बाकी शून्य…

अंक, बाराखडी, गणित, भाषा, इतिहास, भुगोल, विज्ञान, मग जीव नी भौतिक त्यात रसायनाचा घोळ….. बीजगणित, भूमिती, ट्रिगनॉमेट्री नं बिट्री…. साईन न कोसाईन, टॅन न बिन …… ईंटिग्रेशन, डेरिव्हेटिव्हज…. डबल नं ट्रिपल…. काळ काम न वेगही त्यात….आपली भाषा, साहेबाची भाषा… हिंदी बिंदी मधेमधे….व्याकरणं बिकरणं, नुसतंच प्रकरण….. प्रोजेक्टाईल नी सरळ , रिलेटिव्ह बिलेटिव्ह मोशन की बिशन ….. हालचाल नुसत्याच नावाची नी खरं तर सगळं थबकवणारी …… व्हेक्टर्स बिक्टर्स , डोक्यावरचे बाण….. वर्तुळ नि चौकोन….. इकडे रेषा,  तिकडे किरण….. वाकड्यात शिरले की डिगीटल नं ऍनालॉग….. डेटा न फेटा…. बायनरी बियनरी ….. मेकॅनिक्स नं ग्राफिक्स …. कंडक्टर नं नॉनकंडक्टर भलती धुडं … मधे सेमी वाल्यांचं रिजर्वेशन चं लफडं ….. मिली सेंटी डेसी मिटर …  डेका हेक्टो किलो मीटर… नसती पाठांतर… त्यात मैलाची गणितं …. आर्टस न कॉमर्स…..आम्ही सुखी न तुम्ही दु:खी….. उभ्या दोन रेषा समोरासमोर की कपॅसिटर …आडवं पाडा त्यांना वेड्या वाकड्य़ा ओढा झाली की रेजिस्टर…. डायोड न ट्रायोड, इन्व्हर्टर नं बिन्व्हर्टर ….

आमचं सायन्स तुमचं सायन्स….. तुम्ही डॉक्टर, तुम्ही वकील .. तुमची जात वेगळी आणि आमची वेगळी !!! तुमचे विषय सोप्पे आणि आमची मेली ब्रॅंचच अवघड…… तुम्ही करा मज्जा नं आम्हाला सजा….

एकाचे एक विषय नं एकाचे एक…. तुमचा अभ्यास आमचा अभ्यास… तुमची डिग्री नं आमची डिग्री…… तुमची वर्ष गेली नं आमचीही गेली……

आम्हाला नोकरी मिळते तुम्हाला नोकरी मिळते….. कधी कधी आमचं नं तुमचं ऑफिसही एकच ….. तुमच्या डिपार्ट्मेंटला काम कमी नं आमच्यावर जबाबदारी भारी…… तुमचं लग्न होतं नं आमचं ही लग्न होतं…. तुम्हाला पोरं होतात नं आम्हालाही पोरं होतात… आयुष्याच्या वेव्हज एकाच दिशेला वहातात…. ए सी असो नं डि सी असो… त्यांचा रस्ता ठरलेला  …..

नाती नं गोती जपा फार….. लोकांच्या वागण्याचा भलता भार….. एक न धड चिंध्याच फार …. आमचं माहेर तुमचं सासर ….. आमची घरं तुमची घरं…. आमचा किराणा, तुमचा किराणा ….. आमच्या मुलांचे रिजल्ट नं तुमचे ते निकाल…..आम्ही घरं घेतो तुम्हीही घेता घरं …. आमचं महाबळेश्वर नं तुमचं माथेरान… लंडन बिंडनला तिकीटं फार…..

दमछाक करताना तुम्हीही दमता… दमछाक करताना आम्हालाही थकवा….. आयुष्याचा अर्थ शोधतो आम्ही…. अर्थात आयुष्याला शोधताना रमताय तुम्ही….

आयुष्याची गणितं म्हणे तुम्ही सोडवता… आयुष्याची गणितं मग आम्हीही सोडवतोच….

गणितात असतं काय काय…. अधिक नं उणे….भागाकार नं गुणाकार…. बालपणीच्या वर्गात शिकवतात बाई…. त्यांच्यावर विश्वासायची आपल्याला घाई….

प्रत्येक जण एक अंक असतो खरा…. पूर्णांक असो किंवा अपूर्णांकच बरा…. काही गोष्टी जोडतो काही वजा करतो….. घातांक बितांक शोधायचेच नसतात… पुस्तकाच्या बाहेर सांगा ते तसेही कुठे दिसतात??? वर्गमूळ नं घनमूळ की नुसतं खूळ …..

प्रश्न पडतात आम्हाला बरं , वाटतं तुमचंही असचं असतं हेच एक खरं…..

आयुष्यात गणिताला एकच फुटते वाट…. भागाकाराच्या रस्त्याचा भलताच थाट …..

आयुष्य स्वत:च होतो मग भाज्य एक…  भाजक म्हणजे आपणच अंक नेक….. अंक जितका मोठा भागाकार तितका सोपा… खूप पायऱ्या उतरायच्या नाहीत, उधाऱ्या उसनवाऱ्या करायच्या नाहीत……

अंक असू देत कुठलाही म्हणा….. नियम हाच गणिताचा कणा… पायऱ्यांना इथे मार्क असतात….. चुकारपणाच्या वाटा नसतात ….

काहीतरी भाग मग आम्ही देतो….. वजाबाक्या बिक्या करत असतो…. एक दरी पार की पुढची खाई ओढायची…. सारं बळ्ं एकवटत पुन्हा उडी मारायची…. आमचं ते असं नं तुमचंही असंच….. भागाकारात गुणाकार.. … गुणाकाराचा एक साक्षात्कार…. आम्ही नं तुम्ही रस्ते तेव्हढे वेगळे, आकडेच काय ते नवे …… तुमचं तेच नं आमचंही तेच की …..

गुणाकाराची वजाबाकी …. हे बाकि नं ते ही बाकि…..

आयुष्याचं संचित वर हळूहळू साठत जातं …..स्वत:लाच स्वत:ने भागायचं वळणं येतं….. हा भाग असतो एक भोग बरं का ….. त्याला चुकवणं आपल्याच्याने खरय का????

अंकातून अंक वजा मग होतो…. संचिताला एक अंक जोडला जातो….. ह्याचं संचित , त्याचं संचित…. आमचं वेगळं … तुमचं पुन्हा वेगळं….

तळाशी उरतं त्याला मग ’बाकी’ म्हणतात…… भेदाभेदाची गणितं इथे येऊन विरतात…..

