एक खून माफ…..

“सुख हे मानण्यावर असतं नाही ” …गुळगुळीत वाक्य आहे हे… अनेकदा ऐकलेलं…. जोवर प्रत्यय येत नाही तोवर ही अशी वाक्यं quotes म्हणून बरी वाटतात, अर्थ मात्र झिरपत नाही…. कधी तरी अचानक सामना होतो या वाक्यांच्या अर्थाशी, मग ती पटायला लागतात…. आपल्या मनाचं प्रतिबिंब कुठल्या तरी अनोळखी मनात पडल्यासारखं वाट्तं…. मग या वाक्यांचे फेसबूकचे स्टेट्स बनते… चार दोन मस्त व्यस्त लोक मग ते लाईक वगैरे करतात….

आज तिला म्हणावं वाट्लं, “सुखं बिख सब झूट… च्यायला दु:ख झालय मला ” … राग राग करायचाय… सगळ्याचा…. ब्रम्हदेवाच्या ते या राज्यकर्त्यांच्या सिस्टिमचा… हवापाण्यापासून ते माणसांपर्यंत सगळ्याचा….

लहानपणापासूनचे अनेक प्रसंग आठवताहेत मग तिला…. कोणाची लबाडी, कोणी केलेली फसवणूक असो की जिव्हारी लागलेल्या अनेक जखमांवर धरलेल्या खपल्यांची पुटं असो ….. आज कारणीभूत व्यक्तींची भले नावं गावं आठवत नाहीत पण बिनचेहेऱ्याच्या त्या सारख्याच मनोवृत्तीच्या लोकांची आठवण होतेय…. अनेक हक्क हिरावलेले, अनेकदा गरजेच्या हाकेला ओ न दिलेले काही बाही एकामागे एक आठवणींच्या रांगेत येतेय….

काल मग ती जेव्हा म्हणत होती की ती सुखी आहे तेव्हा कुठे होत्या या आठवणी ???? आज आठवताहेत भराभर म्हणजे त्यांचं अस्तित्व कालही होतच की, म्हणजे “मी सुखात आहे ” या भावनेच्या बांधाने यांना अडवलं होतं जणू…. आज जरा वाटले तिला की इतर कुठे नाही पण आपल्या मनाशी प्रामाणिकपणे कबूल करावे की आजवरच्या आयूष्यात मी ही कधी एकटी होते, खचले होते, निराश होते.. दु:खी होते!!!! जरा असं वाटू द्यायचा अवकाश की कटू आठवणींची ’टोळधाड’ मेंदूत !! टपलेल्या होत्या त्या बांधावर जश्या….

काहिही आणि कोणिही त्रास देऊ शकतं आज… एरवी ज्यांना ’मुर्ख’ म्हणून सोडून द्यावे असे लोकही काही काळ मनात डॊकावतात…. लोक असे का वागतात??? मी नाही असे वागू शकत ??? लोक फक्त मलाच असे त्रास देतात का?? वगैरे अपेक्षित प्रश्नांचे टप्पे येतात, आणि दु:ख एक एक मजला वर चढतं… कीव करावी वाटणं हा आणि भोज्जा शिवावा लागतो या प्रवासात…. कधी स्वत:ची कीव कधी जगाची… जगाची असेल तर काम सोपे… स्वत:ची असेल तर मदत लगेच नाही मिळत…. मनात एक आवर्त पुर्ण होइपर्यंत सहन करावे लागते ते वाईट वाटणे!!!

साधं मॉलमधे जावं तर आपल्याकडॆ एखादीच वस्तू असते… काउंटरवर मारूतीच्या शेपटायेव्हढी रांग…. कोणालातरी ’प्लीज’ म्हणून काम भागू शकते, नंबर आधि लागू शकतोही…. पण मग तिच्या मनात ’एथिक्स’ नावाचं खूळ डोकं काढतं…. मग रांगेत ताटकळा किंवा वस्तू ठेवून बाहेर पडा…. आपल्याआधिची मंडळी रांगेत उभी आहेत ना आधिपासून, त्यांनाही घाई असू शकते ना हे सत्य आहे…. मग ’सत्याची’ कास वगैरे विचार !!! आपल्याला नाही बूवा जमत काही गोष्टी हे आणि एक दु:ख…..

दु:ख …..दु:ख ….. छोटं दु:ख ….. मोठं दु:ख ….. सगळ्या दु:खाचं मूळ परावलंबन असावे का??? आर्थिक, वैचारिक की मानसिक ???? छोटं दु:ख हे वैयक्तिक…. नी मोठं दु:ख हे सामाजिक … की याउलट हा क्रम…… मोठ्या दु:खात ’सल’ हा एक भलता प्रकार मोडतो…. चॅनलवरच्या ब्रेकिंग न्य़ुज वगैरेंपासून सुरू होणाऱ्या या सलात दादोजींचा रातोरात हटवलेल्या पुतळ्याला स्थान द्यावे, की लोक तर ही घटना विसरून IPL पहाताहेत ला द्यावे ???? मोदीने केलेले घोटाळे आठवावे, आदर्श बिदर्श गाठावे की आपण पार हर्षद मेहेता, तेलगी वगैरे प्रभुतींना आठवावे…. दु:खाला किती कारणं असू शकतात याचे प्रत्यय येत होते तिला…… :(

