दुर्बीण …

’थांबा तुमची मस्ती अशी नाही संपणार…. मोबाईलला सगळी मस्ती शुट करून ठेवते तुमची …. उद्या शाळेत येते आणि दाखवते तुमच्या टिचरला …. कसे तुम्ही आल्यावर स्कुलबॅग कुठेही ठेवता , टिफिन काढून ठेवत नाही. चार वेळा म्हटल्याशिवाय होमवर्क करत नाही …. आता गेला अर्धातास ओरडतेय मी झोपा रे, झोपा रे…. झोपताय का तुम्ही …. थांबा केलाच कॅमेरा ऑन !! ’

टिचरला कसे गुणी दिसायला हवेय यांना ….आणि आहेतच की गुणी मग विसरतात अधेमधे…. आता कसे झोपलेच चिडीचूप … ही मात्रा बरोब्बर लागू पडलीये. मी कुठे खरं शुट करतेय म्हणा… पण झोपले बाई मुलं एकदाचे शांत….

उद्या नाही ऐकलं तर सांगेन शाळेने कॅमेरेच बसवायचे ठरवलेत मुलांच्या घरी, म्हणजे अधेमधे कधीही पाहिलं नं शिक्षकांनी की दिसेल त्यांना मुलं कसे वागताहेत घराघरात….

………………..

🙂 🙂 …. सगळं आवरून झोपायला जाताना अचानक आठवतेय ती दुर्बीण…. बाईंची दुर्बीण !! कित्ती वर्षांनी आठवतेय ….दुर्बीणीचं नाव बदललय आता, आजकाल सगळ्यांकडेच असते ती कॅमेऱ्यात वगैरे …. पण बाईंच्या दुर्बीणीचा धाक होता, नक्कीच भारी असावी ती.

इयत्ता तिसरीचा तो वर्ग, बाई सांगत होत्या ,” माझ्याकडे नं एक वेगळीच मस्त अशी दुर्बीण आहे, त्यातून मला तुमच्यापैकी प्रत्येकाच्या घरात डोकावता येते. तुम्ही अभ्यास करता की नाही , नीट जेवता का, आईला त्रास देता का, गृहपाठ करता का , शाळेतून घरी गेल्यानंतर घरात पसारा करता का ? वगैरे सगळं मला दिसत असतं….. रोज काही मी प्रत्येकाच्या घरी पहात नाही हं…. मधेच मग अशी कधीही कोणाच्याही घरी डोकावून बघत असते …. ”

’बाई आम्हाला पहायचीये ती दुर्बीण …”

’हो तर , दाखवणार नं… तुमच्यापैकी जो कोणी चौथीत वर्गात पहिला येणार त्यालाच ती दुर्बीण पहायला मिळणार’

मला पहायचीच हॊती ती दुर्बीण काहीही झाले तरी… बाईंच्या घरात गोदरेजचे कपाट होते एक गडद रंगाचे. त्या कपाटात होती ती दुर्बीण, बाईंनीच सांगितले होते तसे …. त्या कपाटासमोरून जातानाही आतली दुर्बीण आपल्याकडे पहातेय असे वाटायचे . बाईंच्या मुलीला सगळे ताई म्हणायचे , ताईला हळूच सांगून पाहिलं होतं एकदा की दुर्बीण दाखवं नं आम्हाला …. ताईने मग बागेतले २-३ पेरू जास्त दिले काढून आणि म्हणाली ,’पळ इथून, आई मला रागावेल… त्यापेक्षा अभ्यास कर आणि पहिली ये चौथीत. ’

टे्लेस्कोपसारखी ती दुर्बीण घेऊन बाई एकेकाच्या घरात पहाताहेत, हे दृष्य मीच माझ्या कल्पनेत कितीतरी वेळा पाहिलेय.

घरात दंगा करताना दुर्बीण विसरली जायची … मधेच कधी आठवली की वाटायचं भिंतीला, छताला डोळे आहेत , त्यांच्यापलीकडे बाई आहेत ,पहाताहेत आपल्याकडे. चपापून जायला व्हायचं !!

बाईंचा राग मात्र कधी आला नाही… बाई आवडायच्याच खूप . घरात छान वागणाऱ्या मुलांना जास्त पेरू मिळायचे. मला तर नेहेमीच . म्हणजे नक्की दुर्बीण होतीच…. नक्कीच…

……………………….

मधली सगळी वर्ष डोळ्यासमोरून सरकताहेत…. या सगळ्या वर्षांच्या एका बाजूला मी आणि दुसरीकडे बाई .चौथीत पहिला नंबर आल्यानंतर बाईंकडे जायलाच हवं होतं …. पाचवीत शाळा बदलली…. तरीही जायलाच हवं होतं !! आला होता नं पहिला नंबर , मग हक्काने ते कपाट उघडायलाच हवं होतं ….!!

चांगलं वागलं की बाई बक्षीस द्यायच्या , आयुष्याचा विचार करता बऱ्यापैकी सुखी समाधानी आहे की मी. घरीदारी चांगलं वागले असावे…. नक्कीच …. बाई बघतच होत्या म्हणजे माझ्याकडे … मी मात्र वळून पहायला विसरले …. जायला हवं आता लवकरात लवकर बाईंकडे … पेरू घ्यायचे हक्काने भरपूर !! आता विचारायचं बाईंना की बाई किती बेमालूम फसवलत आम्हाला दुर्बीणीच्या नावाने…. त्यांना पुन्हा एकदा हसताना पहायलाच हवं !! सांगायचं यावेळेस बाईंना …उरलेलं आयुष्य पुन्हा एकदा तसंच जगायचय , तुम्ही शिकवल्यासारखं . कोण जाणे बाई पुन्हा एखाद्या दुर्बीणीतून बघतील…. नव्हे बघतच असतील… नक्कीच , त्याशिवाय यश मिळणे सोपे झाले नसते.

बाई होत्या उंचीला लहानश्या. आत्ताच्या माझ्या उंचीपेक्षा बऱ्याच कमी . शाळेत त्यांच्या साडीला हात लावून पहायचे मी. चिमटीत पकडली ती साडी की चूरचूर आवाज यायचा. सतत चाळा लागला तो आवाज ऐकण्याचा की बाई ओरडायच्या आता खेळ थांबव तुझा आणि गणित घे सोडवायला.साड्या तश्याच नेसत असतील का अजूनही की बदलला असावा पॅटर्न …. जातेच आता त्यांच्याकडे….

………………….

………………….

बाई नाहीयेत आता….
परवा चौकशी केल्यावर समजलेय !!

दुर्बीण हरवलीये आता , कपाट बंद झालेय कायमचे …

………………….

वागता बोलताना स्वत:कडे आता त्यांच्याच नजरेतून पहाते मी , दुर्बीणीच्या दुसऱ्या बाजूने असलेल्या बाईंसारखी ….

मोठं केलय आता बाईंनी मला ….त्यांनी दिलेली ’नजर ’ आता टिकवून ठेवायची आहे….

नवरात्रोत्सव – काल आणि आज…

‘नवरात्रोत्सव’ – आपल्याकडे सणांच्या नावासोबत ’उत्सव’ कसा अलगद जोडला जातो नाही ! गणेशोत्सव, नवरात्रोत्सव , ही नावं म्हणजेच आम्ही हे सण उत्सवासारखे अत्यंत उत्साहात साजरे करणार आहोत ही ग्वाहीच जणू .

श्रावण मास येतो तेच या उत्सवांच्या, सणांच्या भाउगर्दीसह… एक एक सण आणि त्यासोबत नव्या नव्हाळीने समृद्ध होणारा निसर्ग, सगळं कसं अगदी पावित्र्याने- मांगल्याने भारलेलं. गणेशोत्सवाची धामधूम आटोपली , लाडक्या गणरायांना निरोप दिला की वेध लागतात ते शारदीय नवरात्रीचे. वर्षातल्या सगळ्या सणांचं एक रंगीबेरंगी इंद्रधनूष्य म्हटले तर ’नवरात्र’ त्यातले अगदी सगळ्याच रंगांचे अस्तित्त्व स्वत:त राखेल . देवीचे म्हणून लाल-हिरवे तर गरबा खेळणाऱ्यांच्या घागऱ्यांचे जांभळे, निळे, पिवळे, शेंदरी वगैरे अनेकविध चमकदार सुरेख रंग.