गोल गोल आकडे फेर धरतात…. शुन्यातून विश्व उगाच का म्हणतात !!!!! 🙂

Advertisements

पूर…

गोदेला परवा पूर आला होता. तुडूंब दुथडी भरून वहाते मग आमची गोदा. या किनाऱ्याची त्या किनाऱ्याशी गाठ पडते आणि वर्षभर गोदेपासून दूरावलेली तिची लेकरं पूर पहाण्याच्या निमित्ताने जातात तिला भेटायला. परवा आम्ही उभे होतो व्हिक्टोरिया पुलावर. मुलांना गोदेचा पूर दाखवायला आणले होते… नासिककर आहात ना मग जगाच्या पाठीवर एकमेकांना कुठेही भेटाल तर दुतोंड्याचा विषय येणारच की बोलण्यात ओघाने… साधा गप्पांना पूर आला तरी त्याची तीव्रता मोजायला दरवेळेस दुतोंड्य़ा सरसावणारच हे ठरलेले…

मुलांना दाखवत होते सगळं सविस्तर… याबाजुला एकमुखी दत्त, हे समोर आहे ते रामकुंड, तो पार गळ्याखांद्यापर्यंत पाण्यात बुडालाय तो दुतोंड्या. समोर गांधी तलाव… इथे गंगा दक्षिणवाहिनी होतेय… समोर जरा नजरेला पुढे न्याल तर दिसेल नारोशंकराची घंटा…भरलय बघा सगळं. इथे भरून रहातात सगळी पापं, लोकं या पाण्यात आंघोळ करतात,तेव्हा ती साठत जातात तळागाळाशी. … पापं धुवून काढते ही दक्षिणगंगा.. गोदेच्या पाण्य़ाने धुवून निघतय बघा पार सगळं… ही अशी अनावर वेगाने धावते… हे तपकिरी गढूळ पाणी साथ देतं नासिककरांची… कुठेही जाल मुलांनो आयुष्यात, ही गोदामाय पाठीशी ठाम उभी असेल तुमच्या. मुलांना सांगणं कमी आणि स्वत:शीच बोलणं जास्त होतं असं… एरवी मनाच्या तळाशी झुळझुळणारी गोदा अशी भरून येते काठोकाठ… वहाते आणि मग बेधुंद बेभान… विस्तारत जातो प्रवाह. एका लयीत लाटांवर लाटा आदळतात…प्रवाह पुढे पुढे सरकत जातो…भुतकाळ वर्तमानावर आदळत त्याला लोटून भविष्याकडे नेत असतो असाच.

मुलांना ओळख करून देण्याच्या निमित्ताने आज गोदेकडे निवांत येणं झालं होतं. आभाळ भरभरून बरसत होतंच… भरून येणं वगैरे होत नाही आताशा. असं मनभरून पहाणं हल्ली होत नाही या गोदेकडे. गृहित धरलं जातं तिचं असणं. आपण कुठेही जा, ती आहेच, असणारच ही खात्री असते कायम. आजीबाबत असंच झालं होतं… आठ वर्ष मस्कत, अबुधाबीहून जेव्हा जेव्हा मी सुट्टीला आले, आजी यायची लगेच भेटायला… निरोपाच्या दिवशी म्हणायची, ’परत ये ताई आता… आपलं आपलं गाव बरं. मला फार काळजी वाटते… मन हुरहुरतं गं संध्याकाळी.’… गेल्या दोन वर्षात मात्र पुन्हा सतत रहाणं झालं तिच्यासोबत.

यावर्षी मात्र आजी अशी चटकन निघून गेली…पूर्वतयारीला वेळ दिला नाही तिने कोणाला. अर्थात आपल्या माणसाला निरोप देण्याची तयारी होते का कधी?? … पण जातात निघून आपली माणसं चटकन. आहेत आहेत म्हणताना ’होती’ होऊन जातात. त्या तिथे रामकुंडाच्या वरच्या बाजुला ठेवला होता पिंड… कावळा शिवण्यासाठी. सगळे उभे एकाबाजुला, कावळ्यांची वाट पहात…किती जणांचे पिंड ठेवलेले रांगेत. आलेले नातेवाईक आधीच्यांना विचारत होते, आपल्यांचा त्यातला नेमका कोणता ?? … मग त्या गर्दीतल्या पिंडावर लक्ष ठेवून सगळे. कावळे येतही होते… मग ’आला आला’ करून लगबग सगळ्यांची. इथे आपल्याच पिंडाला कावळा शिवावा असं वाटतं प्रत्येकाला. शेजारच्याशी घेणंदेणंही नसतं. त्यांच्या नातेवाईकाला मुक्ती मिळाली काय न मिळाली काय, सोयरं नसेल तर सुतक नसतं. माणसं शेवटपर्यंत माणसांसारखीच वागतात आणि कावळे कावळ्य़ांसारखे…ज्याचा त्याचा स्वभावधर्म. आपला विश्वास असो वा नसो, सगळे करतात आपण करा, आपल्याला पटॊ न पटो, बरोबरीचे सांगतात मग करा तसं अंधपणे…माणसं रडतात वगैरे. गेलेल्यासाठी रडणारे एकमेकांना, ’गेलेली व्यक्ती होती तेव्हा नीट वागला होतास ना रे तू तिच्याशी??’ असे कोंडीत पकडणारे प्रश्न विचारत नाहीत. जीवंत माणसं भलती भामटी असतात, न जाणो आपण विचारावं आणि डाव आपल्यावरच उलटावा…जीवंत माणसं सावध असतात. आजीच्या पिंडाला नाहीच शिवला कावळा. नव्हताच शिवणार, इतक्या अस्वच्छतेत आणि अश्या सार्वजनिक कावळा शिवणे कार्यक्रमात नसणारच ती कधी. ती जगली तिच्या मुद्द्यांवर ठाम, भरभरून… मायेची सावली धरली तिने खंबीर. ताठ होती ती.. तकलादू लेचीपेची कमकुवत वगैरे शब्दांना फटकारून होती ती. ताठ बाणा हे सौंदर्य होतं तिचं, दुर्गुण नव्हे. इथे नाहीच शिवला कावळा तर म्हणे तपोवनात जावे लागेल… गुरूजींनी सांगितले तसे करणे याखेरीज काही हातात नसते… आम्ही गेलो सगळे तपोवनात. पुन्हा तेच, कावळ्यांनी यावं आणि निघून जावं. अचानक कोणीतरी म्हणे शिवला कावळा. त्यांना वाटलं शिवला, ते म्हणाले शिवला. मला नाही दिसला कावळा शिवताना ,मी म्हणते नाही शिवला कावळा. अर्थात त्याने फरक पडत नाही, मुळात माझी आजी आता नव्हती… कुठेच नव्हती. त्या पिंडात, विधींमधे तर नव्हतीच नव्हती. ती मुक्त जगली होती… जगणं संपलं तेव्हा निघून गेली होती !!

गुरुजींनी तेराव्यात दोन जणींचे एकत्र विधी केले…होत असेेलअसं, मला कल्पना नाही.

