कागज की नन्ही कश्तियाँ –

महाराष्ट्र टाईम्स, 29.03.2018
सुख़न- लेख 13

भरदुपार. रणरणत्या उन्हाची साधारण एक दिडची वेळ. सिग्नलला ताटकळणाऱ्या गाड्यांच्या लांबलचक रांगा. त्या गाड्यांच्या खिडक्यांच्या काचा साहजिकच बंद आणि आत एसी सुरू. सगळ्यांना एकाच दिशेने नेणाऱ्या त्या थांब्यावर मोजक्या काही सेकंदांसाठी एकमेकांची साथ करत उभा निर्विकार कोरडा शेजार सगळा. चैत्राची चाहूल अगदी वेशीवर आली तरी तिने गावात पाऊल टाकलेले नव्हते त्यामुळे पर्णहीन वृक्षांची भोवताली दाटी. सचेतन अचेतनातला फरक मिटवणारी रूक्ष दुपार. एफ एम रेडियोवर कंठशोष करणाऱ्या आरजेची बडबड संपून कधी एकदा गाणं लागेल असा काहीसा विचार.

या सगळ्या निरस पार्श्वभूमीवर मला पुढे उभ्या असलेल्या दोन गाड्यांच्या मधल्या जागेतून अचानक तो दिसला. आठ दहा वर्षाचा तो, विकण्यासाठी हातात गजरे. आणि तो चक्क मस्तपैकी नाचत होता. कुठल्याश्या गाडीतून येणाऱ्या गाण्याच्या आवाजावर ताल धरत स्वत:च्या नादात तो रस्त्यावर मनसोक्त नाचत होता. न विकले जाणारे हातातले गजरे आणि डोक्यावर टळटळीत उन, तो मात्र निवांत होता. नकळत हसले मी त्याच्याकडे पाहून. गंमत वाटली त्याच्या त्या निरागस बेपर्वा वृत्तीची. ’अपनी मढ़ी में आप मैं डोलू, खेलूं सहज स्व इच्छा’, कबीर आठवला इथे. मंद वाऱ्याच्या झुळूकीसारखा मनमस्त स्वतंद्र वाटला तो मला, चैत्र येण्यापूर्वीच आनंदाने लगडलेलं लहानसं रोपटं.

उड़ने दो परिंदो को अभी शोख़ हवा में
फिर लौट के बचपन के ज़माने नहीं आते

असे शेर मनात दाटी करत असताना सिग्नल सुटला. खिडकीची काच खाली करून मी त्याला ’छान हं’ म्हटलं आणि तो चक्क छानसं लाजला. त्याची ती अनलंकृत साधी वृत्ती मनाला बराच वेळ तजेला देऊन गेली. वळीवाची एक आल्हाददायक सर मनावर बरसून गेली. हसरा सुखावणारा मनगंध. परवीन शाकिरच्या लिखाणातून नेमका फुलपाखरासारख्या कोमल वृत्तीचा एक शेर आठवला,

तितलियाँ पकड़ने में दूर तक निकल जाना
कितना अच्छा लगता है फूल जैसे बच्चों पर

आणि जाणवलं, ’मिरे दिल के किसी कोने में एक मासूम सा बच्चा, बडों की देख कर दुनिया बडा होने से डरता है’. आयुष्य नावाच्या या गुंतागुंतीच्या प्रक्रियेत बाल्यावस्थेतली अनाघ्रात कोवळिक हरपत जाते. हसरं स्वच्छंदी बालपण वयाच्या विविध टप्प्यांवरही सांभाळून ठेवता यायला हवं. स्वत:च्या मस्तीत न बागडणारी, स्पर्धेच्या रेट्यात बाल्य हरवलेली, निकोपता हरपलेली लहान मुलं आताशा भोवताली मोठ्या संख्येनं दिसतात, कोवळीक नसलेलं प्रौढत्त्वाचं अदृष्य ओझं मुलांच्या मनांवर दिसतं हल्ली,

जुगनू को दिन के वक़्त परखने की ज़िद करें
बच्चे हमारे अहद के चालाक हो गए

’कागज की नन्ही कश्तियाँ’ या मुलांच्या हातून निसटून जाऊ नयेत हे सजगतेने पहायला हवं असं माझ्यातल्या आईने पुन्हा मनाशी ठरवलं. ’वो लम्हा जब मिरे बच्चे ने माँ पुकारा मुझे, मैं एक शाख़ से कितना घना दरख्त हुई’, विचारमंथन सुरू झालं की एकाच मुद्द्याच्या नानाविध पैलूंना असा स्पर्श होत गेला.