श्री दुर्गादेवीने महिषासुराशी प्रतिपदा ते नवमी असे नऊ दिवस केलेले युद्ध. नवव्या दिवशीच्या रात्री देवीने महिषासूरावर विजय मिळवला. नवरात्रीत या आदिशक्तीचं देवीतत्त्व एरवीपेक्षा कित्येक पटीने अधिक प्रभावी असतं म्हणतात. आणि हेच कारण असावं की एक चैतन्य या दिवसांमधे आसमंतात जाणवतं. नवरात्रीबद्दलचं हे मत अर्थात जरा मोठेपणीचं, समजायला लागल्यानंतरचं. त्यापूर्वीच्या अगदी लहानपणीच्या आठवणींच्या नवरात्रोत्सवाचे दोन पदर उलगडतात. एक म्हणजे या दिवसात घरात होणारी ’घटस्थापना’ आणि त्याचसोबत गावोगावी साजरा होणारा नवरात्रोत्सव.

नवरात्र आली की ’घट’ विकत आणला जायचा. काळी माती आणून त्यात गहू लावले जायचे. त्या घटावर समेष्टीमधे देवीचा टाक ठेवला जायचा. दररोज एक एक करत वाढवत नेलेल्या झेंडूच्या फुलांच्या माळा त्या घटावर सोडल्या जायच्या. घटासमोरचा अखंड दिवा तर एकूणातच वातावरणातलं मांगल्य आणि गांभिर्य वाढवणारा वाटायचा. दिवसागणिक गव्हाचे तरारून वर येणारे कोंब पहाणे हा ही एक सोहळाच.

आम्हा मुलींसाठी तर हे दिवस म्हणजे पर्वणीच. गणेशोत्सवानंतर बसलेली भूलाबाई पार कोजागिरीपर्यंत सोबतीला असायची. त्यातच भोंडलाही हजर व्हायचा . ’ऐलम्मा-पैलम्मा’ आणि भूलाबाईची गाणी, त्यापाठोपाठ आईने दिलेला खाऊ ओळखणे. अगदी मस्त आनंद लूटतं ती खिरापत खाणे. भोंडल्यातला हत्ती हे गणेशतत्त्वाचे प्रतीक आहे हे अर्थातच नंतर समजले. नवरात्र ही मुख्यत्त्वे दुर्गादेवीची परंतू त्यात लक्ष्मीरुपाची प्रार्थना करणे, तिलाही आवाहन करणे हे भोंडला खेळण्यामागे असलेले उद्दिष्ट्य असल्याचेही समजले.

’कुमारिका पुजन ’ हा ही आम्हा कुमारिकांचा जिव्हाळ्याचा विषय. सुंदर सुंदर परकर पोलके घातलेल्या मुली , त्यांच्या त्या हिरव्या- जांभळ्या नाहितर खणाच्या पोलक्यांनी एक वेगळंच वातावरण साधलं जात असे.  ” नैवेद्य आहे हं आजचं जेवण म्हणजे, पानात काहिही टाकायचं नाही “  सांगणाऱ्या काकू वाकून आम्हा मुलींना नमस्कार करायच्या तेव्हा गंमत वाटायची. परकर पोलक्यातल्या किंवा नवे कपडे घातलेल्या , कपाळी कुंकू लावलेल्या त्या नवदुर्गांची मोठ्यांकडून केली जाणारी पुजा हा मुलींसाठी महत्त्वाचा विषय. ’टिपऱ्या खेळणे’ हा ही एक अत्यंत लाडका कार्यक्रम. या टिपऱ्यांच्या ’ दांडिया’ व्हायच्या होत्या तेव्हा . फेर धरून टिपऱ्या खेळल्या जायच्या . मजा असायची.

देवीची ओटी भरणे, अष्टमीला घागर फुंकणे सगळंच एका कुतूहलाने पाहिलं आणि शिकलं जायचं. काही ठिकाणी नवरात्रीतले पहिले तीन दिवस महाकालीची, मधले तीन दिवस महालक्ष्मीची आणि शेवटचे तीन दिवस महासरस्वतीची पुजा होत असे. वेगवेगळ्या रांगोळ्या काढून त्यात रंग भरण्याची जणू आम्हा मुलींमधे चढाओढ लागत असे. नवमीला केला जाणारा ’साटोऱ्या किंवा कडकण्यांचा नैवेद्य’ , शतचंडीचा जप सगळंच आठवणींच्या राज्यातलं आपापलं स्थान राखून आहे.

आमच्या गावातलं देवीचं देऊळ नदीकाठी होतं. तिथे पोहोचायचं म्हणजे नदी ओलांडून जावं लागे. तिथे कधी आम्ही एकटे गेल्याचं मात्र मला आठवत नाही, कॉलनीतल्या सगळ्या काकू आणि आम्ही बच्चेकंपनी एकत्रच तिथे जात असू . तिथे भरलेल्या जत्रेमधून केली जाणारी खरेदी हा तर खास आकर्षणाचा विषय. वणीच्या ’सप्तश्रॄंगी’ला जाणे , चांदवडच्या रेणुकामातेच्या मंदिरात जाणे हे ही काही ठराविक बाबींपैकी एक होते. चांदवडच्या रेणुकामातेच्या मंदिरात, वणीला सप्तश्रॄंग गडावर नऊ दिवस ’घटी’ बसणाऱ्या बायका हे ही एक कुतूहल होते. पुढे नासिकला रहायला आल्यानंतर कालिकेला जाणे नित्यनेमाने सुरू झाले.  ’पुर्वी कालिका अगदी गावाबाहेर होती, एकट्याने तिथे जाणे शक्यच नव्हते ” असे आजी नेहेमी सांगत असे. पहाटे उठून कालिकेला दर्शनासाठी जाणाऱ्यांची रीघ लागत असे. कालिकेच्या दर्शनाइतकेच भगूरच्या रेणुकामातेचे, भद्रकाली देवीमंदिरातील देवीचे दर्शन आवर्जून घेतले जाई.

लग्नानंतर औरंगाबादला गेल्यानंतर दर नवरात्रीत कर्णपुऱ्यातल्या देवीमंदीरात जाणे होऊ लागले. देवीच्या मंदीरापासून जवळपास अर्धा किलोमीटर आधि सुरू होणारी अगदी मंदिरापर्यंत भरणारी ’जत्रा’ , त्यातले ते उंच उंच रहाटपाळणे, खेळण्यांची दुकानं, जादूगाराचे प्रयोग, खाद्यपदार्थांच्या गाड्या आणि दुसऱ्या दिवशीच्या म्हणजे दसऱ्याला लागणाऱ्या आपट्याच्या पानांची रास विकणारे विक्रेते अगदी लहानपणीची आठवण करून देत असे. नवरात्रीतल्या नऊ दिवसात नक्तं करणे आणि जेवणात कुठल्याही भाजीचा समावेश न करता कडधान्यांचा वापर करण्याची प्रथाही तिथे पहाण्यात आली.

’गरबा’ ही नवरात्रीतली आणखी एक आठवणीची बाजू. माझ्या लहानपणी गरब्याचे तितकेसे प्रस्थ नसावे. गावोगावी काही ठराविक चौकात गरबा मंडळ होती मात्र आजच्या इतके मोठ्या प्रमाणात तेव्हा गरबा नव्हता. ’गरबा’ पेक्षा मला टिपऱ्याच आवडत होत्या तेव्हा. रात्री उशिरापर्यंत चालणारा गरबा पहायला गेल्यानंतर बऱ्याचवेळा मी ’ झोप येऊ लागलीये घरी चला ’हा घोषा आईकडे लावत असायचे. नंतरही बराच काळ हा ’गरबा’ आपल्याला जमणार नाही असे का वाटत राहिले याची काही कल्पना नाही. पुढे आमच्या कॉलनीच्या प्रांगणात होणारा गरबा खेळायला मिळाला आणि जमतेय आपल्यालाही हे प्रकरण असे पटले.  जरा अधिक खोलात गरब्याबद्दल माहिती मिळवली तेव्हा समजले की गरब्यासाठी केले जाणारे ’मंडल ’ हे घटाचे प्रतीक आहे. टाळ्यांच्या नादात्मक लयबद्ध आवाजात होणाऱ्या आवाजाने देवीला तिच्या शक्तीरूपात कार्य करण्याचे आवाहन केले जाते.