मुळ मुद्दा असा मग की आपण ’सुखी’ आहोत हे म्हणताना समोर पहातो का फक्त…. डोळ्यांना झापडं लावून….. मागे असते बहूधा ही दु:खाची बाजू….. म्हणजे ती सुखात असताना दु:खातही असते…… किंबहूना सुख आणि दु:खाच्या मधे असते …. जे हवे त्याच्याकडे नजर ठेवायची आणि नको त्याच्याकडे पाठ….. आज ती बहूधा उलट्या दिशेला तोंड करून ’उभी’ आहे ….. शाळेतली कविता आठवतेय तिला आत्ता ‘Never admit your sorrows’ …… वर्षानूवर्षे कटाक्षाने पाळलीये ही ओळ….  कधीतरी आज ती म्हणतेय, “होय मी जरा दु:खी’ आहे गड्या…..

तिला वाटतेय आपण ना मनाला एक घट्ट ड्रेस शिवायचा…. उन वारा वगैरे चटक्यापांसून होरपळ अडवायची या मनाची…. पण मेला या मनाचा आकार सतत बदलतो…. कधी सुईच्या भोकाइतकं क्षुद्र तर कधी समूद्रासारखं विशाल…. पौर्णिमेपासून अमावस्येपर्यंत सतत आकार बदलणाऱ्या चंद्रासारख्या हे ’मना’ घे मग तूला दु:खाची शिक्षा!!!!

…………..

…………………

…………………………

–  अगं हे काय बारा वाजलेत रात्रीचे, तू जागीच अजून ???? आणि चेहेरा का हा असा केलायेस??? … तिचा नवरा विचारतोय!!

– काही नाही झालयं , मला जाम वाईट वाटतय, बोअर होतय… ईन शॉर्ट मी दु:खी आहे….. ती

– “दु:खी” आणि तू … हळू बोल कोणि ऐकेल…. कसलं दु:ख झालय, आणि काय लिहीलयेस येव्हढं तावच्या ताव??? …. थांब मी आलोच मग वाचून दाखव…. नवरा

——–

आलाय तो परत, हातात कॉफीचे मग… (हो कप नाही… ’मग ’…. तिला कपात कॉफी नाही आवडत प्यायला… त्याला काहीही चालतं, त्याच्यामते कंटॆंट महत्त्वाचा :) …. वेलदोडा घातलेला दिसतोय… मस्त सुगंध … वाफाळलेली कॉफी…. )

— हं हे घे… आणि आता वाचून दाखव..…… मला सांगा दु:ख म्हणजे नक्की काय असतं ..       ईति नवरा…

ती आपलं वरं लिहीलेलं सगळं पुराण वाचते एका दमात….

– थांब थांब,  मधे जरा कॉफी पी :) …. नवरा

कॉफीचा पहिला घोट पोटाआधि मनात डोकावतो….. वाफाळलेली कॉफी दुखावलेल्या मनावर हळूवार फुंकर घालतेय….. कॉफीच्या गोडव्याचा अंमल मनावरही चढतो हलकेच….. ती पुढे वाचते….

“वैयक्तिक दु:ख कधितरी मग मागेच पडतात…. समाज ते मागे पाडायला भाग पाडतो…. चार वर्षाचं मुलं घरी आलं तरी आई धास्तावल्यासारखी शहानिशा करते, त्याला न समजणारे प्रश्न विचारते… शाळेत बसमधे तूला कोणी हात तर लावत नाही ना???? कोणी काही खायला दिलं तर खायचं नाही हं… कोणी हात लावला तर रागावयचं हं…. ते मुलं बावरतं मग, ते सांगतं बसमधून उतरताना अंकल हात धरून उतरवतो, मग काय करू ???? … आईकडेही उत्तरं नसतात…. अविश्वास दाखवायला ती शिकवत असते….. एक एक ’धडे’ वाढतात… आणि दु:ख ही…. दु:खाचा डॊंगर होतो नुसता….कडेलोट…... “

:) …. थोडक्यात आत्ता या क्षणी तुझं ’दु:ख’ एकदम टॉपला आहे म्हणजे…. हो की नाही…. टॉपला काय असतं, ’टेरेस’ :) …. तिथून होतो कडेलोट…. नवरा

— हे बघ तूला गंमत वाटतेय ना…… :( ….. ती

(ती अजून दु:खी जरा… पण कॉफी खरच मस्त जमली होती आजची :)… दु:खाचा दोलक कमी ते जास्त वर डोलतोय……किंचित हसू चेहेऱ्यावर , म्हणजे कॉफीची चव चेह्ऱ्यावर उमटावी असे काहीसे…नवऱ्याने तिच्या आवडत्या मगमधे, तिला आवडते तशी कॉफी , तिला गरज होती त्याक्षणी आणली याचा परिणाम मनावर झाला होता हे मान्य तिलाही ….)