परवा नदीकाठी तो भेटला. पुन्हा असाच दहा बारा वर्षांचा. नदीकाठी होणारे चित्रप्रदर्शन पहायला जमलेलो आम्ही दोघं अनोळखी. मंदिरात येणाऱ्या भाविकांना चंदन टिळा लावणारा तो. हातात त्याचं सामान घेऊन समोर साकारत असलेल्या रंगांच्या अविष्कारात गुंग झाला होता अगदी. हरवून रमून जाणं दिवसेंदिवस कठीण होत असताना त्याचं ते भान हरपणं मला कौतुकाचं वाटलं, ’तुझ्याकडेही तर तुझे रंग आहेत, तू ही एक कलाकार की’ त्याचा फोटो काढताना म्हटलं आणि पुन्हा एक निरागस बुजरं हास्य त्याच्या चेहेऱ्यावर आणि त्याचं प्रतिबिंब माझ्या चेहेऱ्यावर उमटलं. व्यवहाराच्या गर्दीतून असे निखळ निर्मळतेची साक्ष होणारे क्षण हाती लागतात तेव्हा वर्तमानाच्या वेशीवर उभं राहून पुढे भविष्याकडे पहाताना बरेच काही हसरे, आनंदी आणि उज्ज्वल दिसत जाते. मग वाटतं,

रास्ता रोक लिया मेरा किसी बच्चे ने
इस में कोई तो ’असर’ मेरी भलाई होगी !

Advertisements

गज़ल की शाख का फुल :


महाराष्ट्र टाईम्स, 15.02.2018
(सुख़न -07)

शायरीच्या आकाशात अनेक तेजस्वी तारे आहेत किंवा अगदीच उर्दू जुबाँचा आधार घेत म्हणायचे ठरले तर म्हणता येइल की इस बगीचें मे कई गुल खिले है और खिलतें रहेंगे. या बागेतलं एक असं फूल जे सर्वसामान्य माणसासाठी उमलतं असा निकष लावला तर शायरीच्या प्रांतातलं बशीर बद्र हे नाव नि:संकोचपणे घेता येईल. बशीर बद्रंना ’आम आदमी का शायर’ असेही अनेकवेळा म्हटले जाते. गुणवत्तेमधे अव्वल असणारी ही शायरी वाचकांना चटकन आपलसं करते आणि सहसा शब्दांचा अर्थ शोधण्यासाठी धावपळ करायला लावत नाही. किंबहूना साध्या सोप्या शब्दातले त्यांचे शेर किंवा गजल ही त्यांची ताकद, त्यांची खासियत आहे. हे भलेही सगळ्यांसाठी असलेलं फूल आहे पण त्याचा मऊसुत स्पर्श आणि अलवार गंध दीर्घकाळ मनावर रेंगाळणारा निश्चित आहे. अनेकवेळा शायरीचा आधार घेत एखादा मुद्दा अधोरेखित केला जातो आणि त्यात बशीर बद्रंची शायरी प्रामुख्याने असते. पेटलेल्या एका आगीत घर भस्मसात झाल्यानंतर केवळ एक सुटकेस घेत आयुष्याचा नवा प्रवास सुरू करण्याची वेळ या शायरवर एकेकाळी दुर्दैवाने आली. या घटनेचा त्यांच्या लेखनावर दीर्घ काळ प्रभाव राहिला.

लोग टूट जाते हैं एक घर बनाने में
तुम तरस नहीं खाते बस्तियाँ जलाने मैं

किंवा

ये दर्द कितने अजीब हैं
सभी मौसमों मे हरे रहते है

किंवा

कुछ तो मजबूरियाँ रही होंगी
यूँ कोई बेवफा नहीं होता

असे अनेक शेर हे त्यांच्या शैलीची ओळख आहेत. हिंदी आणि उर्दू शायरीतल्या योगदानासाठी सुप्रसिद्ध असणाऱ्या या शायरने उर्दू गजलला एक नवा चेहेरा देत साहित्य अकादमी पुरस्कार तसेच पद्मश्री पुरस्कारावर मानाची मोहर उमटवलेली आहे. काव्य हे कुठल्याही विषयाच्या बंधनात अडकणारे नसतेच तर रोजच्या आयुष्यातल्या लहानमोठ्या मुद्द्यांवरही मार्मिक भाष्य केले की ते रसिकांच्या मनाचा ठाव घेते. समाजाच्या प्रत्येक स्तरातून मोठ्या प्रमाणावर नावाजलेल्या शायरांमधलं बशीर बद्र हे असंच लाडकं नाव.