माझ्या आजीच्या फोटोशेजारी कोणाचातरी अजून फोटॊ होता. दोन वेगवेगळ्या आज्यांची नातवंड तिथे गर्दी करून होती… ती एकमेकांशी बोलत नव्हती. सोयरं नसेल तर सुतक नसतंच… कोणीतरी खोडसाळपणे विचारलंही, स्वर्गात या दोन आजींची होईल का आपापसात मैत्री म्हणून?? … माझ्या मनावर काहीच उमटत नव्हतं… गुरूजींच्या पाठीवर धोतराच्या वर कसलासा चट्टा होता… तो अगदीच पहावेना तेव्हा मी उठून दुसऱ्या आजीकडच्या लोकांमधे जाऊन बसले… याबाजूला पंखा होता, हवा येत होती… रडू अजून आलच नव्हतं, येतच नव्हतं. कंटाळायला होत होतं, आजी असती तर आम्ही दोघी मिळून कंटाळलो असतो. फारच कोंदटलं मन तेव्हा उठून मेनरोडला चक्कर मारायला जावं वाटलं. आजी नेहेमी सांगायची, मन सावरायला घरात कोंडून घेऊ नकोस… बाहेर पड. कोंडी फूटेल मनाची… गेट अप, गेट रेडी अँड गेट गोईंग, तिचे तत्त्व होते. मेनरोडहून पुन्हा त्या कोंदट वाड्याकडे पावलं वळेनात पण तरी गेले… विधी संपले तेव्हा टॉवेल टोपी वगैरे सुरू होतं… स्वस्तातली स्वस्त आणली गेलेली कापडं सगळी, हलक्यातल्या हलक्या साड्या दिल्या घेतल्या जात होत्या. करायचे म्हणून करतात ना आपल्यात सगळं. असतीतही काही अर्थ विधींना पण त्या अर्थांपर्यंत पोहोचण्याइतकी सवड आणि गरज संपते तेव्हा जे होतं त्या सगळ्याची साक्ष आहोत आपण सगळे. पेढा भरवत होते सगळे मामाला… तो ते हातात घेत होता आणि बाजूला ठेवत होता. डोळ्यातून सतत वहाणाऱ्या पाण्याला थोपवत होता… क्षणभर मामा मला खूप माझा वाटला तेव्हा… या क्रुर विधींना उबगलेला.

परवा समोर पुन्हा गोदा आली आणि विचार करायचं म्हणून राहून गेलेलं खूप काही अचानक वर आलं… तळ ढवळला होता. पाणी गढूळलं होतं… राहून गेलेलं रडू मनात साठून येऊ लागलं. या पाण्याचा बांध असा फूटायला नको होता… पण तरीही कढ येतच होते. मुलं त्यांची त्यांची बागडत होती… पाऊस पडत होता. आजुबाजूला लोकांची गर्दी कमीजास्त होत होती. मोबाईल सरसावला आणि गोदेचे फोटो काढले एकामागे एक, खूप… मनातला प्रवाह वळवणं गरजेचं होतं. सेल्फी काढूया म्हटलं गोदेसोबत. फोटोसाठी चेहेरा हसरा होतोच नकळत… माझाही झाला… एकदोन सेल्फी काढलेही, मागे गोदा वहात होती. दुतोंड्या अजून अजून पाण्यात जात होता…माझी पाठ होती आता गोदेकडे आणि तितक्यात लेकाने त्याच्या कॅमेऱ्यातला नुकताच काढलेला फोटो दाखवला. फोटोत मी होते, गोदेसोबत सेल्फी काढणारी मी, माझ्यामागे तुडूंब वहाणारी गोदा… ’तू किती मनापासून बघतेस, आम्हाला दाखवतेस, समजावतेस मम्मा हे सगळं…’ म्हणून काढला तुझा फोटो… माझा लेक मला घट्ट मिठी मारत सांगत होता. त्याच्या डॊळ्यातली चमक अपूर्व होती… फोटोत मागे तीच जागा होती, आजीचा पिंड ठेवलेली जागा… तिथे आता मला मी दिसले, तृप्त, शांत… पिंड, कावळा, विधी वगैरे असू द्यावं. आपली चिमणी पाखरं आपल्या आत्म्याला जीवंतपणीच स्पर्श करत असतात. आपल्याला फक्त ते क्षण जगता यायला हवेत… हो, पुन्हा एकदा, पुन्हा एकदा सुस्पष्ट समजलं होतं मला हे. या समजण्यात आजी होती… ’मी तृप्त जगलेय’ म्हणणारी. जगणं समजलेली… मनात आता भावनांचे कढ मावेनात… तो पूर डॊळ्यांवाटे भराभर बाहेर पडू लागला. मी चटकन मागे वळले… पुन्हा गोदेला कडकडून भेटले. माझ्या डोळ्यातलं पाणी गोदेच्या पाण्यात एकरूप होत गेलं… पूराची पूराशी भेट होत गेली !!

मन थिर रहे नं….

अस्वस्थता येते…. येते म्हणजे ’येते आपली ’ …. बिनबुलाया मेहेमान आहे ती…. कारण न विचारता, न सांगता हजर होते…. ’घालवल्याशिवाय’ जात नाही सहसा!!! कोळ्याच्या जाळ्यासारखी आपल्याला वेढणारी ….. आपल्या आत असते न बाहेरही, काहीच रमवू शकत नाही मग!!! थकायला होतं…. घाबरायला होतं… अस्वस्थ होतं!!!

समोर कोणी विचारणारं , आपल्या अस्वस्थतेत अस्वस्थ होणारं माणूस काळजीने विचारतं , काय झालय??? … आपल्याचकडे नसणारी उत्तरं देता येत नसतात!!! कागदाची फिरकी असते नं, ती अशी उंचावरून खाली सोडली की गोलाकार भिरभिरत जमिनीवर येते , तसं हलकं होतं मन , त्याच्या फिरकीला भिरभिरायला भरभक्कम कारण लागत नाही !! आपल्या मनाची अशी बेछूट भिरभिरलेली फिरकी आपल्याला उचलून आणताना मात्र जड वाटते बरेचदा …. पेलेनासं होतं कधी कधी सारं!!! ’आधार’ हवा हवा वाटतो….

आपल्यात अनेक बाबतीत सुधारणेला वाव आहे , किती बडबड करतो आपण, नेमकं हवय काय आपल्याला…. ’ सुख बोचतं ’ अशा यादीत आपणही आहोत का ???

सपशेल हार मानायची वेळ …. आपलं ओझ कुणाच्या खांद्यावर द्यायची वेळ …..मनात काहीतरी उमटतं…

बूडत ही भव के सागर में,

बहियाँ पकरि समुझाए रे , फकिरवा!

आणि मग येते त्या फकिराची आठवण !!! समजते लगेच, आता हा उचलणार आपले ओझे…. जिगसॉ पझल चे विखुरलेले भाग हा रचणार आता सुबक!! शांत बसावे पुन्हा आपण , अनेकदा याच्या समोर बसून समाधि लावतो तसेच ….तो बोलू लागतो… त्याला काही सांगावं लागत नाही, ’काय कशी काय वाट चुकलीस ? ’ तो मुळीच विचारत नाही…. वाट सापडेनाशी झाल्याशिवाय मी येणार नाही तो जाणून आहे जसा!!!