— आता तू मला खरच सांग या सगळ्या पानभर दु:खात, दु:खाचं मूळ काय ???? …… नवरा

— मुळ ना मुळ आहे ते माणसाच्या प्रवृत्तीत…. स्वत: सुखी होताना, स्वत:चा स्वार्थ पहाताना इतरांचा विचार न करण्याच्या वृत्तीत दु:खाचं मुळ आहे, असतं ……. ती

— झालं मग… अगं जसं charity begins at home तसं लेट सुख अल्सो बिगिन ऍट अवर होमच :) …. आपण प्रत्येकाने निदान आपल्यापुरतं असा विचार केला की मी माझ्या सुखासाठी इतर कोणाला दु:ख देणार नाही, की जगावरचा बराच ताण कमी होइल नाही का…. :)

– मॅडम अहो आशावादी वागणं हे आपलं बलस्थान आहे त्यावरून ढळू नका…..मान्य, बरच काही नसतं आपल्या हातात, पण जे आहे ते अनेकांपेक्षा अनेक पटीने जास्त आहे , आणि मी सुखी आहे म्हणणारेच सुखी असतात आणि होतात हे स्वत:चे डायलॉग्स तू विसरते हे माझं आता दु:ख झालयं  ;) ..खाली त्या डायरीत काय बघतेयेस, समोर बघ माझ्याकडॆ.. .. आणि हो कुठे पोहोचलय तुझं दु:ख, कडेलोटाला ना… करतोच थांब त्याचा कडॆलोट, ढकलतो त्याला सरळ खोल दरीत…. खून करतो आज त्या दु:खाचा……..  .. बोला आता काय म्हणताय .. :) :) ……. नवरा

— एक खून माफ :) …. ती

(मगाच्या तिच्या विचाराप्रमाणे ’समोर’ची बाजू  तर सुखाची होती ……. हा आपल्याला ’समोर’ बघायला सांगतोय, त्याच्याकडे …. :) )

(मनाची कॉफीशी घट्ट मैत्री झालीच होती आता…. मन हळूच कॉफीच्या कानात कुजबूजलं … तो जो समोर हसतोय ना तो ’सिरियल किलर’ आहे बरं, अश्या अनेक दु:खांचे त्याने खून केलेत !!!!! :) )

उशीर…..

“अगं माउ उशीर झालाय आज तूला यायला, चल आता पटापट हायपाय धूवा आणि जेवायला चला….” शाळेतून आलेल्या लेकीला माझी सल्लेबाजी सुरू झालेली होती…..

’उशीर’ ….सतत येतो हा शब्द नाही आपल्या बोलण्यात…. टाळायचा असतो ना तो, म्हणून त्याचा धाक आणि बागूलबुवा कायम!!!

मला आवरण्याची जितकी घाई साधारण तितकीच माझी लेक निवांत…. “होऊ दे उशीर, तू आधि माझं ऐक…. ” लेकीचा हुकूम!!!

शाळेतून आली ना ही की मला समोर बसवून आधि संपुर्ण दिवसाचं रिपोर्टींग करते , मग बाकि कामाला सुरूवात…. विलक्षण गोड दिसते ती तो वृत्तांत सांगताना म्हणून मी देखील बसते तिच्या समोर…. आज टिचर अमूक म्हणाली, ढमूक म्हणाली वगैरे सुरू होते मग … त्यात गाडं कुठे तरी अडतं, मग ’थांब हं मम्मा, मला याद करू दे’ वगैरे सुरू होतं…. मला समजलेलच असतं काय म्हणायचय ते, मग मी तो नेमका शब्द सांगते…. मग समोरचे डोळे एकदम विस्फारतात…. चेहेरा खुश एकदम, रोजचा प्रश्न, “अगंsssss मम्मा तूला कसं माहितं ??? तू पण माझ्याच स्कूलला जायची??? तूलापण माझीच टिचर होती ???? :) ” …… मी आपलं ठरलेला प्रश्न विचारते, “टिफीन संपलाय का ??? “

परवा इथवर सगळं रोजच्यासारखचं झालं , या मुलांना रोजचा डबा टिचरला दाखवावा लागतो…. मुलांना डब्यात सकस अन्न दिलं जावं यासाठी शाळा तशी जागरूक आहे…. परवा पिल्लूने मला सांगितले ,” मम्मा मी टिफीन दाखवला टिचरला, ती म्हणाली की गुड फूड ….. :) ” ….. मग काहिसा विचार केला तिने , घरात एक चक्कर मारली आणि परत माझ्यासमोर येउन उभी राहिली नी पुन्हा विचारलं ,” मम्मा एक सांग, जर टिचर नाही म्हणाली की गुड फुड तर  ??? ” ……

खरं सांगते, मी बसल्यानंतर माझ्या होणाऱ्या उंचीपेक्षा जरा उंच किंवा साधारण तितकच उंच असं ते ध्यान असे प्रश्न विचारतं तेव्हा चेहेरा असा काही गंभीर होतो की तो पहाताना आपल्या चेहेऱ्यावर नकळत हसू उमटावे…. तरिही मी आपलं चेहेरा शक्य तितका गंभीर ठेवत, गाल फुगवून म्हटलं ,” मला ना जाम सॅड वाटतं की मी माझ्या पिल्लूला टिफीन दिला आणि तो टिचरला आवडलाच नाही :( ” …..