नवरात्र संपताना वेध लागायचे ते दुसऱ्या दिवशीच्या म्हणजे दसऱ्याच्या ’रावण दहनाचे’ , सीमोल्लंघनाचे आणि घरोघरी जाऊन सोने लूटत सगळ्यांच्या भेटीगाठींचे.

“आजकाल सगळंच बदललय, आमच्या लहानपणी असं नव्हतं ” अशी कुरबूर अगदी नकळत केली जाते हल्ली कधी कधी. स्वत:च वय वाढतय हळूहळू याची जाणिवही होतेच त्याबरोबर. लहानपणी एकूणातच साजरे होणारे किंवा आठवणीतले सणसमारंभ ही रूळलेल्या वाटेवरून केली गेलेली वाटचाल होती . विज्ञानाचे शिक्षण घेताना , वाचन वाढताना , जागोजागी फिरण्यातून येणाऱ्या अनूभवसमृद्धीने सगळ्या सणांकडे, परंपरांकडे पहाण्याची एक वेगळी नजर मिळतेय आता. नवरात्रीतले, श्रावणातले उपास आमच्या आधिच्या पिढीने केले म्हणून आम्ही करणार इतके सोपे आता ते वाटत नाही. प्रत्येक कृतीमागची कारणमिमांसा जाणून , हवे तिथे आवश्यक ते बदल करून सण साजरे करण्याकडे आता कल वाढतोय. जुन्या पद्धतींमधल्या पुष्कळश्या तश्याच चालवण्याकडे जो कल आहे त्यात मुख्यत्त्वे त्या पद्धतीतल्या मांगल्याबाबत साशंकता नाही हे एक कारण तसेच पुढच्या पिढीला आपला सांस्कृतिक वारसा पोहोचवणे ही दर पिढीची जबाबदारी असते.

थोड्याफार प्रमाणात सगळेच सण बदलताहेत. पुर्वीचा ’गरबा’ हा सात्त्विकतेकडे झुकणारा होता. दांडिया ही गुजराती लोकांची पद्धत होती, आता मात्र सगळेच एकत्र येतात. त्या लाटेत नकळत आम्हीही सामिल होतो. मोठमोठ्या मैदानात होणाऱ्या दांडियाचे ’पास’ मिळवले जातात. या मैदानात मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक उलाढाल होत असते. सिनेनटनट्यांची उपस्थिती, फाल्गूनी पाठकसारख्या गायक गायिकांची उपस्थिती या सगळ्यांमधे लहानपणीचा गरबा शोधूनही सापडत नाही. अगदी पोषाखातही वैविद्ध्य येतेय, जागोजागी आढळणाऱ्या गुजराती- बंगाली समाजाने त्यांच्या राज्यातल्या प्रथा परंपरा येताना सोबत आणल्या . चौकाचौकातल्या देवीच्या मोठ्या मुर्त्या त्यासमोरची तरूणाई या बदलाची साक्ष ठरतेय.

“हे विश्वची माझे घर ” या ज्ञानेश्वरांच्या वचनाला सार्थ मानून गेल्या दोन तीन पिढ्यातले अनेक जण हे सीमोल्लंघनासाठीची  ’गावाची वेस ’ ही मर्यादा मागे टाकून देशाच्या सीमेपलीकडल्या परदेशांमधे वास्तव्य करून आहेत. तिथे गेल्यामूळे मात्र भाषेच्या, प्रांताच्या सीमा कधी आपोआप तर कधी अपरिहार्यतेतून गळून पडल्या आहेत आणि सीमोल्लंघनाला एक वेगळा आयाम मिळत आहे. भारताबाहेर रहाताना घराजवळ रहाणारे , कंपनीत सहकारी असणारे सगळे भारतीय मिळून, तसेच मराठी मंडळांमधे असणाऱ्या मराठी सोबत्यांबरोबर ’सण समारंभ’  साजरे केले जातात.  एखाद्याच्या घरी ’घटस्थापना’ असते, तिथे मग सगळे मिळून एकत्र येणे होते. न विसरता लहान मुलांना , देवीने राक्षसांवर मिळवलेल्या विजयाच्या, रामाने रावणावर मिळवलेल्या विजयाच्या, अज्ञातवासात जाताना शमीच्या वृक्षात शस्त्रास्त्र लपविणाऱ्या पांडवांबद्दल सांगितले जाते . देवीची आरती एकरवात म्हणताना मन भारतात धाव घेत असते. देवीचा सकाळ संध्याकाळचा नैवेद्य हा सगळ्यांनी मिळून केला जातो. झेंडुची फुलं ही भारतात सहज मिळणारी असली तरी परदेशात ती मिळवणं ही जबाबदारी कोणा अनूभवी व्यक्तीवर सोपवली जाते. आपला सांस्कृतिक वारसा जपणं हे कोणा एका प्रांतियांची जबाबदारी नसून सगळेच भारतीय उत्साहाने वावरताना पहाणं खरच छान वाटतं.

’नवरात्र’ म्हणजे देवीने दैत्यावर मारक रूपात प्रकट होत मिळवलेल्या विजयाची कथा. ज्या देशात आपण देवीला इतके अनन्यसाधारण महत्त्व बहाल करतो त्याच देशाबद्दल जेव्हा ’स्त्रीभॄण हत्या ’, ’हुंडाबळी’ , ’शिक्षणापासून वंचित असणाऱ्या मुली ’, ’ मुलींवर होणारे अन्याय आणि कायद्याच्या कचाट्यातून सुटणारे आरोपी’ अश्या बातम्या कानी पडतात तेव्हा मात्र देवीच्या या उत्सवाचा पुन्हा विचार करावासा वाटतो. सहनशीलतेचं , सामंजस्याचं, सृजनाचं रूप असलेल्या स्त्रीने गरज पडली तर ’मारक रूप’ घेत समाजातल्या दुष्ट शक्तींचा बिमोड करायला हवा हे देवी आपल्याला तिच्या कृतीतून शिकवतेय हा विचार रुजायलाच हवा. या आणि अश्या मुद्द्यांचा जरा गांभिर्याने आणि सकारात्मक कृती करत विचार झाला तसेच नव्या पिढीला सक्षमतेकडे नेले गेले तरच ती खऱ्या अर्थाची  ’कुमारिका पुजा ’ होइल. दुष्टावर सुष्टाने विजय मिळवण्याचा धडा देणाऱ्या या विधायक कार्यासाठी आपल्या ’चारचौघीं’मधूनच नवदुर्गा घडाव्यात असा भरभरून आशिर्वाद देवीही देइल याबद्दल शंका नाही!!!

(ता.क. हा लेख ऑक्टोबर महिन्याच्या ’चारचौघी’ मासिकात प्रसिद्ध झालेला आहे :) …. त्या लेखाची PDF file इथे आहे… Navratra utsav-Oct-12 )

फ्रेम….

सुट्टी ….. वर्षभरानंतर मिळणारी सुट्टी…. अगदी विचारपुर्वक प्लॅन आखून घालवायची असं ठरवलेली सुट्टी….. आम्हीही ठरवली होती… जुलैमधे सुरू होणारी सुट्टी, त्यासाठी जानेवरी- फेब्रूवारीतच ठरवलेली ठिकाणं….

मुळात ही सुट्टी म्हणजे  ’वर्षभराच्या कामाच्या शिणवट्याला घालवण्यासाठीचा वेळ’  हा एक मुद्दा आणि तसेच पुढच्या वर्षाच्या कामासाठीचा उत्साह साठवण्याचाही वेळ…. इथे जाऊ- तिथे जाऊ वगैरे चर्चा …. इंटरनेट्वरची शोधशोध ….. सगळं पार पडत असताना एक मस्त सकाळ आली आयूष्यात …. सकाळी उठायला गेले आणि कळलं आपल्याला उठताच येत नाहीये… मान-पाठ- खांदे वगैरे अवयवांनी पक्का असहकार पुकारला आहे. त्यादिवशी कशीबशी वेळ निभावली खरी …. पण साधारण महिन्याने आणि एक सकाळ पुन्हा अशीच आली….. यावेळेस तर उठता न येण्यासोबतच कमालीच्या चक्कर येण्याचीही सोबत होती…. दवाखान्यात गेले तर ते ही थेट ऍंब्युलन्समधून अगदी सायरनच्या दणदणाटात ….

