विसाव्याच्या वळणावर…

कधी कधी असे होते की हातात अगदी मोकळा वेळ असतो…. ’बरंच काही करायचयं ’ या सदरातल्या पेंडींग कामांची यादी पडीक असते…. पण या मोकळ्या वेळेत यातलं एकही काम करावसं वाटत नाही…. बरेच दिवस आणून ठेवलेले एखादे पुस्तक असो की आवर्जून आणलेली एखादी CD असो काहीच हातात घ्यावे वाटत नाही…. एक विलक्षण जडत्त्व मनाला आलेले असते….

तर कधी याच्या अगदी उलट होते….. सकाळ होते तीच अगदी प्रसन्न…. एक अनामिक उत्साहाचा, उमेदीचा झरा अंतर्मनात झिरपतो!!एरवी कंटाळवाणी वाटणारी कामंही चटाचट होतात तेव्हा…..

परवा रात्री असेच वैश्विक गुडनाईट म्हणू म्हटले तर मॉडेमबूवा रूसलेले….. दोन चार वेळा प्रयत्न करूनही बेटं पुढे सरकेना… आता खरं तर माझी निदान माफक तरी चिडचिडीची वेळ… पण जराही रागवावेसे वाटले नाही…. मॉडेमची ईच्छा शिरसावंद्य म्हणून शांत होते मी!! शिल्पाताईंच्या मॉडेमच्या पंगतीत आपलेही श्री. मॉडेमराव जाऊन बसले म्हटलं!! खरं तर नेट बंद होणे हे माझ्यासाठी भरभक्कम नुकसान पण मी शांत पाहून नवऱ्याला आश्चर्याचा धक्का बसला असावा….  दुसऱ्या दिवशी सकाळी मी नेटची आठवणही काढली नाही तेव्हा मात्र मला नक्कीच बरे नाही असे त्याला वाटले असावे…. 🙂

मला मात्र काहितरी गवसलेय असे वाटत होते सारखे…. काय माहित नाही? असे का वाटतेय ते ही समजत नव्ह्ते….  मुलं शाळेत गेलेली…सगळी कामं उरकून सोफ्यावर विसावले जरा मी….हातात वाफाळता चहाचा कप आणि लेक यईपर्यंतचा दोन अडीच तासाचा वेळ हातात….. टिव्ही पहायचा नाही हा संकल्प जोरदार त्यामूळे तो मार्ग बंद होता आणि न वाचलेले घरातले एकमेव पुस्तक म्हणजे थरोचे वॉल्डन,  आत्ता ते ही नको होते….. हातातला वेळ पोकळी वाटावा ईतपत शांतता भोवती होती…. तरिही कंटाळा वाटेना, एकटे वाटेना… उलट नुकतेच स्वत:च आवरलेल्या घराकडे एक शांत नजर टाकावी वाटली…. रोजचेच घर रोजच्याच वस्तू रोजच्याच जागी तरिही तोच तो पणा वाटेना…. उलट त्या तश्या त्याच जागी पाहून छान वाटले क्षणभर….  मनाला मोकाट धावायची संधी दिली होती पण ते ही आज उगा या विचाराच्या धाग्याहून त्याला लटक , त्यावरून इथे उडी मार असले प्रकार करेना…… म्हणजे अगदी शांत होते असेही नाही पण पठ्ठं आज उगा धावपळीच्या मुडमधे नसावं बहूतेक….. मुक्तपणे फिरत होतं रमतंगमतं पण बागेत फिरल्यासारखं, हात मागे बांधून निवांत….

अचानक काही दिवसांपुर्वीचा KBC चा पाहिलेला एक भाग आठवला…. अमिताभ त्याच्या खर्जातल्या आवाजात हरिवंशराय बच्चनांची एक रचना म्हणत होता…. ती रचना ऐकली तेव्हाच मनात उतरली होती…..