माझ्यामते विषय संपला होता, हातपाय धूणे वगैरे आटोपलं….. पुन्हा पिल्लूच्या घरात एक दोन फेऱ्या झाल्या,आणि पुन्हा धावत ती माझ्याकडे आली , घट्ट बिलगली आणि म्हणाली  “मम्मा अगं तू ते बनाना दिले होतेस ना टिफीनला, तेव्हाही टिचर ’गुड फूड’ असेच म्हणाली होती…. मी फक्त घरी येऊन तुझी गंमत केली होती…. :) ” ………… :) :) आता मात्र मला घरातल्या त्या सगळ्या वैचारिक फेऱ्यांच रहस्य उमगलं होतं ….. शाळा सुरू होऊन आता महिना होत आला आहे, आणि शाळेच्या अगदी दुसऱ्या तिसऱ्या दिवशी मी पिल्लूला तिची लाडकी केळी टिफीनमधे दिली होती…. आणि त्यादिवशी टिचरने विचारले होते की तुझ्या आईने केळं का दिलेय टिफीनला ???? ….. त्या एका वाक्याला मी काही तसे लक्षात ठेवलेले नव्हते , पण त्या वाक्याने आपली आई दुखावली असेल का हा प्रश्न किती भेडसावतोय या चार वर्षाच्या डोक्याला…..

“मम्मा चल ना किती ’उशीर’ करतेस , भूक लागलीये … जल्दी जल्दी!!! ” या तिच्या वाक्याने भानावर आले खरे पण खरच किती ’उशीर’ करते मी बऱ्याच गोष्टी समजून घ्यायला…..टिचर ’गुड फुड’ म्हटली की पिल्लूसारखीच मी ही खुश होते, पण जर एखाद दिवस ती तसे नाही म्हटली तर काय यासाठी मी कुठे माझ्या बाळाला तयार करतेय….. बरं समजा तसं झालच तर त्यासाठी माझ्या मुलीने कसं react व्हायचय हे मला तिला शिकवावसचं वाटलं नाहीये…. पिल्लू लहान असलं तरी ते विचार करतय, करू शकतय हेच मला ’उशीरा’ समजलं तर ????

चालतं नाही काही ठिकाणी ’उशीर’ केलेला…. ट्रेनसाठी, बससाठी, नौकरी ऑफिसेसमधे आपण धावत पळत पोहोचतो…. वेळ गाठतो…. ’लेट मार्क’ नकोच बाबा… पुन्हा आपण कसे ’वक्तशीर’ की punctual असा दावा करतो….. पण काही छोटे छोटे ’उशीर’ आपण किती नकळत करतो नाही!!!!

असाच आणि एक प्रसंग… संध्याकाळची मुलं खेळून घरी आली, जेवणं झाली …..माझा रोजचा वाक्यांचा रतीब सुरू झाला…. “चला चला शाळेच्या बॅगा आवरा आता…. पसारे जागच्या जागी ठेवा…. आवरा भराभर…. झोपा चटकन… उद्या शाळा आहे…. झोपायला ’उशीर’ झाला की उठायला ’उशीर’ होतो …. “

नॉर्मल पट्टीत सुरू झालेल्या घोषणा हळूहळू वरच्या पट्टीत जाइपर्यंत माझी पटाईत पोरं काही दाद देत नाहीत हा अनूभव आता नवा नाही, त्यामूळे मी हल्ली सुरूवातच एकदम जोषात करते…..

त्यादिवशी मुलंही ऐकेनात…. माझं किचनमधलं काम संपायच्या आत मुलांनी झोपायला जावं असा वटहूकूम मी काढला आणि मुलं तसं वागताहेत की नाही याकडॆ एक नजर ठेवली….. ’उशीर’ व्हायला नको या मतावर मी ठाम होते अगदी….. शेवटी मुलं वैतागली आणि म्हणाली, “अगं हो हो… जातोय आम्ही बॅग आवरतोय… पेन्सिल्स ठेवायच्या आहेत आत!!! “

छे छे पण ….. ’उशीर’ झालाच….. मी ओरडले ,”नकोय काहीच नाटकं , एका सेकंदात मला तुम्ही दोघंही बेडरूममधे गेलेले पाहिजे… मी आवरेन तो पसारा… ” ….. मुलं किचनमधे पाणी प्यायला आली, मला म्हणाली हॉलमधे ये ना थोडा वेळ….. म्हटलं अजिबात नाही, उगाच थोडा वेळ थोडा वेळ करत ’उशीर’ होतो मग झोपा होत नाहीत पुर्ण……

किचन आवरलं, मुलं एव्हाना बेडरूममधे पोहोचली होती…. तिथल्या मस्तीचा आवाज मंदावला होता….. बाबाबरोबर खिदळून झाले असावे त्यांचे असा अंदाज बांधला मी….. घड्याळाकडे नजर टाकली , मस्त वेळेत आवरलय सगळं….. अजिब्बात ’उशीर’ नाही झालेला…… हॉलमधे गेले, पेन्सिलींचा पसारा आवरायचा होता ना……

समोर आले ते हे पेन्सिलींचे पिरॅमिड….. :)

ते पाहिले आणि पहातच राहिले…. मुलं धांगडधिंगा घालताना एकमेकांशी संवाद साधताहेत , असं काही रचू पहाणाऱ्या दादाला त्याची धाकटी बहिण मदत करतेय….. त्यांच्या डोक्यात कल्पना येताहेत… आणि सगळ्यात महत्त्वाचे आपण जितके ज्ञान पुरवतो किंवा पुरवू शकतोय त्या पलीकडे झेप घेण्याचे सामर्थ्य दर पुढच्या पिढीत असते…… हे समजायला मला ’उशीर’ होतोय हेच काय ते सत्य!!!

