गुजगोष्ट…

 

नको सांगूस वाऱ्याला,
त्याला एक जागा नाही….
धावू सैरावैरा जाता,
गोष्ट गावभर होई…

सांग नदीला गं सखे,
ती मुकपणे वाही….
गोष्ट दडवेल खोल,
गुज तळापाशी राही!!

नको सांगूस फुलाला,
त्याला फुलण्याची घाई…
तुझं गुपित सुगंधी,
गंध पसरत जाई….

सांग सईला गं सखे,
तीच समजून घेई…
गुज मनातले तुझ्या,
तिच्या मनापाशी राही!!

…… Tanvi

Advertisements

मौनभाषा……..

मौनभाषा…

किती दिवसात काही लिहीणं झालं नाही… लिहायला विषय नाही असं नाही पण लिहीणं मात्र होत नाही…

एखादं छानसं काहीतरी सुचणं आणि ते अगदी मनाजोगतं उतरणं ही खरं तर एक कसोटीच. मन एकच असतं प्रत्येकाला पण त्या मनातल्या मनातच किती कप्पे… विचारांची किती वेगवेगळी घरं. त्या प्रत्येक घराची अशी आखीव रेखीव अंगणं . कधी अंगणातच रेंगाळतात विचार, मनाच्या अवकाशातल्या चांदण्यांना पहात तर कधी विचारांचा प्रवाह खोल्याखोल्यातून सैरावैरा फिरत परसदारी ओट्यावर रमतो. तिथल्या पानाफुलांशी, वेलींशी रेंगाळत रमतो.

एखादा विचार, एखादी आठवण अशी स्वत:भोवती वेढत मन मग त्या कोषात उबेत पहुडते. तर कधी फुलपाखरू होत एखाद्या वहीच्या पानोपानी उमटते. लेखकासाठी प्रत्येकच कलाकृतीचं आयुष्य मोजकं. वाचणाऱ्याच्या मनात ती कलाकृती भलेही बराच काळ टिकेल पण लिहिणाऱ्याला ती पूर्णत्त्वाला जाताना नव्या अनामिक ओढीने ग्रासले जायला सुरूवात होते.

संवेदनांचा परिघही मोठा, अनंत, असीम… अमर्याद अनुभूती आणि त्यांना शब्दात बांधायला घेतल्यानंतर जाणवणारे शब्दांचे तोकडेपण. फुलाच्या पाकळीचा अलवार स्पर्श तर कधी दरवळ सुगंध, वाऱ्याच्या झुळूकेचे अंगावर रेंगाळणे, थांग न लागणाऱ्या सागराचा कानाकोपरा तर त्याच्या कुशीत दडलेली रहस्य, मंदीर मशिदीच्या संगमरवराचा थंडावा, लाटांचं गुज, उगवती मावळतीची रोजची नवलाई, टपटप, भूरभूर तर कधी श्रावणातला रिमझीम पाऊस… वठलेला वृक्ष कधी तर कधी पानांची कोवळीक… निसर्गाचं कुठलं दान कधी मनाच्या झोळीत पडेल हे तो निसर्गच जाणॊ. विचारांचा पाऊस पेलवेल आणि शब्दांनी पानं भिजतील याची खात्री नसते पण पावसानंतर झाडापानातून ओघळणारे टपोरे थेंब ओंजळीत पकडता आले तरी धन्य होतात क्षण.