जीवन की आपाधापी में कब वक़्त मिला
कुछ देर कहीं पर बैठ कभी यह सोच सकूँ
जो किया, कहा, माना उसमें क्या बुरा भला।

जिस दिन मेरी चेतना जगी मैंने देखा
मैं खड़ा हुआ हूँ इस दुनिया के मेले में,
हर एक यहाँ पर एक भुलाने में भूला
हर एक लगा है अपनी अपनी दे-ले में
कुछ देर रहा हक्का-बक्का, भौचक्का-सा,
आ गया कहाँ, क्या करूँ यहाँ, जाऊँ किस जा?
फिर एक तरफ से आया ही तो धक्का-सा
मैंने भी बहना शुरू किया उस रेले में,
क्या बाहर की ठेला-पेली ही कुछ कम थी,
जो भीतर भी भावों का ऊहापोह मचा,
जो किया, उसी को करने की मजबूरी थी,
जो कहा, वही मन के अंदर से उबल चला,
जीवन की आपाधापी में कब वक़्त मिला
कुछ देर कहीं पर बैठ कभी यह सोच सकूँ
जो किया, कहा, माना उसमें क्या बुरा भला।

म्हटलं य्ये बात!!! हेच रहस्य आहे आजच्या या वेगळ्याच वातावरणाचं…. जीवन की आपाधापी में आज मी इथे बसलेय बहुधा हिशोब मांडत मनात,की जो किया, कहा, माना उसमें क्या बुरा भला। 🙂 मानलं हरिवंशराय तुम्हाला….. लेखाजोखा मांडतेय मी अलवार मनात…… या वळणावर विसावा घेतेय म्हणजे मी आज!! सगळी या बंद नेटची कृपा…… एरवी स्वत:ला असे अडकवलेले असते तिथे की मोकळा वेळही त्याच विचारात जात असावा….. नेट हवे की नको किंवा प्रमाण किती कसे हा मुद्दा घेऊन मला आज स्वत:ला प्रश्न आणि कोडे घालायचे नव्हते….. काहितरी जाणवतयं ते मनसोक्त जाणवू द्यायचे होते…… आज नेट बंद म्हणून मी त्रागा करत नाहीये या भावनेने सुखावू द्यायचे होते मनाला…..

“क्या बाहर की ठेला-पेली ही कुछ कम थी,
जो भीतर भी भावों का ऊहापोह मचा,”

हो हेच तर होतेय नेहेमी….. बाहेर आहेच की गोंधळं पण अंतर्यामी काय तिथेही तर भावभावनांचा कोलाहल अटळ होतोय…. माझेच विचार माझ्याच हातात नसावेत….. त्यांच्याशी लढण्यातही तर शक्ती खर्च होतेच आहे……

बहिणाई आणि कबीराला शरण जावेसे त्याला वाटले तर माझी त्यालाही हरकत नव्हती…..

जीव देवानं धाडला
जल्म म्हने ‘आला आला’
जव्हा आलं बोलावनं
मौत म्हने ‘गेला गेला’

दीस आला कामामधी
रात नीजमधी गेली
मरनाची नीज जाता
जलमाची जाग आली

नही सरलं सरलं
जीवा तुझं येन जानं
जसा घडला मुक्काम
त्याले म्हनती रे जीनं

बहिणाई अगं म्हणूनच तर तूला शरण आलेय आज….. कसा घडतोय मुक्काम याला जीनं म्हणतात हे तू सांगितलेस ना ईतके नेटके….. हेच तर शोधतेय गं मी…. या मुक्कामाचाच विचार करतेय गं आज….. सोपं केलसं बघ सगळं…..

चाह मिटी, चिंता मिटी मनवा बेपरवाह ।
जिसको कुछ नहीं चाहिए वह शहनशाह॥

कबीरा अरे आम्हाला गरज आहे या सगळ्या लिखाणाची हे तुम्हाला माहित होतं जणू असे व्यक्त झालात तुम्ही सगळे!! की एक दिवस कोणितरी पांथस्थ येईल गोंधळलेला आणि तुम्ही दाखवाल त्याला पुढचा रस्ता अगदी सहजपणे…..

शांत शांत होतेय मी…. कुठली तरी खळबळ निवतेय…. संवाद हल्ली भरपूर होतोय माझा…. जनसंपर्क जगसंपर्कही वाढलाय….. पण सगळ्या भाउगर्दीत स्वत:शीच कधी बोलले होते शेवटचं ते आठवतही नाहिये….. नाही म्हणायला रोजची चर्चा चालतेही मनात पण निवांत विसाव्याच्या गप्पा छे छे…. व्यस्त ना आम्ही…… जगण्यात जगण्याची नवनवी साधनं शोधण्यातं…. मग भलेही त्या गोंधळात जगायचेच का राहून जाईना…… नको नकोच ते!!! निदान कधीतरी मुक्तपणे तरी असे वाटावे असे जगावे की पंखांना पुन्हा बळं मिळेल… विचारांची झेप पुन्हा घेता येईल…..