तडक उठले आणि मुलांकडे गेले…. कधी नाही ते मी पोहोचण्याआधिच दोन्ही पिल्लं एकमेकांच्या कुशीत गाढं झोपली होती….. त्यांनी घातलेला ’पसारा’ मला खूप आवडलाय हे सांगायला जायला मला ’उशीर’ झाला होता ……

लहान सहान प्रसंग सतत डोळे उघडतात , पण मेली आपली झापडं भलती गहिरी … आपण सताड उघडेच नाही ठेवत डोळे… त्यांना पुन्हा पुन्हा मिटण्याचा चाळा…. नात्यांमधे, मैत्रीमधे, आयूष्यामधे हा ’उशीर’ चालत नाही हे का मला माहित नाहीये….

किचनमधले काम आणि मुलं यांच्यात निवड करणे ही साधि दिसणारी बाब तशी….’उशीर’ कुठे चालेल आणि कुठे नाही ही निवड जरा ’उशिरा’ केली की आलाच पश्चाताप ओघाने!!!

प्रत्येक ’उशीरा’ला कारणं देतोच नाही आपणं ….. असतात तय्यार आपल्याकडे कारणं …. प्रेमाचे चार शब्द बोलायला ’उशीर, चुकलं तर माफी मागायला ’उशीर’ , कोणी माफी मागितलीच तर माफ करायचा ’उशीर’  , कौतूकाचे शब्द बोलायला ’उशीर’ ……

काय करावे नी कसे करावे….. का मग Better late than never म्हणावे आणि जरा विचाराने वागावे….ह्योच करना पडॆंगा ऐसा लगता है!!!! :)

नाही यमाकडे म्हणे ’लेट मार्क’ची सोय नसते , त्याचे दुत त्यांचे काम चोख बजावतात वेळच्या वेळी….. ’उशीर’ न करता.. तेव्हा त्यांनी गाठायच्या आत ’जागो रेssss ‘… ;)

‘तो’ का म्हणे उगीच करावे….

साडेआठ वर्षाचा इशान आणि आठ वर्षाचा त्याचा मित्र यांच्यातले माझ्या कानावर पडलेले संभाषण…

–” हे इशान ईज ’अ’ युअर फ्रेंड ?? “….

– ……

–” हे इशान ईज ’ब’ युअर फ्रेंड ?? “….

– ……

–” हे इशान ईज ’क’ युअर फ्रेंड ?? “….

– ……

–” हे इशान ऍम ’आय’ युअर फ्रेंड ?? “….

– ……

–” हे इशान डू यू गो टू टेंपूल  ?? “…. (मित्र तामिळमधे ईंग्लिश बोलतोय )

– येस

– “डू यू गो देअर एव्हरी वीकएंड ???”

– नो

– ” व्हाय?? यू आर नॉट अ हिंदू ???”

– ……

(प्रत्येक आठवड्याच्या शेवटी मंदिरात गेले नाही की आपण हिंदू नाही असे ठरते का ??? असावे…. आई वडिल अनेक कल्पना भरवत असतात मुलांच्या मनात….

पुढे… )

— “हे इशान व्हाय यू पर्चेस्ड ’ह्युंदाई’ कार??? “

– …..

— “इशान माय कार ईज बिगर दॅन युअर्स …”

– ……

येव्हढा वेळ नुसतीच गंमत म्हणून मी हे संभाषण ऐकत होते… माझ्या किचनमधल्या कामाला या गप्पांची जोड येव्हढाच काय तो त्यात मला रस होता, पण आता मी जरा लक्ष देत होते .. कारण सायकल खेळायला म्हणून बाहेर गेलेली ही मुलं, नक्की काय करताहेत असा मला प्रश्न पडला होता…. त्यात माझे चिरंजीव चि.इशान कोणत्याही प्रश्नाला उत्तर देत नसतानाही हा ’मित्र’ नामक मुलगा पुढची प्रश्नपत्रिका सेट करणं काही थांबवत नव्हता…. आपलं सोडून लोकांच्या भानगडींमधे लक्ष घालणं हे या  ’मित्र बाळाचे’ पाय मला आत्ता सायकलवर दिसत होते…. :)

– ” हे इशान व्हाय यू डॊंन्ट गो टू टेंपूल एव्हरी वीकएंड??? “

– ….

– “इशान विल यू गो टू हेवन ?? “

– …

(मला आता त्या लहानग्याने विचारात टाकले होते… किती विचार आहेत याच्या डोक्यात… विचारांचा गोंधळ आहे नुसता…. स्वर्ग, मंदिर, हिंदू वगैरे सगळ्या कल्पना लहान मुलांच्या डोक्यात टाकणं खरच कितपत गरजेचं आहे??? …. माझीही मुलं रोज देवासमोर उभी रहातात, नमस्कार करतात आणि प्रसंगी देवाशी गप्पाही मारतात…. पण आपण मंदिरात गेलं नाही तर देव रुसेल रागावेल वगैरे कल्पना त्यांना शिवतही नाही…. एकीकडे मला इशानचं कौतूक आणि दया वाटत होती… कारण ‘प्रश्नपत्रिका ‘ काही त्याला खेळू देत नव्हती निवांतपणे, पण इशान मात्र आपल्याच नादात सायकल चालवत होता शांतपणे….)