दबा था फूल कोई मेज़-पोश के नीचे
गरज रही थी बहुत पेचवान की ख़ुशबू

कुटुंबातली स्त्री ही स्वैपाकघराच्या चौकटीत बांधली गेलेली असताना, पेचवान (हुक्का) की खुशबू गरज रही है… पुरुषांना मात्र स्वातंत्र्य आहे. समाजातल्या रूढी, परंपरा, चालिरिती यावर आपल्या संवेदनशील मनाने शायर मत मांडतो तेव्हा ती शायरी प्रेम, विरह, सौंदर्य वगैरे परिघाच्या बाहेर पडत एक नवं अवकाश स्वत:साठी खुलं करते. धार्मिक ऐक्याबद्दल असं काही इतकं सहज जेव्हा सामोर येतं तेव्हा नकळत जाणीवेला जागृती येते:

यहाँ एक बच्चे के खून से जो लिखा हुआ है उसे पढ़ें
तिरा कीर्तन अभी पाप है अभी मेरा सज्दा हराम है

सामाजिक स्थित्यंतरांबद्दल ज्या संवेदनशीलतेने अनेक शायरांनी भाष्य केले आहे ते पाहिले की नेहेमीच थक्क व्हायला होते. या ज्येष्ठ मंडळींबद्दल आदर दाटून येतो, त्यांचा आधार वाटू लागतो. समाजातील विषमता, मनुष्यस्वभावांमधले अनेक कंगोरे हे ही बशीर बद्रंच्या लेखणीने नेमाने स्पर्श केलेले विषय.

यहाँ लिबास की कीमत है आदमी की नहीं
मुझे गिलास बडे दे शराब कम कर दे

किंवा

परखना मत परखनें में कोई अपना नहीं रहता
किसी भी आईने में देर तक चेहेरा नहीं रहता

किंवा

बडें लोगों से मिलने में हमेशा फासला रखना
जहाँ दरिया समुंदर से मिला दरिया नहीं रहता

काही शेर नमुने दाखल घ्यायचे म्हटले तरी नेमकी निवड करणे नेहेमीच कठीण काम. या शायरबाबत तर हा पेच अजूनच जास्त जाणवणारा. पाण्यावर उमटणारे अलवार तरंग, चेहेऱ्यावरचं अस्फूट हास्य, एखादी हसरी कळी, ताज्या पानांचा अलवारपणा आणि बशीर बद्रंच्या शायरीचा बाज हे एकाच माळेचे मणी आहेत. जगभरात अनेक मुशायरे स्वत:च्या अस्तित्त्वाने भारून टाकणारा हा शायर मात्र ’वन्स मोअर’च्या विनंतीला कधीतरी सहज म्हणून जातो, “मुझें मालुम है कितना कम पढकें कितना ज्यादा पढना है.” सात्त्विक साधेपणाची ताकद अनुभवायची असेल तर हे शायर अनुभवलेच पाहिजेत असे वाटते. ’गज़ल की शाख का फुल’ असं या शायरबाबत म्हणताना त्यांचाच एक शेर मग हवेवर लहरत कानाशी गुणगुणतो:

शोहरत की बुलंदी भी पल भर का तमाशा है
जिस डाल पर बैठे है वो टूट भी सकती है

डॉ बशीर बद्र, एका नम्र आणि बेहद उंच शायरला त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त आज सुख़नमधे अनेक शुभेच्छा !

मन थिर रहे नं….

अस्वस्थता येते…. येते म्हणजे ’येते आपली ’ …. बिनबुलाया मेहेमान आहे ती…. कारण न विचारता, न सांगता हजर होते…. ’घालवल्याशिवाय’ जात नाही सहसा!!! कोळ्याच्या जाळ्यासारखी आपल्याला वेढणारी ….. आपल्या आत असते न बाहेरही, काहीच रमवू शकत नाही मग!!! थकायला होतं…. घाबरायला होतं… अस्वस्थ होतं!!!