पानी बिच मीन पियासी,

मोंही सुन सुन आवै हाँसी ;

घर में वस्तु नजर नहिं आवत ,

बन बन फिरत उदासी ;

आतमज्ञानविना जग झूठा ,

क्या मथूरा क्या कासी ?

आत्मज्ञान 🙂 … अरे बाबा ते मिळवता आले असते तर तुझं दार ठोठावलं असतं का रे ?? आणि हा पहा कसा म्हणतोय, ” मोंही सुन सुन आवै हाँसी ” !! कबिराला देता येतो हा अधिकार…. हस बाबा तू हवा तर माझ्यावर, पण तारून ने मला !!! तो मग एक एक शब्द हलका हलका उच्चारत आपल्याला थोपटतो…. एका दमात काही सांगायची त्याला घाई नाहीये, बरं तो सांगेलही त्याची आहे ती क्षमता… आपल्याला झेपायला हवं नं पण!!! एक दिशाही नकोय उपदेशाची… कबिरा तू सांगत रहा मी ऐकतेय…..

मला अनेक व्यथा नं ताप आहेत… खूप नाही पण काही मोजक्या , तुझ्याचकडे करता येतील अशा तक्रारीही आहेत….

मुसा खेवट नाव बिलइया,

मींडक सोवै साप पहरइया ;

सगळेच शब्द नाही कळत पण हे जे काय आहे ते उलटसुलट आहे…. झोपलेल्या बेड्काला साप राखतोय….विरोधाभास सारा!! हो अशाच अर्थाच्या तर असतात नं तक्रारी, सगळं तिरपांगडं असतं रे !! मार्ग दाखव रे….

बोलना का कहिये रे भाई,

बोलत बोलत तत्त नसाई ;

बोलत बोलत बढै बिकारा,

बिनबोल्या क्यूँ होइ बिचारा ?

संत मिले कछू कहिये कहिये ,

मिलै असंत मुष्टि करि रहिये ;

ग्यानी सूँ बोल्या हितकारी ,

मूरिख सूँ बोल्या झष मारी ;

कहै कबीर आधा घट डोलै ,

भरया होइ तो मूषा न बोलै!!

किती सहज आहे हे…. संतासमोर असाल तर बोला नक्की मात्र असंत असेल समोर तर उगी रहा!!! जमणार कितपत शंका आहे मात्र :).. जरा प्रयासाने जमवलं नं पण तर मनस्ताप संपलाच सारा!!!

कबीराच्या पुस्तकाची पानं उलगडत जायची आहेत… क्रम न ठरवता… इथे क्रम नसणं आणि तरीही आधाराची हमी वाटणं किती महत्त्वाचं आहे नं!!! कुठलंही पान उघडा , कबीर खंबीर उभा आहे समजावयाला…. आयूष्याच्या पुस्तकाची किती पान आपण उलटलीत यावर आपलं शहाणपण ठरतं नाही, गोंधळायला होतंच ….. हा मात्र ’ मस्तमौला ’ स्वत:च्याच धुंदीत गातोय…. एका अनाहत नादात स्वत:ही रमतोय आणि जगाला रमवतोय!!! ’बळ ’ मिळतं या सावलीत!!!

तू आहेस बाबा अमर … आमची तितकी कुवत नाही… मर्त्य असू दे आम्हाला!!!

हरि मरिहै तो हमहू मरिहैं

हरि न मरै , हम काहेकू मरिहैं ?

🙂 आहे किनई मुद्दा बिनतोड…. ही वल्ली बिनतोडच आहे…. ’अवाक’ होऊ दे मला… थक्क होऊ दे!! आजकाल खुपसे थक्क होणे होत नाही…. माझे ज्ञान वाढले भलतेच असे काहीही नाही तरीही पूर्वीसारखं हरखून जाणं फारसं जमत नाही!! ही हार की जीत कोणाला माहित रे!!! ’हार’ असावी कदाचित…. नवनवं काही मन शोधत असतं मात्र…. त्याला आवडतं चकित व्हायला!!!

तू बाळगतोस ते सामर्थ्य…. गेल्यावेळी वाचल्या होत्या की मी या ओळी… तरीही त्याच पुन्हा वाचताना ’बोध’ होतो !!!

दरियाव की लहर दरियाव है जी,

दरियाव और लहर में भिन्न कोयम ?

उठे तो नीर है, बैठे तो नीर है ,

कहो जो दुसरा किस तरह होयम ?

उसीका फेरके नाम लहर धरा,

लहर के कहे क्या नीर खोयम ?

जक्त ही फेर जब जक्त परब्रम्ह में,

ज्ञान कर देख कबीर गोयम .

नावं बदला, जागा बदला… तरिही एक आहे सारं!! असचं ’तादात्म्य ’ पावायला होतं कबीराशी…. ’तादात्म्य ’ कधी वापरेन हा शब्द वाटलंच नव्हतं!!! इथे तोच येतोय पण मनात….

किती वाचलं , किती समजलं , किती उमगलं 🙂 …. शंका येतच नाहीत मनात….. चुळबुळणा-या मनाला कान पकडून एका जागी निवांत बसवण्याइतपतं समर्थ आपण आहोत असं वाटतं!!! पुढचे निदान काही दिवस तरी बेटं सरळ चालेल असं वाटतय…. आणि कबीर कुठे जातोय मला सोडून… तो सखा आहेच सोबत!!! 🙂

मै कहता तू जागत रहियो , तू जाता है सोई रे ,

मै कहता निरमोही रहियो, तू जाता है मोहि रे !!

नाईलाज आहे रे कबीरा, ’मोह ’ कमी केले जाऊ शकतील पण निर्मोह व्हायचा नाही त्यामुळे तुला पुन्हा पुन्हा गाठावे लागते बघ!!!

सध्या तूला अलविदा म्हणते… पुन्हा भेटेनच… आणि काय लिहू, तू जाणतोच सारे!! पुन्हा डोळे मिटायला लागतील , तेव्हा ” जागत रहियो ” असं दटावून घ्यायला तुझ्याचकडे येणार मी!!!

मागे ’ विसाव्याच्या वळणावर ’ भेटला होतास… आज तुझ्याकडे वळून विसावलेय!!! हे असेच होत रहाणार , की हे व्हावे असे मलाही वाटते 🙂 … काहिही असो,

कहै कबीर ताको भय नाहीं , निर्भय पद परसावै!!! 🙂

आणि काय हवे!!

वहीतली गोष्ट…

हायवेवरचं एक बऱ्यापैकी बरं दिसणारं रेस्टॉरंट. गाडी वळवून आपण आत शिरतो… एव्हाना आपण एखाद्या टेबलजवळ बसून काय ऑर्डर करावं वगैरे विचारात पडतो आणि एकीकडे जाणवतं बाहेरून चकचकीत भासणाऱ्या या जागेत स्वच्छतेच्या नावाने जरा घोळच आहे. टेबल साफ करून होतो, आपल्या डोक्यावरचा पंखाही गरगरू लागतो … वेटर येऊन उभा रहातो ऑर्डर नोंदवण्यासाठी… एरवीचे आपण अश्या प्राप्त परिस्थितीत मध्यममार्गी भिडस्तपणाच्या रूळलेल्या वाटेवरून जात निदान एखादा चहाचा कप आण बाबा म्हणून सांगितले असते. आणि मग तो चहा संपवला न संपवला करत तिथून निघणं झालं असतं… कसलसं ओझं मनावर बाळगत.