— “हे इशान व्हाय युअर मम्मी वॉंन्ट्स AC ऑल द टाईम ??? “

– …..

(मी तर ना खरच विचारले असते की ’बिल काय तूला पाठवते का रे ?? ” … माझं पिल्लू शांत ….)

– “हे इशान व्हाय यू हॅव अ सिस्टर??? आय डोन्ट लाईक युअर सिस्टर … “

:)

(अरे इशान हसतोयेस काय नुसता दे की उत्तर त्याला…. माझा पारा आपलं मुळ स्थान सोडतोय असं वाटायला लागलय मला आता…. जरा जरा पारा चढलाय … किती ’नकारार्थ’ भरलाय या मित्रात… सतत करकर करणारे, नेहेमी नकारार्थी बोलणारे लोक मला थोड्यावेळाने त्रास द्यायला लागतात…)

– “इशान डू यू हॅव अ पुजा रूम ??? “

– नो

– “इशान यू डोंन्ट हॅव अ पुजा रूम ??? वुई हॅव ईट…. “

– ……

(आता वरचाच प्रश्न तीन वेळा…. पुन्हा… पुन्हा…. देवा अरे आवर रे याला…. मी हॉलमधे जाउन खिडकी उघडली आणि मुलांना बोलावलं, येता येताही प्रश्नचिन्ह शांत नाहीये… )

– “”इशान, आंटी … व्हाय यू डोंन्ट हॅव अ पुजा रूम ??? वुई हॅव ईट…. यू आर नॉट अ हिंदू ???”

गेला जवळपास अर्धा तास बिल्डींगचे ’हे टोक’ ते ’ते टोक’ अनेक अनेक प्रश्नांनी माझ्या पिल्लाला छळल्यानंतर या मुलाने मोर्चा माझ्याकडे वळवला… बरं या अश्या लोकांना एका प्रश्नाला उत्तर द्यावं तर ते दुसरा निर्माण करतात…. माझं डोकं तापलं होतं जरासं हे मात्र सत्य…. त्यात मित्राने नुकताच एक गुगली टाकलेला माझ्या लक्षात आला होता की आमच्या घरात पुजा रूम आहे…. आता आमच्याच बिल्डिंगमधे असलेल्या कुठल्याही घरात ’पुजेसाठी’ वेगळी खोली असण्याचा प्रश्नच येत नव्हता… मुळात या अरब देशात आपल्याला देवपुजेला बंधन नाही हेच वेगळेपण , पण म्हणून अरब आता पुजेला खोल्या बांधायला घेतील , कल्पनाच नको!! हं आता एखाद्याने आहे त्याच घरात एखादी रूम देवासाठी ठेवली तर वेगळा मुद्दा पण याच्या घरात असे काही नाही हे मला नक्की माहित… कारण ज्य़ु. प्रश्नचिन्हाची सि. प्रश्नचिन्ह आई माझी मैत्रीण (!!??) :) ….

प्रश्नांची ईतकी मोठी सरबत्ती सहन केल्यावर मात्र मी मुलांना रागावले … लहान मुलं म्हणून मी एरवी सगळे सहन केलेही असते आणि दुर्लक्षही केले असतेच… मात्र इथे नसत्या प्रश्नांच्या नादात माझ्या मुलाच्या डोक्यात नको त्या कल्पना शिरायला नको वगैरे काहितरी भिती मनात आली आणि मी मुलांना सांगितले की खेळायला गेला आहात बाहेर तर गुपचूप खेळा आणि उगाच वटवट करत बसण्यापेक्षा जरा नजर फिरवा चौफेर , बरेच काही छान छान पहायला आणि शिकायला मिळेल…आणि पुजारूम, हिंदुत्त्वाचा दर्जा वगैरे मुद्दे सोडा मोठ्यांना चर्चेसाठी, देवाला तुम्ही लहान मुलं खूप आवडता त्यामूळे तुम्ही नाही गेलात मंदिरात तरी तो तूम्हाला आशिर्वाद देतोच …..  (आता माझी बडबड प्रश्नचिन्हाच्या डोक्यात शिरली की नाही हे तो ’टेंपूलमधला गॉडच ’ जाणे … सध्या तरी माझा चढलेला आवाज कारणीभूत ठरला असावा पण प्रश्नचिन्हाचं रुपांतर पुर्णविरामात झालं होतं आणि तो जरा शांत होता!!! )

थोड्या वेळाने इशान पाणी पिण्यासाठी म्हणून घरात आला….. पाणी चटकन पिउन खेळायला निघाला , जाताना मला म्हणाला, “मम्मा का रागावलीस?? ” … त्याला जवळ घेतलं आणि म्हटलं, “सॉरी रे बाळा…. तुमच्या दोघांच्या गप्पांमधे मला नव्हतच बोलायचं पण नाही रहावलं रे शेवटी … “

पिल्लू शांतपणे म्हणालं ,”पाणी हवय का तूला मम्मा ?? …. डोन्ट वरी गं….. अगं हे बघ तो जाम पकाउ बडबड करतो मला माहितीये ….. पण मग मी नाही उत्तर देत , त्यापेक्षा मी मनात म्हणतो ,” अपने दोस्त की पकाउ बातों सें कैसे बचे!!!! ” मग मी खोटं खोटं स्प्राईट पितो आणि मग सरळ दुर्लक्ष करतो त्याच्याकडे :) ” …..