समोर कोणी विचारणारं , आपल्या अस्वस्थतेत अस्वस्थ होणारं माणूस काळजीने विचारतं , काय झालय??? … आपल्याचकडे नसणारी उत्तरं देता येत नसतात!!! कागदाची फिरकी असते नं, ती अशी उंचावरून खाली सोडली की गोलाकार भिरभिरत जमिनीवर येते , तसं हलकं होतं मन , त्याच्या फिरकीला भिरभिरायला भरभक्कम कारण लागत नाही !! आपल्या मनाची अशी बेछूट भिरभिरलेली फिरकी आपल्याला उचलून आणताना मात्र जड वाटते बरेचदा …. पेलेनासं होतं कधी कधी सारं!!! ’आधार’ हवा हवा वाटतो….

आपल्यात अनेक बाबतीत सुधारणेला वाव आहे , किती बडबड करतो आपण, नेमकं हवय काय आपल्याला…. ’ सुख बोचतं ’ अशा यादीत आपणही आहोत का ???

सपशेल हार मानायची वेळ …. आपलं ओझ कुणाच्या खांद्यावर द्यायची वेळ …..मनात काहीतरी उमटतं…

बूडत ही भव के सागर में,

बहियाँ पकरि समुझाए रे , फकिरवा!

आणि मग येते त्या फकिराची आठवण !!! समजते लगेच, आता हा उचलणार आपले ओझे…. जिगसॉ पझल चे विखुरलेले भाग हा रचणार आता सुबक!! शांत बसावे पुन्हा आपण , अनेकदा याच्या समोर बसून समाधि लावतो तसेच ….तो बोलू लागतो… त्याला काही सांगावं लागत नाही, ’काय कशी काय वाट चुकलीस ? ’ तो मुळीच विचारत नाही…. वाट सापडेनाशी झाल्याशिवाय मी येणार नाही तो जाणून आहे जसा!!!

पानी बिच मीन पियासी,

मोंही सुन सुन आवै हाँसी ;

घर में वस्तु नजर नहिं आवत ,

बन बन फिरत उदासी ;

आतमज्ञानविना जग झूठा ,

क्या मथूरा क्या कासी ?

आत्मज्ञान 🙂 … अरे बाबा ते मिळवता आले असते तर तुझं दार ठोठावलं असतं का रे ?? आणि हा पहा कसा म्हणतोय, ” मोंही सुन सुन आवै हाँसी ” !! कबिराला देता येतो हा अधिकार…. हस बाबा तू हवा तर माझ्यावर, पण तारून ने मला !!! तो मग एक एक शब्द हलका हलका उच्चारत आपल्याला थोपटतो…. एका दमात काही सांगायची त्याला घाई नाहीये, बरं तो सांगेलही त्याची आहे ती क्षमता… आपल्याला झेपायला हवं नं पण!!! एक दिशाही नकोय उपदेशाची… कबिरा तू सांगत रहा मी ऐकतेय…..

मला अनेक व्यथा नं ताप आहेत… खूप नाही पण काही मोजक्या , तुझ्याचकडे करता येतील अशा तक्रारीही आहेत….

मुसा खेवट नाव बिलइया,

मींडक सोवै साप पहरइया ;

सगळेच शब्द नाही कळत पण हे जे काय आहे ते उलटसुलट आहे…. झोपलेल्या बेड्काला साप राखतोय….विरोधाभास सारा!! हो अशाच अर्थाच्या तर असतात नं तक्रारी, सगळं तिरपांगडं असतं रे !! मार्ग दाखव रे….

बोलना का कहिये रे भाई,

बोलत बोलत तत्त नसाई ;

बोलत बोलत बढै बिकारा,

बिनबोल्या क्यूँ होइ बिचारा ?

संत मिले कछू कहिये कहिये ,

मिलै असंत मुष्टि करि रहिये ;

ग्यानी सूँ बोल्या हितकारी ,

मूरिख सूँ बोल्या झष मारी ;

कहै कबीर आधा घट डोलै ,

भरया होइ तो मूषा न बोलै!!

किती सहज आहे हे…. संतासमोर असाल तर बोला नक्की मात्र असंत असेल समोर तर उगी रहा!!! जमणार कितपत शंका आहे मात्र :).. जरा प्रयासाने जमवलं नं पण तर मनस्ताप संपलाच सारा!!!

कबीराच्या पुस्तकाची पानं उलगडत जायची आहेत… क्रम न ठरवता… इथे क्रम नसणं आणि तरीही आधाराची हमी वाटणं किती महत्त्वाचं आहे नं!!! कुठलंही पान उघडा , कबीर खंबीर उभा आहे समजावयाला…. आयूष्याच्या पुस्तकाची किती पान आपण उलटलीत यावर आपलं शहाणपण ठरतं नाही, गोंधळायला होतंच ….. हा मात्र ’ मस्तमौला ’ स्वत:च्याच धुंदीत गातोय…. एका अनाहत नादात स्वत:ही रमतोय आणि जगाला रमवतोय!!! ’बळ ’ मिळतं या सावलीत!!!