प्रत्येकाचे मार्ग वेगळे, गती वेगळी, गरजा वेगळ्या… पोहोचायची ठिकाणं वेगळी पण प्रत्येक वाटेवर थांबायलाच हवेय नाही एखाद्या विसाव्याच्या वळणावरं!!!!!!

 

देवीयों और सज्जनों……

’देवीयों और सज्जनो…..’  अनेक वर्षांनी हीच हाक पुन्हा एकदा ऐकायला मिळणार आहे आजपासून…. ११ ऑक्टोबर , अमिताभचा वाढ्दिवस … ह्याच  दिवसाचे औचित्य साधून यावेळेस सोनीवर KBC पुन्हा एकदा सुरू होतेय!!! गेला दिड महिना सोनीवर ’कोई भी सवाल छोटा नही होता’ सांगणाऱ्या अमिताभच्या मस्त जाहिराती पहायला मिळाल्या……. नंतरच्या दिवसात अमिताभ स्वत: या कार्यक्रमासाठी तयार असल्याचे सांगत , प्रेक्षकांना तुम्ही तयार आहात का विचारत होता……. आणि आता तर तास- मिनिट- सेकंद असे काऊंटडाऊनच सुरू आहे……

काल चॅनल्स बदलता बदलता सोनीवर अमिताभ कौन बनेगा मधे एका स्पर्धक महिलेशी संवाद साधत होता, “आप सबको डाँट देतीहै….. हमको डाँट दिया…. कंप्यूटरको डाँट दिया……” असे म्हणत मग तो प्रेक्षकांमधे बसलेल्या त्या महिलेच्या नवऱ्याला म्हणाला, “आप अभी बचे हुए है!!! 🙂 ” अत्यंत मिश्किल भाव चेहेऱ्यावर, आवाजाची नेहेमीची राखलेली विनम्र पट्टी, आश्वासक अस्तित्व……नकळत ती जाहिरात पहाणाऱ्या माझ्याही चेह्ऱ्यावर हसू आले….. चॅनल्स फिरताना पुढचे चॅनल आले तिथे देखील एका रिऍलिटी शोची जाहिरात होती….. दस्तूरखुद्द राखीताई सावंत त्यांच्या अदालतीत बोलत होत्या….. त्याही नेमक्या अमिताभच्याच आवाजात बोलल्या पण अगदी व्यक्तीमत्त्वाला साजेसे, अमिताभची नक्कल करत त्या म्हणत होत्या, “मेरा नाम विजय दीनानाथ चौहान है….हाय….. तो फिर बाप का नाम क्या…. चौहान????” असा अतिशय गहन प्रश्न त्यांनी कॅमेऱ्याला विचारला 🙂 …………. पहिल्या ठिकाणी खुद्द अमिताभ असून त्याचा एकेरी उल्लेख करूनही आदर वाटतो तर दुसऱ्या ठिकाणी बाईंना आदरार्थी बहूवचन वापरले तरी कीवही करावी वाटत नाही!!! खोल अथांग डोहाची धीरगंभीरता आणि उथळ पाण्याचा खळखळाट  यातला फरक त्या १० मिनिटात जाणवून गेला!!!

मनात आधिच्या कौन बनेगाच्या आठवणी येत होत्या, “कंप्युटरजी लॉक किया जाए!!!” ,”गुडनाईट, शब्बा खैर, शुभरात्री, अँड डू टेक व्हेरी गूड केअर यूरसेल्फ” वगैरे अमिताभची वाक्य त्याच्या ईतर अनेक डायलॉग्ससारखेच हिट झाले आणि वेळोवेळी वापरले गेले!!! आपण लोकप्रियतेच्या उच्चतम शिखरासमोर बसलो आहे याचं कणभरही दडपण स्पर्धकांना येऊ न देता अत्यंत हलकंफूलकं , विनोदी तर कधी गंभीर बोलत हा कार्यक्रम रंगतो!! पण उच्चारलेला प्रत्येक शब्द ऐकला की अमिताभमधल्या प्रतिभेची, विद्वत्तेची जाणीव होते!! त्याचा सुसंस्कृत वावर कार्यक्रमाची उंची वाक्यागणिक वाढवत असतो!!