हे आजारपण काय आहे वगैरे शोधाशोधात गेले २-३ महिने ….. सरळ भारत गाठला मग त्यासाठी, गड्या आपला देश बरा म्हणत…

एक म्हण वाचली होती पुर्वी , Life is what happens to you when you are busy planning other things !!!  😦 🙂

मुळात ज्या म्हणी पटतात त्या लक्षात रहातात ….. आणि त्यांचा प्रत्यय आला की त्या जास्त पटतात …. मग ते सुट्टीचे प्लॅन्स वगैरे राहिले कागदावर ….. आणि सुट्टी लागण्यापुर्वीच भारतात जावे लागले. एक नाही दोन नाही , तीन तीन डिस्क स्लिप झाल्या आहेत मानेत , माझ्या मानेचा मला न समजणारा MRI माझे डॉक्टर मला समजावत होते …..नुसत्या सरकून थांबल्या तर त्या माझ्या डिस्क कुठल्या , त्यांनी बिचाऱ्या स्पाईनची पार गळचेपी केली…. “गळयात होणारी गळचेपी ” ही कोटी तेव्हा मनात आली नाही इतपत दु:खी मी  नक्कीच झाले होते …. आजारपण स्वत:ला येतं म्हणून त्याचा जितका त्रास होतो त्यापेक्षा कित्येक पट जास्त आपण ज्या वर्तूळाच्या केंद्रस्थानी असतो त्या वर्तूळाच्या परिघावरच्या लोकांना होणाऱ्या यातना छळ मांडत असतात.

डॉक्टरांनी सांगितलेले ऑपरेशन टाळायला मग सेकंड, थर्ड वगैरे ओपिनियन घेणे आले…. ते तसे घेतले गेलेही ….. मनात एक सततचा प्रश्न  होता , ’हे का झाले ? ’ आणि  ’हे मलाच का झाले ?’ 🙂 …. मग आमच्या हेरंबाने एक सल्ला दिला, ” आधि Why me ? ” हा प्रश्न विचारणं बंद कर …. तो बंद करायचा ठरवलंही लगेच, आचरणात आणणं नाही म्हटलं तरी तितकसं सोप्प नव्हतं…. आपल्या आयूष्यात काही छान-भन्नाट घडतं नं, ते चटकन स्विकारलं जातं…. पण मेलं हे आजारपण तितकसं वेलकम होत नाही ….. त्यात आई-बाबा, आजी-मामा-मामी, माझी पिल्लं, बहिण आणि खंबीरपणाचा उसना आव आणलेला नवरा यांचा विचार सगळंच अवघड करत होता!!!

असो, ते ऑपरेशन टळलं एकदाचं…. पण आराम मागे लागला….  सुट्टी गेली दवाखान्यांच्या फेऱ्यांमधे…. अधे मधे चिडचिड वगैरे सुरू होतीच माझी…. आणि माझ्या चिडचिडीचा जराही अनूभव नसलेले माझे आई-बाबा कावरेबावरे होत होते….. एकदा सकाळी उठले तर पाहिलं बाबा खिडकीतून येणारे उन अडवण्यासाठी पडदे सारखे करत होते…. ही सावली त्यांनी कायमच दिलीये आम्हाला. नेहेमी ते असे हलकेच पडदे सरकवून जातात तेव्हा आम्ही झोपलेलो असतो इतकेच…. उठून त्यांच्या मागेच गेले तर स्वयंपाकघरात ते डोळ्यातलं पाणी आवरत आईला सांगत होते , “घेऊन टाकता आलं ना तिचं दुखणं तर लगेच घेऊन टाकेन मी!!! ” 😦 …. त्यादिवशी नुसती उठलेच नाही तर झोपेतून जागीही झाले….

बाबा सकाळी पुजेनंतर रामरक्षा म्हणतात आणि मग झाडांची फुलं काढायला जातात हा क्रम सहसा न चुकणारा…. त्यादिवशी मी फुलांची परडी हातात घेतली आणि अंगणात गेले…. स्वत:ला एकच बजावले , असाध्य काही झालेले नाहीये, पुरे आता ही सहानूभूती….  जे जमेल ,जितके जमेल,  जसे जमेल तसे सुरू झालेच पाहिजे आता….

घेतली फुलांची परडी हातात आणि अंगणाला प्रदक्षिणा घालायला लागले…. एक एक फुल हातात येताना त्यांचा टवटवीत तजेला मला देत होते जसे…. लहानपणी असेच मी फुलं आणून द्यायचे बाबांना…. या निमित्ताने पुन्हा लहान होता येत होतं…. कळीला धक्का लागू द्यायचा नाही असं स्वत:च्याच मनाला बजावत होते मी… म्हटलं तर खूप विशेष काही नव्हतं घडतं, पण मला खूप शांत वाटत होतं !! सकाळच्या एकूणातच कोवळ्या स्वच्छ्तेने मन निवांत विसावत असावं बहूधा…. माझ्या आजारपणाने माझ्या संपुर्ण कुटूंबाचे किती महिने असे काळजीत जाताहेत ही खंत विसरले मी काही काळ…. ’सुट्टी’ चे आखलेले बेत आठवले मग, वाटलं सुट्टी घेणार होते ती हा निवांतपणा मिळवण्यासाठीच की…..

मग कॅमेरा आणला घरातून, आपण हेच करतो नं फिरायला गेल्यावर, भरपूर असे फोटो काढतो…..

हा मग विरंगूळाच झाला एक , जमेल तेव्हा बागेत जायचे आणि फोटो काढायचे…..आज ते फोटोच टाकतेय एकामागोमाग एक….

मी फोटो काढायचे , आपल्याच बागेत फिरायचे ठरवले आणि तो आनंद साजरा केला आमच्या ब्रम्हकमळाने…. एक नाही दोन नाही सात फुलं आली त्याला यावेळेस…..

ज्या घरात आपण लहानाचे मोठे झालेलो असतो , कोणे एके काळी जिथे बाहेरून कोणी ’काकू’ म्हणून हाक मारली की ती आईसाठीच असणार हे ठरलेले असते, तिथे ’ओ काकू बाहेर एक गंमत आहे, पहायला या ’ ही माझ्या मुलाच्या मित्रांनी मारलेली हाक मला नेहेमी वय वाढल्याची जाणीव करून देते…. 😉  बच्चेकंपनीला मी म्हणजे एक ’रिकामटेकडी’ काकू मिळाले होते त्यामूळे त्यांच्या विश्वातल्या लहानमोठ्या घडामोडींमधे ते मला सामील करून घेत होते , त्या मुलांनीच दाखवलेली ही एक गोगलगाय 🙂

कितीही प्रकारची फुलं माहित झाली तरी गुलाबाचं फुलं आवडतंच…. नाही का??

गुलाब जसा आवडता तसेच अत्यंत आवडते म्हणजे गणेशवेल, गोकर्ण आणि गुलबक्षी ….. गुलबक्षीचं एक बरं असतं पाऊस आला की ही रोपं आपली आपण येतात…. बहरतात , रंगांची उधळण करतात…. सगळा सौम्य कारभार…..

एक नाजूकशी गोगलगाय जशी दिसली तसे बाकि प्राणी-पक्षीही हजेरी लावत होते ….. कधी कॅमेरा हातात असताना सापडायचे तर कधी आठवणीत जागा पटकवायचे…..

चांदणीची फुलं काढताना सापडलेले सुरवंट….

तर हा अचानक दिसलेला सरडा….

ही जवळपास तीन इंच मोठी गोगलगाय….. कुठून आली होती देव जाणे, मी मात्र पहिल्यांदा इतकी मोठी गोगलगाय पाहिली…..

मुळात पावसाळा सगळं कसं स्वच्छ लख्ख करत होता….. हळूहळू घराच्या अंगणातच मी मनापासून रमत होते 🙂

पानावरून ओघळणारे थेंब असोत ….

की स्वस्तिकाची आठवण करून देणारे पपईचे फुल असो…..

की अगदी भुछत्र असो….