भोवतालची माणसं आणि त्यांचे स्वभाव, भावभावना हे तर विनाकारण करण्याच्या विचारांचं खाद्य… कितीही ठरवलं मनाने तरी चोरवाटॆने हे विचार अधेमधे डॊकावतातच. मनाच्या घराची कधी कोणती खिडकी, कुठले दार उघडेल आणि आपल्याला कुठे नेऊन ठेवेल हे सांगणे कठीण. या खडकाला कधी कुठे कसा पाझर फूटेल सांगता येत नाही. खोल दडलेलं काहीतरी कुठल्या धक्क्याने, उर्मीने बाहेर पडेल हे तटस्थपणे पहाणे हीदेखील एक अनुभूती होते…

एकीकडे असे अचानक सुचत जाणे तर एकीकडे खूप काही लिहावेसे वाटले तरी शब्द हट्टाने रुसून बसल्यासारखे होणे… दोन अगदी परस्परविरोधी अवस्था पण एकापाठोपाठ एक अश्या येतातच त्या. शब्दांना कितीही शरण गेलं तरी आडमूठेपणा काही संपत नाही त्यांचा. रायटर्स ब्लॉक येण्य़ाइतके मोठे रायटर आपण नसलो तरी बहूत कुछ कहेनेको दिल चाहता है….

मनाला कितीही आकांत मांडायचा असला तरी शब्दांना तसूभरही हलायचं नसतं… सोनेरी सकाळ असो की सावळी संध्याकाळ, व्यक्त होताना शब्दांना शरण जावंच लागतं. एका टप्प्यावर आयुष्य उलगडत जाताना जाणवतं हे शब्दांचं चलन वापरतच तर गाठतोय आपण एक एक टप्पा. त्यांनीच साथ सोडली तर?? … एक अनाम पोकळी ग्रासते मग..

आपण निघतो मग शब्दांच्या वाटेवर… वणवण भटकणं …

शब्दांचा शोध..

निसर्गात… माणसांत…

यंत्रात…तंत्रात…

यत्र तत्र सर्वत्रात…

नदी सागरात…. दोंगर दऱ्यात…

उन पावसात… थंडी वाऱ्यात…

पाऊस पाण्यात… निसर्गाच्या गाण्यात…

शब्दांनीच तारले होते… सावरले होते…

रित्याच ओंजळीने परतणे होते… शब्दांच्या वाटॆवर निराशा आली तरी भावनांचा आवेग थांबत नाही. भावना उमटतात, कधी एकट्या कधी झुंडीने. पायापाशी येतात, तळव्याला स्पर्श करतात… लाटॆसारख्या चिंब चिंब भिजवत जातात. ही लाट आता रस्ता मागू लागते… त्या भिजल्या क्षणांचा हिशोब मागू लागते… भावनांचा कोलाहल असह्य होतो. खूप सांगावसं वाटतं… रितं व्हावंसं वाटतं….घुसमट होते, तगमग होते… अव्यक्ताचं ओझं जड जड होत जातं… शब्दांनॊ या की रे… दुरावा संपवून जा की रे… फसवू नका, चूकवू नका..

काळोखलेल्या आकाशात कडाडणाऱ्या वीजेसारखे विचार एकामागे सुरू होतात…विचारांचं थैमान थांबायला हवं…

कडेलोट होतो ओझ्याचा.. हताश, निराश व्हायला होते….व्याकुळ मन थकून जाते… सरते शेवटी शरणागतीचा पराभवाचा झेंडा उभारून मिटून जाते !!

काहिली असह्य होत जाते आणि मग कुठल्यातरी एका क्षणी ओढ समजते कधीतरी शब्दांनाही…. दुरवर वेशीपाशी दिसतेही त्यांच्या आगमनाची एखादी पुसटशी खूण… वाटेकडची नजर हटॆनाशी होते. नकाराकडून होकाराकडचा प्रवास सुरू होतो. आपण आता खूप खूप लिहीणार, व्यक्त होणार, तृप्त होणार… आशेला नवा अंकुर फूटू पहातो.

शब्दांचे ढग वेढू लागतात… आपण भिजायला सरसावून बसतो… शब्द परततात…. अलवार उतरतात… रिमझिम बरसतात… सरसावलेल्या तळव्यावर विसावत झरतात….