यावेळेस मात्र तसं झालं नाही, नाही नं पटत इथे थांबणं मग निघा सरळ बाहेर कुठलाही घोळ न घालता असं म्हणत गाडी पार्किंगमधून बाहेर निघत पुन्हा रस्त्याला लागते…

द्यावा वाटणारा ’नकार’ दिलेला असतो आपण !

किराणाचं दुकान…यादीत गहू आहेत.. अर्धा किलो. दुकानदार त्यांच्याकडच्या पोऱ्याला ओरडून सांगतो, ’गहू… आधा किलो’. तो मुलगा तितक्याच टिपेच्या आवाजात विचारतो, ’कोणता गहू’ …
आता आपल्याला विचारावं नं तर ते नाही, अर्धाच किलो तर आहे गहू, दुकानदार स्वत:च ओरडतो, ’दे कोणताही’ …. आपण मात्र शांतपणे, ’२१८९ दे रे’ असं त्या मुलाला सांगतो.
एरवीचे आपण इथे वैतागलो असतो, काहीच बोललो नसतो… दुकानदाराचा रागही आला असता…

आज तसं होत नाही.

यादीनुसार सामान भरत जातो दुकानदार पिशवीत.
’गहु फारच जास्त घेतले ताई…’ तो म्हणतो.. सरकास्टिक वगैरे.
’तितकेच हवेत’ … आपण शांतपणे सांगतो.

पुन्हा एरवीचे आपण  …एरवीचे आपण इथे ’अहो दादा भाजणीसाठी हवेत, इतकेच पुरे वगैरे सांगत बसलो असतो …’

दुकानातून बाहेर निघाल्यावर आपलं आपल्यालाच खुदकन हसू येतं… आयुष्य आणि अनुभवांच्या शार्पनरने स्वभावाला पुन्हा नव्याने ’टोक’ काढलेलं आहे हे जाणवतं  … अधेमधे होतं असं, टोकदार होत जातो स्वभाव, आयुष्याच्या वहीतली काही प्रकरणं मग स्पष्ट, नेमकी लिहीली जातात.

हळूहळू बोथट होतं जातं सगळंच पुन्हा… पुन्हा आयुष्य पुन्हा अनुभव… पुन्हा भिडस्तपणा, पुन्हा मनावर ओझं… पुन्हा कधीतरी टोकदार स्वभाव …

पेन्सिल संपेपर्यंत चालणार हे आणि सोललेल्या निरर्थक फोलपटांनी बनलेल्या फुलांची ग्रिटींग्स बनतच जाणार…. अव्याहत !!

#आयुष्य_नावाच्या_वहीची_गोष्ट…

घरटं….

 

 

(वेळ –  संध्याकाळ पाच वाजलेले … )

 

— जायचय का तुला आज मॉलमधे ??? बघं मुलं घरी यायला वेळ आहे अजून… तुझी खरेदी आटोपेल तेव्हढ्यात….

 

— नको रे, आज राहू देऊ या का मॉल ?? मुलं असताना जाऊ या…. तसेही ती वाढदिवसाची पार्टी कधी संपेल कल्पना नाही… नेमके आपण जायचो आणि मुलं यायची…

 

— अजब आहेस तू ….. अगं आपण जाणार आहोत ना त्यांना घ्यायला… वेळही ठरलीये… त्याआधी कसे येणार ते ??? मुलं असली सोबत मॉलमधे की का वैतागतेस मग, की वर्षानुवर्षे राहीलं इथे तरी मेलं मॉलांमधे कोणकोणत्या गोष्टी मिळतात समजायचच नाही…. मुलं मला काही सुचू देत नाहीत …. एकदा मला मुलं नसताना घेऊन ये तू मॉलमधे… वगैरे वगैरे!!!!

 

— कळंsssssलं …. गाडी घराकडे ने गुपचुप !!!!

 

–ठीक आहे….. आणि बाई आज शक्य आहे तर लाव ना तुझी लाडकी जुनी गाणी गाडीत….. एरवी मुलं त्यांची आवडती गाणी लावतात तर करवादतेस की काय धांगडधिंगा आहे म्हणून ….

 

— राहू दे… असू दे हीच गाणी … कुठे शोधू आता माझ्या लाडक्या गाण्य़ांचा पेन ड्राईव्ह…. चालू दे आपलं काहीतरी….

 

— 😊

 

— माऊ असती गाडीत तर या गाण्याला ओरडली असती, “आवाज वाढवा …  ” ….

 

— विचित्र बाई आहेस तू . इतकच समजलेय मला आता….  … सांगणार आहे मी आज मुलांना मम्माने तुमची आवडती गाणी ऐकली…

 

— मी काही ऐकत नाही रे ही गाणी… गप्पा मार बघू माझ्याशी… बोलायचं राहून जातं म्हणतोस ना एरवी…  आता बोल ना मग !!!!

 

…………….

 

……………

 

( संध्याकाळ -साडे सहा )

 

— किती वाजले रे…. घरं कसलं शांत असतं नाही मुलं नसली की!!! शाळेत जातात ती वेळ माझी कामात जाते पण नंतर ते नसले की शुकशुकाट होतो घरात नुसता….

 

— हो का!!! अगं पण पसारा घालतात ना ते …..  … तुच ओरडतेस….

 

……………

 

…………..

 

(संध्याकाळ – सव्वा सात )

 

— बरं जेवून घेऊ या का पटकन… मग निघू या मुलांना आणायला… .

 

— हो चालेल…. किती किती वेळ ठेवतात नाही लोक वाढदिवस….. फोन करू का त्यांना की आम्ही येतो लगेच मुलांना घ्यायला…

 

—  … अरे बातम्या बघ की… जगात किती घडामोडी घडताहेत ना… एरवी कुठे मुलं ऐकू देतात तुला …. एकतर आवाज तरी करतात नाहीतर पोगो किंवा कार्टून पहातात  …. मी नाही हं म्हणत हे तुच म्हणतोस मुलांना…..

 

—  … डाव उलटवलास 😊

 

 

— श्या आपण दोघेच जेवतोय एकटे , मजा नाही येत… मधे मधे ताटात लूडबूड नाही तर करमत नाहीये….

 

—  … ओ महाराज दोघं ’एकटे’ कसे असतात हो….. खरं सांगू आपण दोघं आत्ता आहोत आपल्या आई वडिलांसारखे… ते पण तर हल्ली असतात दोघेही ’एकटेच’ …. आपण निदान काही वेळाने मुलांना घरी आणणार हे माहीतीये आपल्याला…..