की अगदी गुलाबी लालबुंद डाळिंब असोत…. सगळ्यांनी मला उभारी दिलीये हे नक्की!! 🙂

मनावरची काळजी हटणं किती महत्त्वाचं असतं नाही…..अंगणाची एक नवी व्याख्या समजली मला त्या दरम्यान एक…. अंगण नं एक ’फ्रेम’  असतं….. सुंदर फोटोभोवती तितकीच सुरेख, रेखीव नाजूकशी फ्रेम असली की मुळचा फोटो कसा उजळून निघतो नं.. तसं प्रेमाने भरलेल्या घराभोवतीचं अंगणं, त्यातली झाडं-पानं -फुलं अशीच मुळच्या घरातल्या भावभावनांचं सौंदर्य वाढवणारी असतात..असावीत … 🙂

फोटोला सुरक्षित ठेवणारी, त्याला धक्का लागू न देणारी ’फ्रेम’ ….. फोटोतल्या व्यक्तीच्या स्वभावाचे वैशिष्ट्य पहाणाऱ्याला अलगद , गुपचूप सांगणारी ….. तसेच या अंगणाने मला सुरक्षित ठेवले…. मनाला (मानेला 😉 ) घड्या पडल्याच होत्या , त्यांना हळुवार सांभाळले, फुंकर घातली…..

कधी कधी वाटतं सुट्टीला कुठेतरी गेले असते तर मनात इंद्रधनूष्य साठवायलाच नाही का ? आकाशाची ती सप्तरंगी उधळण मनात साठवायलाच नं…. मनमोराचा पिसारा वगैरे फुलवायलाच नं …..

यावेळेस मात्र जरासा ’काखेत कळसा’ असल्याचा प्रत्यय आला मला 🙂

इंद्रधनूष्यही अगदी हाक मारल्यासारखे हजर झाले 🙂

मन उजळले मग चटकन…..

माझ्यापायी घरच्यांचाही सुट्टीच्या भटकंतीचा विरस झालाय ही बोच आहेच तशी, पण निदान आजारपण सुसह्य झाल्यामूळे त्यांच्या चेहेऱ्यावरचा आनंद तरी वाढला!!!

खूप खूप लिहू शकतेय मी… लिहायचेही आहे मला , पण आत्ता नाही…. माझ्या डॉक्टरांनी मला सध्या ’शिपायाचं’ काम कर असं सांगितलेय… एका जागी बसायचं नाही…. हातातली कागदपत्र वाटत असल्यासारखं सतत एका जागेवरून दुसरीकडे जायचं 🙂 … तेव्हा एका बैठकीत खूप कमी लिहीता येतेय मला ….

ही पोस्ट बिस्ट काही खरच  नाहीये तशी… जाता जाता एक छोटा प्रयत्न करावा वाटतोय एक ….

गेल्या सहा महिन्यात ’ मला उत्तरं द्यायला जमत नसल्याचा ’ कुठलाही राग मनात न आणता मला सतत मेल्स, मेसेजेस, फोन करणाऱ्या माझ्या सगळ्या मित्र मंडळींचे आभार मानण्याचा…. मला भेटायला येणाऱ्या, माझे रिपोर्ट्स डॉक्टरांना वैयक्तिक नेऊन दाखवून सल्ले घेणाऱ्या अनघा ,राजीवजी , सुनीतचे आभार मानण्याचा…..

कमेंट्स टाकत रहाणाऱ्या आणि ब्लॉगवर काहिही नवे नसतानाही चक्कर टाकणाऱ्या नव्या आणि जुन्या वाचकांचेही आभार!! 🙂

आणि काय लिहू, तुम्ही सगळे हातात हात घालून माझ्याभोवती एक कडं उभारलेलं दिसतय तोवर कशाला भीत नाही ब्वॉ मी …. एक अत्यंत सुंदर फ्रेम आहे किनई माझ्याभोवती , नाजूकशी तरिही अत्यंत भक्कम……

बस फिर और कुछ नही, आजके लिये इतनाही …. जशी जमेल तशी पुढची ’पोस्ट’ टाकतेच!!!

एक छोटीशी मोठीशी नोंद :)

‘ताई’ 🙂

‘तायू’ 🙂

‘तायडे’ 🙂

माझ्या ब्लॉगने मला दिलेली नावं ….. नुसती हाकच नाही तर ‘ताई’ मानून मनापासून प्रेम करणारी अनेक भावंडही दिली या ब्लॉगने …..

विद्याधर भिसे …माझा असाच एक भाउ 🙂 ….. सगळ्या ब्लॉंगांवर ‘प्रॉफेट’ नावाने येणारे कमेंट्स पाहून मी २०१० मधे शोध घेतला, म्हटलं कोण बूवा हा ‘प्रॉफेट’ ??? 🙂

या बाबाच्या भिंतीवर पोहोचले शोध घेता घेता …. आणि मग एक सकस, प्रगल्भ वगैरे लिहिणारा मुलगा अशी ओळख पटली …. सुरूवातीला कमेंट्स मधून झालेली ओळख वाढत जाऊन , विद्याधरशी धाकट्या भावाचं नातं जुळलंही आणि वाढलंही 🙂

आजची नोंद आहे या भावाला Thank You म्हणण्यासाठी …. आता आभार मानले तर मला माझा भाऊ रागावणार आहे याची कल्पना आहे मला…. तरिही मी हे नोंद करतेय!!! माझ्या या भावाकडून काल मला एक गिफ्ट मिळालेय …..माझं आवडतं गिफ्ट … एक पुस्तक 🙂

 

 

Flipkart कडून असे गिफ्ट वगैरे आले नं मला भलताच आनंद झाला … पुर्वी माझ्या नावाने पुकारा करत पोस्टमन आला की मला असाच आनंद व्हायचा … कित्ती दिवसांनी ‘मजा आली ‘ असं सहज म्हट्लं गेलं ….

पुस्तक पढके होने के बाद मेरा मत मांडती हूँ  🙂

 माझे अनेक सहब्लॉगर्स मला ताई म्हणतात , आणि ते मला मनापासून आवडते. एक नातं जुळलेय आम्हा सगळ्यांचे… एकाचा आनंद सगळ्यांचा असतो आणि तसेच एखादा नाराज असेल तर त्याच्यासोबत सगळे उभे असतात ….. मस्त चाललेय आम्हा ब्लॉगर्सचे….

खरं सांगू का आणि तसेही ताईलाच मिळते नं राखीपौर्णिमेचं गिफ्ट 😉

खूप काही लिहीत नाही, माझे आपले नेहेमीचे की हे ऋणानूबंध असेच राहूदेत 🙂

बाकि काय तेच आपले ‘ जय ब्लॉगिंग’ 🙂 ….

… लिहीत राहूया…. वाचत राहूया आणि असेच सगळे सोबत राहूया 🙂

 

क्रोशे…

 साधारण दहा वर्षापुर्वी एकदा डॉक्टरांनी आराम करायला सांगितला होता, तेव्हा नऊ महिन्यांची सवड हातात होती 🙂 पुस्तकं वाचन करणे, भरपूर आराम करणे याबरोबर एक नवा छंद जोडला होता , तो होता क्रोशाच्या विणकामाचा !!!

सध्या पुन्हा सक्तीची विश्रांती आहे, कारण झालेय मानदुखीचे आणि खांदेदुखीचे… स्पॉंडिलीसीस नामक आजार आता माझ्याकडून आराम करून घेतोय….

 पोस्ट न टाकू तर करमणार नाही मला मग ठरवलं आलोच आहोत आईकडे आणि जुने क्रोशाचे केलेले नमूने आहेत समोर तर त्यांचेच फोटो टाकावेत…… 🙂

 

 

 

 

मला स्वता:ला लोकरीपेक्षाही बारिक दोर्‍याने केलेले नाजूक विणकाम मनापासून आवडतं ….. आता पुन्हा कधी करायला जमेल कल्पना नाही, तोवर येच क्रोशा नमूने ब्लॉगपे सादर है!! 🙂

 

बाकि पोस्टत राहीनच जमेल तसे !!! 🙂

डायरीची काही पानं…..

भारतातून सुट्टी संपवून येइन नं मी , मग सामान घेइन हळूहळू आवरायला. इथून नेलेल्या वस्तू जागच्या जागी ठेवायच्या आणि तिथून आणलेल्या वस्तूंसाठी नवी जागा करायची. दरवेळेचा त्रागा एकीकडे मनात , किती सामान आणतो आपण उगाच…. हल्ली सगळं सगळीकडे मिळतं….