तू आहेस बाबा अमर … आमची तितकी कुवत नाही… मर्त्य असू दे आम्हाला!!!

हरि मरिहै तो हमहू मरिहैं

हरि न मरै , हम काहेकू मरिहैं ?

🙂 आहे किनई मुद्दा बिनतोड…. ही वल्ली बिनतोडच आहे…. ’अवाक’ होऊ दे मला… थक्क होऊ दे!! आजकाल खुपसे थक्क होणे होत नाही…. माझे ज्ञान वाढले भलतेच असे काहीही नाही तरीही पूर्वीसारखं हरखून जाणं फारसं जमत नाही!! ही हार की जीत कोणाला माहित रे!!! ’हार’ असावी कदाचित…. नवनवं काही मन शोधत असतं मात्र…. त्याला आवडतं चकित व्हायला!!!

तू बाळगतोस ते सामर्थ्य…. गेल्यावेळी वाचल्या होत्या की मी या ओळी… तरीही त्याच पुन्हा वाचताना ’बोध’ होतो !!!

दरियाव की लहर दरियाव है जी,

दरियाव और लहर में भिन्न कोयम ?

उठे तो नीर है, बैठे तो नीर है ,

कहो जो दुसरा किस तरह होयम ?

उसीका फेरके नाम लहर धरा,

लहर के कहे क्या नीर खोयम ?

जक्त ही फेर जब जक्त परब्रम्ह में,

ज्ञान कर देख कबीर गोयम .

नावं बदला, जागा बदला… तरिही एक आहे सारं!! असचं ’तादात्म्य ’ पावायला होतं कबीराशी…. ’तादात्म्य ’ कधी वापरेन हा शब्द वाटलंच नव्हतं!!! इथे तोच येतोय पण मनात….

किती वाचलं , किती समजलं , किती उमगलं 🙂 …. शंका येतच नाहीत मनात….. चुळबुळणा-या मनाला कान पकडून एका जागी निवांत बसवण्याइतपतं समर्थ आपण आहोत असं वाटतं!!! पुढचे निदान काही दिवस तरी बेटं सरळ चालेल असं वाटतय…. आणि कबीर कुठे जातोय मला सोडून… तो सखा आहेच सोबत!!! 🙂

मै कहता तू जागत रहियो , तू जाता है सोई रे ,

मै कहता निरमोही रहियो, तू जाता है मोहि रे !!

नाईलाज आहे रे कबीरा, ’मोह ’ कमी केले जाऊ शकतील पण निर्मोह व्हायचा नाही त्यामुळे तुला पुन्हा पुन्हा गाठावे लागते बघ!!!

सध्या तूला अलविदा म्हणते… पुन्हा भेटेनच… आणि काय लिहू, तू जाणतोच सारे!! पुन्हा डोळे मिटायला लागतील , तेव्हा ” जागत रहियो ” असं दटावून घ्यायला तुझ्याचकडे येणार मी!!!

मागे ’ विसाव्याच्या वळणावर ’ भेटला होतास… आज तुझ्याकडे वळून विसावलेय!!! हे असेच होत रहाणार , की हे व्हावे असे मलाही वाटते 🙂 … काहिही असो,

कहै कबीर ताको भय नाहीं , निर्भय पद परसावै!!! 🙂

आणि काय हवे!!

चालायचंच !!

सगळी खरेदी आटोपली, भाजीही घेऊन झाली , आजी काही दिसल्या नाहीत . विचारलंच शेवटी दुकानदाराला . तो मग सांगत होता , म्हातारी काल जिन्यात पडली म्हणे !! खांदा निखळलाय…  क्षणभर वाईट वाटलं…. अगदी मनापासून अस्सल वाईट वाटलं.

चालायचंच हो ताई, म्हाताऱ्या माणसाने घरात बसावं नं शांत….त्याने पुस्ती जोडली.

म्हाताऱ्या माणसाने नक्की कसं वागलं पाहिजे या मुद्द्यावर एक चर्चासत्रच घडलं मग तिथे एक… सुस्कारा सोडत प्रत्येकजण शेवटी आपापल्या कामाला लागलं. अलिप्त दु:ख… बाकी रूटीन बदलतय होय? … ते ’चालायचंच’ ….