 

 

—  … सध्या आपण पिल्लांना चोचीने दाणा भरवणाऱ्या फेजमधे आहोत नाही…. पिल्लं अवतीभोवती चिवचिवताहेत….. मग ती हळूहळू मोठी होतील… नव्हे त्यासाठी आपणही धडपडू….. उंच आकाशातल्या त्यांच्या भराऱ्यांची स्वप्न पाहू…. ते उडतील त्याकडे कौतुकाने पाहू….

 

—  …. ते ’उडतील’ आणि मग उडून जातील…. वेगळी घरटी बांधतील….. त्याचं काय मॅडम ???

 

—  बांधू दे…. उलट मी म्हणेन बांधू दे…  जमवू दे एक एक काडी…. पहिल्या काही काड्या पुरवायच्या हव्या तर तू न मी…. आणि ठेवायचं हलकसं लक्ष घरट्याच्या मजबूतीकडे…. त्यांच्या नकळत हं!!! त्यांच्या पंखातली ताकद, जिद्द वाढती ठेवायची….

 

 

— मग पिल्लं त्यांच्या घरट्यात बसतील नी हलकेच मागे वळून पहातील… आई- वडिलांचं घरटं असेल ना नीट असा विचार करतील…. दमले थकले की येतील इथे विसावायला…..

 

— …. आवरा…. लेडी शेखचिल्ली…. माझं झालय जेवणं…. तुमचा खयाली ’पुलाव’ शिजवा आता गाडीत… मी फोन करून येतो… मुलांना आणायला जाऊया….

 

— कुचकट … 😊

 

………………..

 

………………..

 

( संध्याकाळ – आठ वाजलेले )

 

— य्येssssss….. मम्मा बाबा …. आम्ही आलो!!!!!

 

—  मजा केली ना पार्टीत….. आम्ही तुमची वाट पहात होतो…..

 

— जाम जाम मजा आली रे बाबा …  आणि मम्मा वाट कशाला पहायची…. आम्ही येणारच ’असतो’ ना!!!

 

— हो रे… मम्माला सांग हेच पुन्हा एकदा आता …😊

 

………….

 

(वेळ रात्रीचे साठे आठ पावणे नऊ ….)

 

— अरे त्या रिटर्न गिफ्टांच्या पिशव्या नका रे फेकू इथे तिथे….. कपडे बदला…. हात पाय धूवा… आवरा रे….. ते फुगे तर सरळ डस्टबिनमधे जाऊ द्या… कोणी खेळत नाही… लोळतात नुसते घरभरं….. पसारा घालू नका sssssss !!!! मी काय बोलतेय…. कानात शिरतेय का तुमच्या ???

 

—- पीं sssssssss!!!!!

 

— बंद करा रे त्या ’पिपाण्या’ ….. लोक पण ना का देतात ही डोकेदुखी देव जाणे….काय एक एक खूळ निघतं नवं नवं …..

 

— मम्मा आपणही माऊच्या बड्डेला दिल्या होत्या हं या … उगाच बोलू नकोस….😊

 

— हो ना, दिल्या होत्या ना… नाही दिल्याचं होत्या… लोक माझं डोकं दुखवतील मग मी का त्यांचे कान किटवायचे नाहीत!!! तुम मेरे बच्चे को पिपाणी दो मै वहीच म्हणजे वैसीच दुसरी तुम्हारे बच्चे को दुंगी…. मराठी बाणा आहे हा!!!

 

— मम्मा तू पण ना …😊

 

— कळलं ना मम्मा पण काय ते… चला झोपायला…..

 

— नशीब तुझं बाळा, कळली तुला तुझी मम्मा… मला अजूनही कोड्यात टाकते ती…..  मुलं असली की त्यांच्यावर रागवते आणि नसली की कधी येतील याची वाट बघते…. चालू दे माते तुझे अखंड 😊

 

 

— चूप रे तू…. असेच असते हे,  पिढ्यानूपिढ्या हेच घडणार असते…. उगा मला बोल लावू नकोस!!!

 

………………

 

 

(वेळ रात्रीचे दहा )

 

— मम्मा जून कधी येईल ????

 

— मम्मा झालं हिचं सुरू….. आधी विचारायची आपण इंडियाला कधी जाणार?? तू सांगितलस जून महिन्यामधे तर आता सारखी विचारते ’जून कधी येणार ??? ’ …

 

— आता लगेच येणार हं जून … लवकरच…. झोपा बघू आता….

 

— मम्मा मला नानीची आठवण येतीये….

 

— मम्मा मलापण, मी पण मिस करतोय त्यांना…. ते पण आमची आठवण काढत असतील ना…. कधी येइल जून असे वाटतेय मलापण…

 

—  हं….

 

— पण मम्मा आपण सगळे असे वेगवेगळे का रहातो…. ते पण दुसऱ्या दुसऱ्या कंट्रीमधे ??? सगळ्यांना एकाच ठिकाणी जॉब का नाही करता येत???

 

— मोठं होणं म्हणतात बाळा याला….. असू दे, नंतर सांगेन सगळं … झोपा आता… उद्या शाळा आहे!!!!

 

— ए मम्मा नानीच्या घरामागच्या नारळाच्या झाडावर सुगरणीने घरटे बांधले असेल ना…. ती खाऊ आणत असेल आतल्या पिल्लांसाठी…. मम्मा, मागच्या वर्षीची पिल्लं आता मोठी झाली असतील ना… धमाल!!

 

—  हो रे बाळा झालीयेत पिल्लं मोठी…. आता ती वेगळी रहातात…. सुगरणीच्या पिल्लाने मात्र पुन्हा एकवार सुंदर ’घरटं’ विणलय ., तसच अगदी मऊसूत, उबदार… मस्त झोका असणारं ..मन लावून , जिद्दीने. काडी काडी पारखून जमवून…. माहीतीये तिला पिल्लंं मोठी होणार मग भुर्र्कन उडून जाणार एक दिवस… तरीही….

 

आणि आता मोठ्या सुगरणीची पिल्लं उडत उडत त्या घरट्याकडे धाव घेणारेत , विसावायला… जगण्याची , उडण्याची जिद्द पुन्हा पंखात साठवायला!

 

—- अहो मिसेस. सुगरण झोपा आता !!!  😊

 

— गुडनाईट मि.सुगरण 😊

 

…Tanvi Amit

 

#Monday_memories 🙂

#blogging_not_gone_with_the_wind

परिमळ आगळा :

तुला का लिहावसं वाटतं किंवा कविता का करावीशी वाटते?
जे सुचतं ते कसं सुचतं?
केव्हा सुचतं?
का सुचतं?
जे सुचतं ते असं एकटाकी उतरतं का?
किंवा जे उतरलय ते नेमकं तसंच सुचलं होतं का?
लिहायला गर्दीत सुचतं की एकांतात?