अमिताभ अभिनेता म्हणून मला ’अँग्री यंग मॅन’ पेक्षा शांत, गंभीर भुमिकांमधला जास्त आवडतो नेहेमी!!! जुन्या चित्रपटांपैकी आनंद, अभिमान, मिली, शोले, चुपके-चूपके, आखरी रास्ता, ….. वगैरे कितीही वेळा पाहिले तरी पुन्हा पहायला आणि ते ही अर्ध्यातून वगैरे कसेही पहायला आवडतात!!! तर जंजीर, कालीया, मुकद्दर का सिकंदर, डॉन, खुदा गवाह, नमकहराम,मर्द……  वगैरे नवऱ्याचे आवडते…… शोले बद्दल तर प्रत्येक ब्लॉगरनी एक एक स्वतंत्र पोस्ट लिहीली तरीही अजून लिहीले जाऊ शकते असे वाटावे!!

गेल्यावेळेस कौन बनेगा आले तेव्हा अमिताभ नुकताच सावरत होता, त्याआधिचे त्याचे सुर्यवंशम, आज का अर्जून वगैरे मी पहाण्याच्याही फंदात आजतागायत पडलेले नाहीये….. कितीही असले तरी मावळत्या सुर्याला पाहिले की रुखरुख वाटते तसले काहिसे वाटायचे तेव्हा मला!! पण अस्ताकडे जाणारा सुर्य़ हा सुर्यच असतो हे या माणसाने दाखवून दिले…. तळपणे हाच ज्याचा गुणधर्म तो लख्ख प्रकाशात, झगमगाटात पुन्हा येणार हे सत्यच!!! बडे मियाँ छोटे मियाँ च्या ’मखना’ मधे अमिताभकडे दुर्लक्ष होऊन जेव्हा गोविंदा आणि माधूरीच फ्रेममधे दिसत होते तेव्हा स्वत:चेच काहितरी चुकतेय असे वाटत होते…… पण ही चूक आपल्याला फार काळ करू न देण्याची जबाबदारी होती अमिताभची….. पुनरागमन, सेकंड ईनिंग वगैरे शब्द आपल्यासाठी हा असा वावरला जसा कधी बाजूला झालाच नव्हता…. आणि ते खरेही आहे तो नव्हता तेव्हा त्याचे स्थान रिकामे होते!!!!

आताचे चित्रपट आठवायचे तर मोहोब्बते … हा पाहिला तेव्हा शाहरूखला पहायचा नुकताच कंटाळा यायला लागल्याची जाणीव होती आणि अमिताभला तर पहायचेच होते, आँखे…. अमिताभ-सुश्मिता एकत्र , किती वेळा पाहिलाय तरिही आवडतोच, खाँकी…. अमिताभ-अजय एकत्र , चूकवूच नये असा अनुभव, चिनी कम….. अमिताभ- तब्बू एकत्र, न पटणारे काही असेल तर दुर्लक्ष करूनही अनेकदा पाहिला जाणारा सिनेमा, भुतनाथ…. पारायण चालते याचे, कारण हा मुलांचाही अत्यंत लाडका….. “यार मैं भूत हुँ की नही??? ” असो की “ए चार फूट दो ईंच” असो अमिताभचे डायलॉग्स तोंडपाठ असणारी पुढची पिढी आमच्या घरातच नव्हे तर सगळीकडेच तयार आहे…..

क्यूं हो गया ना, अक्स, कभी खुशी टाईप सिनीमे, निशब्द वगैरे प्रकारांच्या वाटेला मी शक्यतो जात नाही…… हे म्हणजे अमिताभला सिनीमात घेणे आणि वाया घालवणे…..मागे एकदा श्रीकांत बोजेवारांनी असल्या प्रकाराला एक मस्त उपमा दिली होती ,” सोन्याच्या सुरीने बटाटा कापणे” ….. अमिताभसारखी लखलखती सुरी घेऊन त्याला गुळचट डायलॉग्स देणे वगैरे प्रकल्प करण जोहर हातात घेत असतो!!!