“कूल यार मम्मा…. तो नेहेमी आपल्या गाडीपेक्षा त्याची गाडी बिग म्हणतो… पण मी चेक केलेय पेपरमधे … अगं सेम प्राईज आहे दोन्ही गाड्यांची …. :) ” …ईति इशान …

मी चकित… कधी केलेय हे याने….

“आणि ऐक, आपली गौरी त्याला नाही आवडत… पण ती ’आपली’ माउ आहे ना, आपल्याला आवडते ना….. “

“अरे पण बाळा कधी कधी विरोधही करावा रे आयूष्यात , ते ही गरजेचं असतं रे… समजेल रे तूलाही हे… ” … माझी आपली अनूभवाची मतं ….

“मम्मा …………… तू काय सांगितलं होतं मला की देवळात पायऱ्या उतरताना देवाला पाठ दाखवू नये पण म्हणून त्या नादात धडपडायचंही नाही… हो ना!!! कारण देवबाप्पा सगळीकडे असतो…. आपण कुठेही पहात असलो तरी तो आपल्या समोर आणि पाठीमागे असतोच :) … मग मम्मा तू सांग, देव फक्त पुजारूममधेच असतो का ???  आणि मला सांग तू नाही का बाबाला म्हणालेलीस की काय तरी ते ” तो का म्हणे उगीच करावे “ त्या आंटीच्या घरून आपण निघालो तेव्हा…. सो आता कूल गं मम्मा… चल बाय मी जातोय खेळायला….. “

समोरचं पात्र गेलं खेळायला निघून पण माझ्या मनात एकापाठी एक विचार नुसते…. माझ्या समोर वाढणारं पिल्लू माझ्या नकळत ’घडतंही’ आहे ही पहिली जाणीव :) …. आपण जे जे काही बोलत असतो ते रुजतं आहे हे दुसरं :)

कळीचा प्रश्न हा पण की मी कधी म्हणाले नवऱ्याला की ” तो का म्हणे उगीच करावे “????  कधी कधी ??? व्हेन व्हेअर ??? …. आठवलं आठवलं , दिमाग की बत्ती पेटली एकदम…..

एका ओळखीच्यांच्या घरी गेलो होतो आम्ही, २९ मार्चच्या संध्याकाळी… स्टार माझावर ब्लॉग माझाचे सकाळी प्रसारण झाले होते त्या दिवशी….. तिथे गेल्यानंतर तिथल्या हुशार स्त्रीने जणू आमच्या चेहेऱ्यावर ’यांच्या गेल्या सात पिढ्या एकतर नापास किंवा निव्वळ पासक्लासात पास झालेल्या आहेत ’ असे काही वाचले असावे अश्या थाटात मला चौफेर व्याख्यान दिले होते… त्यात मला जर माझ्या मुलांबाबत वगैरे काहिही अडचण आली तर या ’गोल्ड मेडलिस्ट ’ (तिनेच सांगितले ;) ) काकू नक्की मदत करणार होत्या…. :) वर त्यांनी मुलांनाही आश्वासन दिले होते की त्या आहेत, सो डोन्ट वरी !!! (आता आम्हाला खरच नक्की काय अडचण आहे किंवा अडचण आहे की नाही वगैरे काही आम्ही न सांगताच काकूंना समजले होते हा भाग निराळा!! ;) ) … मला दोन प्रकारची माणसं नेहेमी कोड्यात टाकतात… एक ज्यांना inferiority complex आहे आणि एक ज्यांना superiority complex आहे, यांच्यामूळे माझ्यात नेहेमी भलताच गंड निर्माण होतो की मेला आपल्यात complex सुद्धा मिडल क्लास आहे ;) …. तेव्हा त्या काकूंच्या घरून जेव्हा आम्ही बाहेर पडलो तेव्हा नवरा म्हणाला, “ऐकून का घेतेस नेहेमी , सांगायचे ना की स्टार माझावर आजच्या कार्यक्रमात तू होतीस :) अगदीच काही ’ढ’ नाहियेस तू म्हणून ;)  …. ”  ….. तेव्हा मी त्याला म्हटले होते “तुका म्हणे उगी रहावे ….. जे जे होइल ते ते पहावे  ” :) …..

अच्छा म्हणजे चिरंजीवांना ’तुकाराम महाराज’ नाहियेत ओळखीचे अजून पण त्यांच्या सांगण्यातले मर्म निश्चित समजले आहे तर :) …. सगळीकडेच नसते बोलायचे…. दिसेल त्याला आपले मुद्दे नसतात पटवायचे हे ’स्प्राईट’ वाल्या माझ्या पिल्लाला माहितीये तर, पुन्हा त्या मित्राबद्दल मनात कुठलाही आकस नाहीये …. खूप मस्त वाट्लं एकदम!!! एखादी मस्त गाण्याची लकेर कानावर पडावी आणि मन एकदम ताजतवानं व्हावं ना तसं काहिसं…. :)

उगाच करावे असे चिरंजीव सांगून गेलेच होते म्हणून उगाच पुन्हा खिडकीतून बाहेर पाहिले….. ड्रिंक्स ब्रेकनंतर ’प्रश्नचिन्ह’ही ताजं झालं होतं पुन्हा मस्तपैकी …. ’Wh’ questions चा रतीब पुन्हा एकवार सुरू झाला होता…..