अश्या कितीतरी प्रश्नांची उत्तर हवी असतात सगळ्यांना आणि बहुतेकवेळा ती नसतातच लिहिणाऱ्यांकडे. किंवा असा काही सगळ्यांसाठी म्हणून सर्वसमावेशक असा नियम नसतो. प्रत्येकाची उर्मी वेगळीच. प्रत्येकाची कविता जशी वेगळी तशीच लिहावसं वाटण्य़ाची जाणीव आणि नेणीवेच्या पातळीवरची कारणंही वेगवेगळी. अज्ञातातून का येतात हे शब्द आपल्या भेटीला, का असते ही भेट इतकी तोकडी की नाही दिला लगेच न्याय या आलेल्या शब्द पाहुण्य़ांना तर गुढ रहस्यमय, न हाती येणाऱ्या अवकाशाच्या विस्तीर्ण पोकळीत ते परत का निघून जातात याचं पृथ:क्करण करण्य़ापेक्षा आलेल्या शब्दांना आंजारावं, गोंजारावं. त्यांना सावरता सावरता त्यांच्याच समर्थ हातात द्यावं आपलं सुकाणू आणि निर्मितीच्या सोहळ्याचे आपण साक्षीदार व्हावं हे जास्त संयुक्तिक ठरतं. 

मला नसते कल्पना, 
परतून याल कधी ते… 
किती क्षणांचा, 
किती जन्मांचा, 
फेरा पार कराल ते…

आणि

तुमच्या पुनर्जन्मापर्यंत, 
मी भटकते, 
अस्वस्थ असते, 
इच्छा अपूर्ण असलेली मी 
तिष्ठत मुक्तीची वाट पाहते …

आहात सामोरे तोवर, 
मला तुम्हाला भेटू दे…

माझ्या शब्दांनो,

तुम्ही परतण्यापूर्वी, 
मला तुम्हाला गाठू दे!! 

हाती आलेल्या शब्दांचे सहज सादरीकरण करणारे प्रतिभावंत कमीच कारण येणारे शब्द उलटसुलट क्रमाने मनात येतात आणि या अवखळ मुलांची मोट बांधून त्यांना शिस्तीत उभं करत कविता उभी राहते. 

एखाद्या आठवणीची, भावनेची, घटनेची, अनुभवाची, निसर्गाची नोंद हे कवितेचं ढोबळ रूप पण याच आठवणीतली, अनुभवातली न बोलली गेलेली, प्रकट न जाणवलेली एखादी शब्दांपलीकडली सूक्ष्म नाजुक नक्षी कविता अलवार तोलून धरते आणि हे तिचे सामर्थ्य असते. बडबडगीतं, शाळेतल्या कविता, चित्रपटांमधली गाणी असं होता होता प्रवास होतो खऱ्या कवितेपर्यंत. अर्थात ही वाट तशी अनवट, इथे सगळेच येतात असे नाही. मग पुन्हा वर्गीकरण होत जातं ते वाचणारे आणि लिहीणारे असं. बरेचदा कविता वाचता वाचता लिहीलीही जाते.

मुळात कविता येते ती एकट्या कवीच्या भेटीला, ती लिहीलीही जाते ती स्वत:साठी. मनात असं काहीसं साठून येतं आणि ते कागदावर उमटत जातं. त्याची पुनर्र्चना किंवा त्यात बदलाचे संस्कार होतात ते ती रसिकांसमोर येण्याआधी. कवीच मग पुन्हा पुन्हा भेटत जातॊ आपल्या कवितेला रसिकांच्या माध्यमातून. कित्येकदा कवितेचा भावार्थ अधिक गडद होत जातो तो ती कविता रसिकांनी स्विकारल्यानंतर. एक दोन दिवसांनंतर गाढ रंगत जाणाऱ्या मेंदीसारखी रंगत जाते कविता. 

ही प्रक्रिया मोठी गमतीदार वाटते मला. कधी कधी अशी झरकन पाचेक मिनिटात पानभर भेटणारी कविता कधी कधी हट्टी मुलासारखी अर्ध्यात जी म्हणून अडून बसते की विचारता सोय नाही. कधी लिहून झाल्यानंतर हवा तो अर्थ हाती लागतो आणि कधी शब्द मोठे सुरेख येतात गाठीला पण अर्थ हवा तसा प्रकट होत नाही,

रामदासांनी म्हटलय,

कवित्व शब्द सुमन माळा
अर्थ परिमळ आगळा…

हा अर्थाचा सुगंध भलता महत्त्वाचा. शब्दांत व्यक्त झालेल्या कवितेला शब्दांच्या पलीकडचे अर्थ वाहून नेता यायला हवे आणि तसे साधले की कविता फार लांबचा पल्ला गाठते. कवीच्याही फार पुढे निघून जाते मग ही कविता, सामर्थ्यवान बनते ती. सरळ साधं, सोप्पं काही, ते आशयगर्भ, दुर्बोध काही, या कवितेवर लयबद्धतेचे, वृत्ताचे, यमकांचे, प्रवाहीपणाचे, रुपकांचे आणि न जाणो कसले कसले ओझे असते. ती ते पेलते किंवा ते झुगारून मुक्त वाहत जाते… दोन्ही रूपात खुलून दिसते हे मात्र नक्की.

कविता…नॉट माय कप ऑफ टी ते हल्ली कधीकधी ग्रेसही थेट समजतात, पोहोचतात असा झाला माझा प्रवास. ही प्रगती फार मस्त आहे, हा प्रवास न होता तर फार काही राहून गेले असते. अमृता प्रीतम, गुलज़ार,अरूणाताई, पु शी रेगे, इंदिरा संत, अश्या कित्येकांनी बांधलेल्या ’सुमन माळा’ आहेत या वाटेवर. या वाटेवरच्या प्रवासात शब्द आले भेटायला आणि आपणंही लिहावं असं वाटत गेलं…

नसलेल्या कवीकडे,
शब्दांनी भेटीला यावे….
निष्पर्ण फांदीवर कोण्या,
पाखराने अवचित उतरावे…. 

ही पाखरं कोण्या कोण्या देशाची भटकंती करून येतात आणि मग तिथली गाणी कानात गुणगुणतात. या गाण्यांना कागदावर उतरवले की कवितेला वाट फुटत जाते… पुढचा प्रवास मात्र ही कविता स्वत:च स्वत:चा पार करते. वेगवेगळ्या पक्ष्यांच्या निरनिराळ्या कथा सांगत जाते कविता.

कवितेच्या वाटेवरचा हा प्रवास न संपणारा आहे. गवताच्या पातीपासून अंतराळापर्यंतचा अवकाश व्यापते ही कविता. “मी आज एक कविता लिहीणार ” असं ठरवून काही लिहीता येत नाही कविता. तीच निवडते आपल्याला. “का लिहावसं वाटतं किंवा कविता का करावीशी वाटते?” याचं उत्तर तितकंच कठीण जितकं हा शोध घेणं की का वाटलं कवितेला आपल्याला निवडावसं. मात्र ती येते भेटीला आणि समृद्ध करून जाते. त्यादिवशी रोजचाच सूर्य अजून आवडतो, चांदणंही अधिकच टिपूर वाटतं.