सगळं सामान लावताना सोबत आणलेला एक बॉक्स दिसेल बघ मला…. नीट बंद केलेला…. तो दिसेल आणि मला एक मज्जा आठवेल… मी लगेच ठरवेन की तूला फोन करेन तेव्हा न विसरता सांगायची ती मज्जा, अगं झालं काय आम्हाला नं सामान चेक करताना विचारलं की काय आहे या बॉक्समधे…. मी म्हटलं की ’पापड’ आहेत….. पण बॉक्स असा नेता येणार नाही म्हणाली ती विमानतळावरची बाई… मी करवादलेच, कित्ती सांगाव या आईला नको देऊस पापडलापड पण ऐकतच नाही ….. तिथे नं एक कुलकर्णी आडनावाचे मॅनेजर होते, ते म्हणाले चालतो असा बॉक्स, आणि गेलं एकदाचं सामान आत 🙂 …. विमानात चढताना कुलकर्णी होते तिथेच, मला म्हणाले गं सरळ की अहो तुमची काय आमची काय आया सगळ्या सारख्याच…. 🙂

तो बॉक्स उघडेन मी आणि कानात तूझा आवाज येइल ,” ताई इथल्या पावसात सर्दावले असतील गं पापड, उन्हात टाक ते ” …. एक एक पापड मी स्वतंत्र मांडते , मनात विचार येतो एकाच हाताने घडवलेले आणि वेगळं अस्तित्व असलेले पापड …. अलवार हात फिरतो माझा, तूझा हात लागलेला असतो नं त्या पापडांना …..

माहेरपण संपलं याची वारंवार जाणिव होते सारखी आणि मी स्वयंपाकघर गाठते ….. तिखट-मसाल्याचा डबा उघडते आणि पुन्हा कानात शब्द येतात , ” ताई तिखटाचा रंग फक्त लालभडक आहे हं, चवीला फारसे तिखट नाही ते …… मसाला बघ यावेळेस जरा बदल केलाय ….. आवडला की कळव, मग पुढल्या वर्षी तसाच करेन !!! ” ….

हे असं वारंवार घडतं नं, मग मला तू खूप आठवतेस …..

कुलकर्णीं भेटले नं कधी पुन्हा विमानतळावर तर त्यांना विचारायला हवय एकदा, “तुमची पण आई अशीच सतत बोलते का हो तुमच्या कानात 🙂 ”

हळूहळू अशी सातत्याने येणारी आठवण आणि ओलावणारे डोळे यांची वारंवारता कमी होते…. मी ’ माझ्या घरात’ रमायला लागते …. तूला अधेमधे फोन करते, पण त्यात तुझ्यामाझ्यापेक्षा बाकिच्यांबद्दलच बोलत रहाते….. कधीतरी वाटतं तूला किती गृहित धरते गं मी …..

अशीच एकटी असते घरात नं सहज स्वत:कडे बघते , गंमत आहे आई माहितीये का… तू अगं कुठेच दूर नसतेस …. मलाच एक रहस्य समजतं , मी कुठे जाणार तुझ्यापासून दुर…. म्हणजे अगं बघ नं, मी जिथे, तिथे तू असणारचं नं…. मी आहेच काय वेगळं, मुळात माझी सुरूवातच तू नं 🙂

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

तूम्हाला बोलावणं म्हणजे नं दिव्य असतं आजकाल…. मला कळत नाही गं एक,  की तू कधीपासून अशी टिपीकल वगैरे झालीस ? , काय तर म्हणे अगं मुलीच्या घरी खूपदा येऊ नये… काहितरीच…. म्हणजे आम्हाला वाढवलस असं एकदम बिन्धास्त आणि आता स्वत: काकूबाई ….. चालणारच नाही, माझ्याकडॆ आहे नं हुकूमी एक्का, तो पटवतो तूला बरोबर ….. त्याने दिली धमकी , असं वागणार असाल तर मी ही तुम्हाला सासूबाई वगैरे म्हणायला लागेन…. त्याचं बरं ऐकतेस गं …. म्हणे त्याच्यासारखा दुसरा कोणी असूच शकत नाही ….

आले खरे तुम्ही पण टिकायला नको तूम्हाला … पुन्हा तेच पालूपद , खूप राहू नये मुलीकडे …. येडचॅप झालीयेस माय तू आजकाल .. फूल्लऑन विचित्र .. साठी नाही आली अजून तुझी पण ऐक माझं, म्हातारी झालीस तू !!!

सांगायला कशाला लागायला हवय तुम्हाला, की एरवी नं मला आठवण येते तुमची…. जा मग जाणार नं जा… उद्या जाणार ते आज जा!!!

मी कशाला फोन करू पोहोचले का सुखरूप वगैरे …

आणि हो ते आवळ्याच्या सुपारीच ताट आहे नं… उन्हाच्या दिशेला तोंड करून ठेवलेलं , तेच ज्यात मला आवडते म्हणून धावत पळत सुपारी करून ठेवलीस ते, ते नं जाता येताना रस्त्यात येतय हो…. अडचण होतेय मला त्याची …. तूझी घाई घाई आठवते मला ते दिसलं की , हे करून ठेवते, ते करून ठेवते ….. नको ठेवू ते, तू रहा त्यापेक्षा …….

ती लोणच्याची बरणी दिसते मला, तुझ्या लाडक्या जावयाचं लाडकं लोणचं केलस नं तू…. ” सात – आठ दिवसात मुरेल लोणचं, तोवर रोज हलव फक्त बरणीला …. वाटलं तर आणि लिंब पिळून टाक त्यात ” ….. लागलीस बघ माझ्या कानात बोलायला तू …..करते काय मी, हलवून ठेवते बरणी… तसंही मला कुठे खायचय ते लोणचं ….. मी खाणारच नाही जा !!!

कपडे ठेवायला जावं नं कपाटात , तर तो रिकामा कप्पा दिसतो मला… तूम्ही येण्यापुर्वी रिकामा करून ठेवलेला …. त्यात पुन्हा कपडे भरणं सोप्प नसतं गं…. तो कप्पाच काय, संपुर्ण घर रिकाम रिकामं वाटतं मला….

बाबांनी रामरक्षा म्हणताना लावलेल्या उदबत्तीची रक्षा भरून ठेवते मी…. अगं ती फार महत्त्वाची असते गं…. जरा काही खूट वाजलं, मन धास्तावलं नं की ती रक्षा साऱ्या घराला लावते मी !!!

म्हणजे नाही म्हणायला समजावते मी स्वत:ला … कसं आहे नं आई, मला माझ्यात तू आणि बाबा कायम सापडता अगं…. कोणाला सांगत नाही मी…. कशाला सांगायचं, सगळं सांगितलंच पाहिजे असा काही नियम नसतो नं…. आता खी खी हसू नका तू आणि बाबा ….. आठवतय मला ,”सगळं सगळ्यांना सांगू नये ” हे अनेकदा तुम्ही बजावता मला…. जाऊ दे !!!

पण महत्त्वाचं काय की, लेकीकडे खूप दिवस राहू नये वगैरे मुर्खपणाचे नियम मला प-ट-त ना-ही-त !!!

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

मला माहितीये तूला कुठलेही फॉर्म एकटीला भरायला आवडत नाहीत…. आपण काहितरी चूक करू असा तूझा आपला स्वत:बद्दलचा दावा !!! बॅंकेच्या लॉकरला भेट देऊन आल्यानंतर कशी तूला तीन चार दिवस भिती असते मनात की आपण नक्की काहितरी दागदागिना जमिनीवर पाडला असावा तिथे…. नाहितर आपण नक्की कुलूप घातले की नाही त्या लॉकरला 🙂 …. विमानात यापुर्वी कधी स्वत:चा इमिग्रेशनचा फॉर्म तू भरला होतास का गं ?? विचारतेय काय तूला, मला माहितीये ते काम नेहेमी बाबा करत असावेत ….. गेल्या वेळेस कशी फिरायला गेली होतीस कुठेतरी, बाबा बिचारे तूला शोधत होते म्हणे मग ……

आणि यावेळेस सगळं ’जमलं’ नं आई तूला ….  विमानातले फॉर्म भरता आले, तू कुठे फिरायला गेली नाहीस… एकटीच प्रवासाला निघालीस तरी बिचकली नाहीस…..

मला पुर्णवेळ काळजी होती अगं की नक्की जमेल नं तूला एकटीला प्रवास … खरं सांगू तर इतकी मी ओळखतेच तूला की तू एकाच वेळेस अत्यंत कावरीबावरी आणि त्याच क्षणी तितकीच खंबीर असतेस जेव्हा प्रश्न तुझ्या मुलींबद्दल असतो 🙂

“मला बरं नाहीये आई ” हे चार शब्द तूला सांगितले की तू असशील तिथून धावत येशील खात्री वाटते मला !! किती सार्थ ’खात्री’ …. तूझं विमान उशिरा पोहोचणार होतं ना गं , मग मी झोपले … म्हणजे औषधं घेतली की झोप लागतच होती ना गं तेव्हा…. पण तरिही माझ्यातलं काहितरी टक्क जागं होतं, तुझी वाट पहात होतं …..