तो ओलावा आश्वासनाचा…. काहिली शमवणाऱ्या गारव्याचा… शब्दांच्या कुशीतल्या सृजनाचा… शब्दांकडे आता तक्रार मांडली जाते… शब्दही हसतात. जवळ बसवतात… सारे काही उलगडून दाखवतात…

शोधवाटांवर शब्दांशी…

वाद झाले तंटे झाले,

अबोल गाथांना मग पुर आले…

सोसून सारे पेलून झाले,

गीत नवे मग उमलून आले…

शब्द गवसले शब्द उमलले,

भावनांचे आवेग झेलत गेले…

शब्दांच्या सावलीत आता बहरून उमलून यायचे असते.शब्द पुन्हा लेखणीचे बोट पकडतात. शब्द नेतील तिथे आता जायचे असते.

शब्दांचे असते एक मोठेसे तळे… चांदण्यांत चमचमणारे, सूर्याला सामावणारे… भावनांच्या लाटॆने थकलेल्या मनाची पावलं हळूवार शब्दतळ्यात उतरतात. तो शीतल मऊसुत प्रेमळ स्पर्श मनाच्या कानाकोपऱ्याला होतो. भावना समुद्राच्या होताना, शब्द मात्र तळ्याचे होतात.

अलवार अलगद तरंग , कोलाहलापासून दूर , गोड्या पाण्याचं तळं… तगमगीला कुशीत घेत निववणारं तळं…. शब्दांचं तळं … इथे असतो पक्ष्यांचा किलबिलाट, रानावनाची गाज… हलक्याश्या तरंगांवर उमटणारी धून आणि वाऱ्यावर डोलणाऱ्या रानफूलाचं गाणं…

कोमेजलेलं मन इथे उमलून येतं… व्यक्त व्हावं वाटण्यापलीकडे काहीतरी दाटतं. एक कोवळं हसु ओठांच्या कडांवर हलकेच उमटतं…. बुद्धाचं हसू…तटस्थ साक्षीभाव उमटायला लागतो. मांगल्याचा स्पर्श होतो …

आपली आधीची अवस्था पुन्हा आठवते आता… बहूत कुछ कहेनेको दिल चाहता है…

आता मात्र ही अवस्था पूर्णत्त्वाला पोहोचते आणि जाणवतं…

जब बहूत कुछ कहेनेको दिल चाहता है,

तब कुछ भी कहेनेको दिल नही चाहता…

जेव्हा खूप काही सांगण्यासारखं असतं, साठतं, उमजतं….समजल्यासारखं वाटतं तेव्हाच तर अंतर्मुखी होता येतं… बाहेरच्या आवाजापासून आतल्या शांततेकडे पावलं वळतात. निराकार, निश्चल शांततेचं आपण सगुण साकार होण्याच्या प्रवासातलं इवलं पाऊल…. काहीचं सांगावसं न वाटण्याची अवस्था!!

अबोल्यातलं अपार चैतन्यही सहज गवसत जातं. शब्दांच्या तळ्यावर अस्फुट मौनाचं वलय असतं….. या मौनाचा भाग होत आपण हलकेच तिथे सामावले जातो. अंतर्यामी तळ गहिरा असला की पृष्ठभाग मुक असतोच…..

शब्द रहस्य हलकेच उलगडतात.आजचे शब्द त्यांच्या संदर्भासहित उद्याकडे शिळे होणारच असतात …. व्यक्त होणं बदलत जातं आणि व्यक्त होण्याची असोशीही बदलते…..

शब्दांच्याच राज्यातले शब्दांचे धडे,

शब्दांच्या किनारी गवसत जातात ….

आणि मग तृप्तीच्या काठावर जाणवतं की ते ते जे जे उत्कट आहे ते शब्दांच्या आधाराविनाही पोहोचतंच की…. शहाणं जाणतं व्हायला होतं…

अातली शाब्दिक खळबळ पेलता पेलता आता पृष्ठभागावर मौन अंथरले जाण्याचा अटळ टप्पा येतो ….

मौन असते चिरतरूण…अविनाशी….. अपरिवर्तनीय….

मन रमतं, निवतं जातं…

“मौनाची भाषा”  बोलून पहातं !!

 

 

…..tanvi