कवितेला म्हणावसं वाटतं :

तू नसताना
किती गं काय काय करावं लागतं 
मला एका पूर्णत्वासाठी, 
आणि तू असताना, 
हा गं काय प्रश्न?? 
तुझं “असणं ” हेच पूर्णत्व की!!

मैत्रीणीसारखी वाटणारी एकच कविता पुन्हा पुन्हा वाचताना दरवेळी नव्याने भेटत जाते, आपल्याला पूर्णत्व देत जाते. आपल्या सुगंधी अर्थाचे गंध आपल्या आयुष्याला देऊन जाते आणि मला वाटतं तेच कविता वाचण्याचं आणि लिहावीशी वाटण्याचं कारण आहे. कवितेचे, तिच्या शब्दांचे , शब्दांमधल्या अर्थाचे आणि त्या अर्थाच्या जीवनातल्या प्रतिबिंबांचें बिलोरी कवडसे जगण्याच्या आजच्या कॅलिडोस्कोपमधे!!!

Hibernation….

आठव्या मजल्यावरून त्यांनी दुसऱ्या मजल्यावर रहाणाऱ्या माझ्याकडे  सहानुभूतीनेच पाहिले जरा… वरच्या मजल्यांवर घरं असताना ही बाई दुसऱ्या मजल्याला का निवडत असावी वगैरे…. आली तर आली पण घरात ठाकठूक चे लाकडी फर्निचर बनण्य़ाचे आवाज नाहीत. भिंतींना कुठेही ड्रील नाही, मुळच्या सिलींगला अजून रंगीबेरंगी लाईटिंग लावणार नाहीच म्हणते….आपण कश्या वास्तूशांतीच्या पंगती उठवल्या… डिजे बिजे एकदम … तसलंही काहीच नाही…. आनंद नाही का झालेला हिला की इतकी कशी ही अरसिक वगैरे सगळे कटाक्ष आणि गप्पांमधून मला सुचवून झाले आणि ते सगळे प्रश्न मी मनाच्या पृष्ठभागावरच झेलत वरच्यावर दिलेली उत्तरं ऐकत वरवरच्या संभाषणांची फैरी झाडून समोरची व्यक्ती निघून गेली पण माझी मला गंमत वाटायला लागली.

आपल्यात सतत काही नं काही बदलत असते… आपण सतत उत्क्रांत होत असतो हे समजण्याइतपत वय वाढलेय आता. पण आपल्यातल्या बदलांची आपल्याला अशी अचानक जाणीव झाली की मात्र नेहेमी गंमत वाटते. साधारण वर्षभरापूर्वी हा संवाद घडता तर, ’अहो दुसऱ्या मजल्याला बिना लिफ्टचेही जाता येते, आम्ही मुळात अबुधाबीत कसे उंचच रहायचो आता जमिनीजवळ रहायचे आहे. फर्निचर खूप झालेय वेगवेगळे वापरून ’ वगैरे अगदीच बिनमहत्त्वाची माहिती मी नक्की देत बसले असते.

निरर्थक स्पष्टिकरणं देणे ते आपली स्पष्टिकरणं ही प्रत्येकासाठी नसून मुळात आपल्याला कोणी approve करण्याची गरजच नसते या टप्प्यापर्यंतचा प्रवास झालाय म्हणजे. I am what I am and ur approval is not needed ही स्टेज भन्नाट आहे एकदम. शांत वाटतं अगदी… खळबळ निवल्यासारखं पण उर्जा न थंडावलेली अवस्था.

ही अवस्था येतच असावी आयुष्यात. टक्केटोणपे पचवत अर्धे आयुष्य सरत आल्यानंतर…. आपण गाढवावर ओझे लादले काय की गाढव खांद्यावर उचलले काय लोक बोलणारच हे आकळायची स्टेज. मुळात आपल्याला ते समजतच असावं पण आता ते साध्य व्हावं सहजपणे. छानच की हे एकदम….

समोरच्याकडे फार न बघता स्वत:कडे वळण्याची आपल्या नकळत सुरू झालेल्या या क्रियेने एक टप्पा गाठला म्हणजे. भारी… लय भारी… मध्यंतरात आपण वॉल्डन बिल्डन वाचलं ते उतरलं म्हणजे कुठेतरी. वस्तु खूप जमवू नका आणि आयुष्य त्यांच्यावरची धूळ झटकण्यात घालवू नका सांगतो थोरो…. चलेगा… समझा अभी ये हमको… स्वत:वर जमलेली पुटंही झटकली गेलीत.

जाणिवपूर्वक मिटण्याची क्रिया… स्वत:भोवती ’स्व’ चा कोष गुंफत समजून घेण्याची क्रिया. रुजणाऱ्या बीजाची उर्मी साठवण्याची क्रिया… सुरवंट पोसण्याची क्रिया…. स्वत:लाच वेळ देण्याची सवलत. मुळ रस्त्यावरुन बाजूला उतरून थांबण्याची क्रिया…. टरफलं उतरून गाभ्याला जागा देण्याची इच्छा. हे ’hibernation’ आपल्याही नकळत आपण साधायचा प्रयत्न करतोय हे उमगणं मस्त एकदम. आपल्याच फुलपाखराला आपणच रंगवल्यासारखे…. स्वत:च्याच मस्तीत जगता येण्यासाठी त्याच्या पंखात आपणच बळ भरल्यासारखे !!

इतरांच्या नजरेत काहीही ठरण्याची , फसवं, उसनं सुख किंवा दु:ख न स्विकारण्याची जागा. कोणाच्याही संमतीची, सहमतीची, विरोधाची कसलीच गरज न वाटण्याच्या जवळपास मनाने फिरकणे… परावलंबून असणं आटत जाण्याची क्रिया. स्वत:तल्या त्या parasite ’मी’ ला आत्मनिर्भरतेकडे परतवण्याची इच्छा.

सगळ्या धावत्या जगाकडे अलिप्त त्रयस्थ पहाण्याची गंमत आणि त्या धकाधकीचा ओरखडा मनावर न उमटू देण्याइतकं आपल्यात बळ …. शर्यतीच्या रिंगणातून बाहेर पडण्याची क्रिया. आयुष्य ’in comparison with something/ someone’ या परिमाणाबाहेरचं दान स्वत:लाच देण्याची मनोवस्था.

इथवर पोहोचता आलेय हे मस्तच पण ही वाट सोपी नाही… या भोज्ज्याला शिवणे जितके महत्त्वाचे तसेच इथे टिकणे ही खरी कसोटी. गर्दीत असून नसणं …. आणि आपण असूनही नसतो हे धावणाऱ्या गर्दीला अजिब्बात न कळू देता स्वत:शी साधलेली ही ’उन्मनी’ अवस्था टिकवायची तर कस लागणार आहे खरा…. असो…. सध्या इथे आहोत म्हणजे भरकटलो तरी परतायला जमेल हे ही नसे थोडके 🙂