दमले होते गं….. काहितरी अंतस्थ अस्वस्थता आली होती…. घेरून आल्यासारखे !!!

गाढ झोपेत मन वाट पहात होतं, दार वाजण्याची ….. तू आलीस की धावत माझ्याकडे येणार असा भास होत होता….

आलीसच की तू… मी जागी आहे की झोपलेय आई ?? …..

डोक्यावरून तूझा हात फिरतोय …. हुंदका दाबतेय न तू, माझी झोप मोडू नये म्हणून ….. नवऱ्याला विचारते आहेस, आधि का नाही कळवलं हिला बरं नाहीये ते ?

तुझ्या हातात नं आवडे फार ताकद आहे गं…. मला किती शांत वाटतय…. आणि त्याचवेळेस एक अनामिक बळ संचारतय…. आता मी नाही घाबरत कशालाच….

मनात विचार येतोय अगं की झोपेत होते नं मी मग मला कसं समजलं तू आल्याचं ?? माझ्यात काय अपुर्ण होतं ??

तूझ्या कुशीत शिरले नं मग मला सगळ्या प्रश्नांची उकल झाली …..

हिरकणीचं बाळ झाले होते मी पुन्हा … सगळ्या संकटांना पार करून माझी आई माझ्यापर्यंत पोहोचेल या आशेने तिच्या वाटेकडे डोळे लावून बसलेलं बाळ …. आई आली म्हणून सुखावलेलं बाळं !!

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

आता माझ्या माझ्यासाठी असलेल्या डायरीची पानं इथे का टाकतेय म्हणशील नं ??? सांगते थांब …..

Mothers Day आहे अगं , म्हणजे मला माझ्या पिल्लांनी ग्रिटींग कार्ड्स दिलेत म्हणून समजलं 🙂 …. मी तूला काय देणार ??? …. तूझी आठवण येते वगैरे सांगत नाही नं हल्ली मी तूला, म्हणजे मोठी झालेय नं मी आता ….. लहान मुलांसारखं सतत वागता आलं तर मजा येइल आई …. मग मी ओरडून तूला सांगू शकेन की , “आवडे आय लव्ह यू ” … पण जमत नाही गं ते ….

जाऊ दे काही सांगत नाही…. तूला फोन करते सरळ, आपण हवा पाणी, माझी तब्येत … माझ्या मुलांच्या खोड्या वगैरे तमाम विषयांवर बोलत राहू ….

मी पाल्हाळ संपवून फोन ठेवताना तू म्हणशील नं , ” आता सांग खरा फोन कशासाठी केला होतास ते ? ” … एरवी तूला कसं समजतं असा प्रश्न पडतो नं मला… आता माहितीये ’लबाड’ आहेस तू…. सगळं समजतं तूला, न सांगताही !!!मला नं खरं तर तूझे आभार वगैरे मानायचेत गं एकदम फॉर्मल बिर्मल …. तू हसू नकोस पण आणि हो बये रडूही नकोस!!

थांबावं कुठे नं कसं मला सुचत नाहीये …. तूला आठवतं लहानपणी मला ’माझी आई’ यावर तूच निबंध लिहून दिला होतास , “प्रेमास्वरूप आई … वात्सल्यसिंधू आई  ” आणि ते ’स्वामी तिन्ही जगांचा’  वगैरे भारी एकदम….

खरं सांगू मला त्या सगळ्या शब्दांचा अर्थ तू समजावला आहेस … निव्वळ अर्थच नव्हे ’मर्म’ समजावलंस तू …. लव्ह यू आई!!!! 🙂

कल भी-आज भी-कल भी….

कल भी आज भी ….. आज भी कल भी… कुछ रिश्ते बदलते नही है कभी… 🙂

VIP suitcase ची जुनी जाहिरात आणि तिच्यातल्या या ओळी अनेकदा नकळत मनात गुणगुणल्या जातात… काही नाती बदलू नयेत असेच नेहेमी वाटते, नाही!!!! आणि हेच ईतके ठामपणे सांगणाऱ्या या ओळी कायम स्मरणात राहिल्या असाव्यात… 🙂 आजही या ओळी मनात  आल्या, पण ’का’ या प्रश्नाशी गाडी अडली….

मनात येणारे उघड विचार आणि आपण कितीही कामात असलो तरी मनाच्या कोपऱ्यात स्वत:चे स्पष्ट अस्तित्व राखणारे काही विचार असतात नाही का… हे कोपऱ्यातले विचार बरेचदा जाणवतही नाहीत इतके खोलवर असतात ….. उघड विचार आणि त्यांचे एकमेकांमधे मस्त भाष्य़ चालते आपल्याला न कळू देता… लेकिन हम भी कुछ कम नही है…. आज या ओळी का मनात आल्या ते शोधायचेच हा चंग बांधला मी आणि समद्या विचांरांचा वैचारिक मागोवा घ्यायला सुरूवात केली…. 🙂 (काय शब्दबंबाळ झालाय हा पॅरा… पण खरचं हे असंच घडलं असल्याने मला पर्याय नाहीये 🙂 )

गेले संपुर्ण वर्ष.. ब्लॉगाच्या निमित्ताने झालेल्या अनेक सुंदर ओळखी… स्टार माझाचे मिळालेले बक्षीस वगैरे अनेक विचार मनात घोळताहेत हे आठवतेय मला…. त्याबद्दल मी बेहद्द खुशही आहे… पण अजूनही काहितरी आहे.. असावे नक्कीच!!!

गेल्या शनिवारी भारतात गेले… गेल्या जवळपास ८-९ वर्षातला एकटीने केलेला पहिला प्रवास… मुलाचा जन्म झाल्यानंतर कायम आम्ही दोघांनी एकत्र प्रवास केले… एकटीने आता प्रवास करता येईल का असे वाटावे ईतपत मुलांच्या सोबतीची झालेली सवय….. पण यावेळेस स्टार माझाच्या चित्रीकरणासाठी एकटी निघाले… विमानतळावर बोर्डिंग पास घेताना हट्टाने लहान मुलांसारखी खिडकीची जागा मागितली… 🙂 … मस्तपैकी  जागेवर जाऊन बसलेही… शेजाऱ्यांशी ओळखी झाल्या… मुलांची आठवण, ते रहातील ना व्यवस्थित वगैरे मनात वारंवार डोकावणाऱ्या प्रश्नांना मागे सारले जरासे… विमान आकाशात ज्या गतीने धावत होते त्यापेक्षा कितितरी वेगाने माझ्या मनात एकामागे एक अनेक विचार चौफेर धावत होते…. ढगांचे पुंजके… खाली समुद्रात मधेच दिसणारे एखादे जहाज… मग त्या जहाजावरून कोणितरी आत्ता या विमानाकडे पहात असेल वगैरे टिपीकल लहानपणीचे विचार मनात डोकावत असताना आमच्या विमानाची सावली खालच्या समु्द्राच्या निळयाशार पाण्यावर दिसली…. आणि खूळ्यागत मी ती वाकून पहात राहिले…. लहानपणीच नाही तर अगदी कॉलेजात असतानाही ट्रेनमधून वाकवाकून मागे पळणाऱ्या झाडांकडे पहायचे तसे 🙂 … आणि वाटलं का्लच्या ’मी’ चे अंश मोठ्या प्रमाणावर टिकून आहेत गड्या आपल्यात 🙂 शेजारच्या माणसाशी मस्त ओळख झालेली होतीच…. माझा बालिशपणा पाहून ते म्हटलेही, “खूप वाकू नका हं… खिडकीतून मान बाहेर काढू नका… मागून येणारे विमान ठोकेल 😉 ” मनसोक्त हसलो आम्ही दोघे….. जेवण नामक प्रकार आल्यावर मी , “मला बरे नाहिये, नको मला जेवायला ” सांगितल्यावर शेजारच्या दादांनी, अहो नका जेऊ पण सॅलड खा तेव्हढे…. मग ते संपल्यावर… चक्कर येतेय ना ती खिर खा तेव्हढी :)… ती संपवल्यावर … एक काम करा बघू थोडा भात-भाजी खा तकवा राहील म्हणून मला जवळपास सगळे ताट संपवायला लावले…. 🙂 मला आई आठवली कायम रागावणारी, घरात गं कुठला आग्रह लागतो तूला…. आळशी…. जेवायचा कुठला आळस या मुलीला म्हणणारी…. 🙂 …. मुलांना याच मुद्द्यांवर रागावणारी मी आहे तशीच आहे की अजून… गम्माडी गंमत आहे हा नवा शोध म्हणजे ….