कौन बनेगा बाबतच बोलायचे तर त्याच धर्तीवर आलेल्या ईतर अनेक कार्यक्रमांपैकी एक ’छप्पर फाड के’ सोडले तर ईतर कोणाचे नावही आत्ता आठवत नाही….. कौन बनेगाच जेव्हा शाहरुखरावांनी हातात घेतले तेव्हा त्या कल्पनेनीच मी फ्रीझ झाले होते त्यामूळे त्यांनी कंप्युटर कसा फ्रीज केला ते पहायला मात्र कधी गेले नाही, तेच ’पाँचवी पास’ च्या बाबत,  शाहरुख एक आगाऊ आणि  मुलं सात आगाऊ, हा प्रकार पहाणे हे न पटणारे होते!!!

अमिताभ, माधूरी, नसिरुद्दीन शहा, अनुपम खेर ….. या प्रत्येक नावावर खरं तर एक एक संपुर्ण पोस्ट (निदान) होऊ शकते!!! टीकाकारांना उत्तरं ही टीका न करता शांततेने देता येतात, आपल्यातल्या गुणांची स्वत:लाच पारख असेल तर जग काहिही बोलू देत आपली शांतता ढळू द्यायची नसते, लोकांना काय चांगले काय वाईट हे अचूक समजत असते वगैरे अनेक गोष्टी या सगळ्यांकडून शिकता येतात!!! थोडेफार अपयश आले तरी आपला तोल ढळता कामा नये , always be graceful  हे शिकवणारी ही विद्यापीठं!!! माधूरीचे मृत्युदंड, देवदास (माधूरीसाठी, बाकि आनंद ) असो की ईतर सिनीमे असो तिचे माधुर्य आणि गोडवा कुठेही तसुभर कमी होत नाही…… अनुपमचे सारांश, डॅडी असो की खोसला का घोसला, वेडनेसडे असो, वेगळेपण दिसतेच….. नसिरुद्दीन बद्दल बोलणे म्हणजे स्वत:चा मान वाटतो मला….. ईक्बाल, वेडनेसडे, सरफरोश वगैरे काही फक्त उदाहरणे बाकि मगा म्हटल्याप्रमाणे निदान एक संपुर्ण पोस्ट होईल येव्हढे लिहीले/ बोलले जाऊ शकते!!!

लोकांना हवा तो गोंधळ घालू देत, आपण शांततेने आपल्यातल्या प्रतिभेला जपायचे , समंजसपणे कठीण परिस्थितही धीराने सामोरे जायचे…. आपल्या मनातली आपली प्रतिमा जपली की लोकांच्या मनात त्या प्रतिमेची स्थापना होतेच वगैरे धडे आपल्या वागणूकीतून देणारी ही व्यक्तिमत्त्व!!! दस्तूरखुद्द ’यश’ हा शब्द प्रत्यक्ष जगणारा , आयुष्य म्हणजेच या शब्दाची व्याख्या असणारा तरिही अत्यंत विनम्र, सहज वागणे बोलणे असणारा अमिताभ ’पा’ मधे सुद्धा आवडला होता…. वयाचे बंधन कलेच्या, मेहेनतीच्या आड येऊ न देणे म्हणजे काय याचे हे एक उदाहरण!!!

बरचं लिहीलं नाही….बरचं अजूनही लिहीले जाऊ शकते, कित्येक चित्रपटांचे तर नावही आले नाहीये तरिही थांबतेय आता 🙂 ……. काल अमिताभला पाहिले आणि पाठोपाठ राखीताईंनी गोंधळ घातला मग सुरू झालेले हे विचारचक्र!!! शेवटचे महत्त्वाचे काम , अमिताभला वाढ्दिवसाच्या अनेक अनेक शुभेच्छा!!! 🙂

आणि आता माझे पलायन किचनमधे कारण व्यस्त रहाणाऱ्या अमिताभचे कौतूक करायचे आणि स्वत:चे काम चालढकल या तत्त्वावर करायचे हे मला तत्त्वत: मान्य नाही!!! 😉

तर काय बाय बाय, अपना खयाल रखियेगा, हम बस यूँ गये और यूँ आये!!! 🙂

(पंधरा दिवसानी पुढची पोस्ट घेऊन :))