मला समोरच्या दृश्यात ’जुदाई’ मधल्या परेश रावलच्या कपाळावरचं ठळक प्रश्नचिन्ह आणि स्प्राईट पिणारे ’तो का’ राम महाराज दिसत होते आत्ता :) …. पुढच्या वेळेस असा काही प्रसंग आला तर मी ’तो का ’ रामांकडून स्प्राईट मागणार आहे प्यायला….. :)

मोनोटोनस…..

माणसाचा हा तिचा पहिला जन्म ….पहिली पहिली मग नात्यांची ओळख….

अन्नाचा पहिला घास असो की अडखळलेलं पहिलं पाऊल….बोबडे बोल पहिलेच…

शाळेचा पहिला दिवस…. बाबांचा धरलेला घट्ट हात..

पाठवणी करताना त्यांच्या पाणावणाऱ्या डोळ्यांची पहिलीच ती ओळख तेव्हा….

पहिलं खेळणं, पहिलं दप्तरं, पहिलं पुस्तकं, नी पहिलीच कंपासही….

पहिलीच मग परिक्षा नी पहिल्यांदाच ते ’पहिलं’ येणंही…

गणवेशाची ती पहिली घडी ….

पहिलं धडपडणं … पहिलं खरचटणं…

पहिलीच चव नी पहिल्यानेच नवनवे गंध… पहिलाच गारवा नी पहिल्यांदाच इंद्रधनूची सुखद हवा…

पहिली सायकल …. पहिलाच हट्ट ….पहिलीच शिक्षा … पहिलीच सुट्टी…

पहिलीच मग भातूकली… मैत्रीणीशी भांडणही पहिलेच….

पहिलीच मग दहावी… पहिलचं बरं का बोर्ड…. निकाल जरी दहावा तरी निकालाची वाट पहात ताटकळलेला ’तो ’ पहिलाच ;)

कॉलेजातलं ते पहिलं पाउल…. रंगांची अस्तित्त्वाची नवी ओळख ’पहिल्यांदा’ …..

पहिलेच  ’टायट्रेशन’ ’प्रेसीपिटेट्स’ नी पहिलेच ’रेसिड्य़ू’ …. ’ट्यूनिंग फोर्क्सही’ पहिलेच हं…

आणि आजूबाजूचे मित्र मैत्रीणींचे ’रेजोनंस’ही पहिले पहिलेच :)

पहिलीच मग डिग्री न पहिलीच मग नौकरी….

पहिला पगार नी पहिलीच मग ती खरेदी….

मग….

प्रेमात पडणं …. हे तसं खरं तर पुन्हा ’पहिल्यांदा ’ :)

तरी खर्र खर्र प्रेम मात्र हे पहिलच….

पहिलच मग लग्न नी पहिला वहिला संसार… पहिलं रुसणं नी पहिलं समजावणं….

पहिल्या पॉलिस्या नी पहिल्या कर्जाचे हप्ते…

त्याची प्रिमियम नी फंडांची पहिली पहिली गणितं….. नी डाळ मस्त शिजून पुरण ’जमणं’ तिचंही पहिलंच….

पहिलेच मग ते डोहाळे नी पहिलीच ती कळही…..

पहिलाच पुनर्जन्म नी बाळाची पहिली आरोळीही….

सगळंच कसं पहिल्यासारखचं आता….. एका ’जुन्या’ बाळाच्या ’नव्या’ बाळाचं…

सगळी मुळाक्षरं तीच तशीच…. नव्याने गिरवायची पुन्हा ’पहिल्यांदाच’ …

A B C आणि D च्या वाटेवरचे E F G H पुन्हा पहिल्यांदा आता….

आपल्यासाठी ’जुन’ हे पिल्लांसाठी ’नवं’ ही जाणीवही पहिल्यांदाच बरं का :)

ईतकं सगळं नवं नवं नी ईतकं सगळं पहिल्यांदा….. तरिही ’ती’ ची हिंमत बघा….

परवा म्हणे मला चक्क कशी…. आयूष्य किनई म्हणे झालय ’एकसुरी’…. ’मोनोटोनस’ म्हणं म्हणे हवं तर!!!

’एकसुरी’ नी बिकसुरी … लामण नुसती…. मी म्हट्लं तिला, तूला म्हणून सांगते म्हटलं आज पहिल्यांदा….

’आज’ नव्हता काल नी नसणार आहे उद्याला…. आज ’आज’ असतो फक्त आज ’पहिल्यांदा’ ….

मग छेड की एखादा नवा सुर तूच आज  ’पहिल्यांदा’ ….. की मग शंकाच करू मी एक व्यक्त ….

’पहिल्यांदा’ नी ’पहिलं’ ईतकं घडतं आयूष्यात की त्याचीच वाटतेय गं ’मोनोटोनी’ …..

पहिल्याने तू निस्तर बाई तुझाच हा गोंधळं…. मला नाहिये तसा वेळ , बरचं काही घडणारं आहे अजूनही ’पहिल्यांदा’ च….

आणि…..

पुर्णविरामाला आहेच की , तसं नेहेमीचेच गं पण पुन्हा पहिल्यांदाच….

निदान आपल्यासाठी तरी पहिलचं गं ते सरण नी पहिल्यानेच यायचेय मरणं!!!!!