आई-बाबा मुंबईला विमानतळावर वाट पहातच होते…. गाडीत बसल्या बसल्या आईने पुन्हा आग्रहाने खाऊ घातले…. मला खूप आवडते म्हणून माझ्या हॉस्टेलला येताना ती नेहेमी बटाट्याच्या काचऱ्या आणि वांग्याचे भरित आणायची… त्यादिवशीही तोच डबा पाहिला आणि वाटले, माँसाहेब मानले तुम्हाला…… कुछ चीजे और कुछ डबे कभी नही बदलते 🙂 … मुलं झाल्यानंतर जसा अनेक वर्षाने माझा पहिला एकटीने केलेला प्रवास होता तसे गेल्या पंचवीस वर्षात आई-बाबा आणि फक्त मी असे आम्ही तिघेच पहिल्यांदाच भेटत होतो एकमेकांना…. आम्हाला न कोणाला फोन करायचा होता, न कोणाला लवकर भेटायचे होते… खूप गप्पा मारायच्या होत्या एकमेकांशी…. मग त्या गप्पा आमच्याबरोबर नसलेल्या आमच्या घरातल्या ईतरांबद्दलच्याच असल्या तरी… ते क्षण आमचे तिघांचेच… किंबहूना माझेच… 🙂

भरपूर भटकले मी आई-बाबांबरोबर… मधे मधे माझ्या तब्येतीची कुरकुर सुरू असली तरी कुठल्याही अडचणीवर मात करावी असा आई-बाबांचा हात हातात आणि डोक्यावर होता…. ईतकं शांत , सुरक्षित वाटत होतं की जाणवलं आपल्याला ढिग गर्व असेल आपण खूप मोठे झाले आहोत वगैरे… सब झूट …आई-बाबांची कुशी आणि त्यात उबदार सुरक्षित वाटणे ह्यापुढे सगळेच लहान वाटते….

लहानपणी शाळेत फक्त बुधवारी यूनिफॉर्मची सक्ती नसायची… मग मैत्रिणींचे वेगवेगळे ड्रेसेस पहायला मिळायचे त्यातला कुठला तरी एक खूप आवडायचा…. बाबा घरी आले की माझा फतवा निघायचा… बाबा मला तसाच्या तसा ड्रेस आजच्या आज हवा…. आणि माझी आणि बाबांची वरात कपड्यांच्या दुकानात निघायची… ते थेट तसाच्या तसा ड्रेस घेऊन घरी यायची… आई रागावायचा लहानसा प्रयत्न करायची, पण बहूधा बाबांनी माझे हट्ट पुरवावे हे तिलाही मान्य असावे….. मग तिच्या कुठल्या तरी कुरकुरीला बाबा म्हणायचे, “अरे फिकिर नॉट , हम है ना 🙂 “…. असं वाटायचं आपण फक्त मागण्याचा अवकाश, बाबा ती वस्तू हजर करू शकतात!!! परवा मुंबईत फिरताना बाबांनी मला डझनभर ड्रेसेस घेतले, तरी मला हवी तशी पर्स मिळेना…. आई-बाबा मात्र न कंटाळता फिरत होते, पर्स शोधत…. केव्हातरी म्हटलं बाबा असू द्या, दमलात तुम्ही…. हसून बाबा म्हणाले, “अरे अभी मिलेगी तुमको पर्स… फिकिर नॉट… हम है ना!!!” पुढच्या दहा -पंधरा मिनिटात खरचं तशीच पर्स मिळालीही…. डोळे तेव्हाही पाणावले होते.. आजही पाणावताहेत….

रस्त्यावरून चालताना एक खड्डा दिसला, मी पुढे झाले आणि आई-बाबांना हात दिला…. आई-बाबा पुढे गेले आणि मी त्या खड्ड्याचे वळून आभार मानले… एक जाणिव होती ती… लहानपणापासून आय़ुष्याच्या वाटेवरच्या अनेक खड्ड्यांना ज्यांच्या आधाराने मी सहज पार केले त्यांना आज मला आधार द्यायचाय, आणि जसे त्यांनी मला प्रत्येक खड्ड्यापासून वाचवले तसेच मला माझ्या मुलांना सावध करायचे आहे….

स्टार माझाचे शुटिंग आटोपल्यावर विद्याधरच्या घरी मालाडला गेले…. काकुंनी भरपूर लाड केले…. माझ्या बॅगेत माझ्याकडचे सामान मावेना…. मी आणि विद्याधर मिळून ती बॅग बंद करायचा अयशस्वी प्रयत्न करत होतो आणि काकू आल्या…. आम्हाला म्हणाल्या, व्हा बाजूला मी भरते सामान… प्रश्न सामानाचा नाहिये, ते सामान कसे कोंबलेय त्याचा आहे…. काकुंच्या चेहेऱ्यात मला आई दिसत होती तेव्हा…. सामान भरण्यावरून नेहेमी रागावणारी… काका-काकूंशी गप्पा मारल्या मस्त…कुछ रिश्ते खरच तसेच असतात नाही… ’आई” बसं शब्दच पुरेसा आहे… आई ही एक भावना आहे नाही का, म्हणून आई कोणाची याने फरक पडत नाही, त्या सगळ्या बाया सारख्याच असतात :)….. मस्कतला आल्यावर नवरा म्हणालाही, मालाड नव्हे मा’लाड’ ठेव नाव… म्हटलं हो तर यावेळेस नासिकला जाणे नाही झाले पण माझे माहेरपण झाल्याशिवाय रहात नाही 🙂

शुटिंगमधे झालेल्या अनेक नव्या ओळखी, विद्याधर,सुहास आणि मी ट्रेनमधे मारलेल्या भरपूर गप्पा, एक नवा अनुभव आणि आलेले क्षण भरभरून जगण्याची ईच्छा, माझ्यातल्या ’मी’ मधे काही फारसे बदल झालेले नाहित हेच खरे 🙂

आज ही पोस्ट लिहिताना जाणवतेय हे ईतके सगळे मंथन मनाच्या कोपऱ्यात निवांत चालले होते आणि यासगळ्याची मावळत्या वर्षाच्या संध्याकाळी माझे मन नोंद घेत होते तर…. परिपाक म्हणजे मनात आलेल्या ’कल भी-आज भी… आज भी- कल भी’ या ओळींचे तरंग…. 🙂

खरयं कालच्या मी ला शोधताना मला आजच्या मी पासून जरा बाजूला व्हावे लागले आणि खूप काही नव्याने गवसले …. मस्कतला पोहोचल्या पोहोचल्या कन्यारत्न कानात म्हटले, “मम्मा आम्ही तुझ्यासाठी काहीच नाही आणलेय… गाडीतल्या तुझ्या सिटवर काहीच ठेवलेले नाही हं बुके वगैरे !! ” 🙂

मनात आल्या पुढच्या ओळी, ” कुछ रिश्ते बदलते नही है कभी ” 🙂

आयूष्यातलं , कॅलेंडरातलं एक पान उलटलं… पण कुठलिही हुरहूर न लावता…. नवी उमेद, नवी जिद्द, नव्या आशा सबकुछ है…. 🙂 … माझ्या मुलांमधे मलाही एक विश्वास निर्माण करायचा आहे, ” फिकिर नॉट… हम है ना!!” ….

काल-आज आणि उद्याचे एक वैचारिक आवर्तन सुफळ संपुर्ण झालेय 🙂 येणारे नवे वर्ष जगायला मी तयार आहे…

एक महत्त्वाचे विसरून चालणार नाहिये…

तुम्हा सगळ्यांनाही येणाऱ्या नव्या वर्षाच्या अनेकोनेक उत्तमोत्तम शुभेच्छा…. सगळी स्वप्न, अपेक्षा, आशांची पुर्तता होवो, जो जे वांछिल ते ते सगळे प्रत्येकाला मिळो ह्याच सदिच्छा !!! 🙂