मी आजी म्हणत असले तरी जनरली म्हातारीला सगळे म्हातारीच म्हणतात. तिच्या माघारी अर्थात…. ती समोर आली की ’आजी’ म्हणतात तिला . तिच्यापासून दोन पावलं पुढे अशी त्रिज्या असलेल्या वर्तुळाबाहेर तिचं अस्तित्त्व ’म्हातारी’ असंच आणि इतकंच… ’नववार पातळांची’ म्हणून एक endangered species आहे नं, त्याच्या शेवटच्या गणनेपैकी एक !! यांच्या conservation च्या फंदात कोणी पडत नाही…. उलट उच्चाटनाने अनेकांचे प्रश्न सुटणार असतात… so u know , no one actually cares  वगैरे… चालायचंच….

घराबाहेर कधीही, अगदी कधीही पडलं तरी ती दिसतेच. आणि दिसली की बोलतेच. आपण निवांत असलो ,घाईत असलो, धावपळीत असलो कश्या कश्याचाच तिच्यावर परिणाम होत नाही. ती तिच्या गतीने बोलतच असते. कधी कधी तर अगदी ’पिडा’ वाटते मग…रस्त्यावर लागणारी नवी, जुनी झाडं,  इलेक्ट्रिकचे पोल, दगड हे कसे तिथेच असतात. उन,पाऊस, वादळ,वारा कशानेच न डगमगता ते टिकून असतात तशी ही दिसते…. किराणादुकानात काउंटरबाहेर, मेडिकलमधे तसेच , भाजीच्या गाड्याशेजारच्या आडोश्यात स्वत:च्या घरासाठीची मेथीची जुडी निवडणाऱ्या भाजीवालीशेजारी तिने अंथरलेल्या पोत्यांवर, इस्त्रीवाल्याच्या दुकानाबाहेरच्या त्या विटक्या एक हात निखळलेल्या नीलकमलच्या कळकट खुर्चीवर , कट्ट्याकट्ट्यावरच्या बाकांवर असे काही जण दिसतात. ते तिथेच असतात , म्हातारी नाऊ बिलॉंग्स टू दॅट कॅटेगरी …. आपण कामानिमित्त येऊन जाऊन असतो. आपल्याला घरी परतायला ’घर’ असतं… वाट पहाणारं कोणी असतं….

सहानुभूती वाटते , आपणही थबकतॊ काही वेळ आणि बोलतो त्यांच्याशी…. काटेरी वाक्यांचा एक न सुटणारा गुंता आपल्यासमोर मांडला जातो. ’मुलाने पेन्शन घेऊन टाकलीये’ , ’सुन नीट वागत नाही ’ , ’अमुकढमूककडे गेले तेव्हा कसा मला साधा चहाही नाही विचारला’ , इ. इ . .. ” घरी ये ना गं… येतच नाही तू ” , म्हातारीच्या या वाक्यावर निरोप घ्यायचा आहे हे आपल्याला पाठ झालेलं असतं…. ’चालायचंच आजी, येईन घरी एकदा सवडीने  ’ , आपणही क्षणभर सुस्कारतो….. आयुष्य हे असंच, म्हातारपण वाईट वगैरे विचार येतातच की !!

या विचारांचं, जाणिवांचं , सहानुभूतीचं नंतर नक्की काय करायचं हे न समजल्यासारखं आपण त्यांना पुढच्याच क्षणी सोडूनही देतो !! आपलं रूटीन ’चालत’ असतं पुढे पुढे….

तांदूळ न निवडता भात केला की किंवा उसळ न रोळून घेता केली की मनात एक सुप्त धास्ती असते प्रत्येक घासागणिक की नजरचूकीने राहिलेला तो खडा याच घासात असणार. तशी रस्त्याने फिरताना कुठल्यातरी दुकानाशी आजी भेटणारच असे वाटत असते. मग पुन्हा तेच ऐकायचं तेव्हढंच बोलायचं… तितकीच सहानुभूती… कशालाच अर्थ नसलेलं एक संभाषण…. वर्षानुवर्ष ’चाललेलं’ ….

आजही निघालेच होते घराकडे पण मग न राहवून अगदी वाट वाकडी करून त्यांच्या घरी गेले. आजीची सुन होती घरात ….ही बाई आत्ता दवाखान्यात हवी नं या विचाराला मागे सारत तिला विचारलं, ’आजींना’ बरय का ? … सुनबाई ’जय मल्हार’ च्या खंडोबाकडे पहात ’हो’ म्हणाल्या. ’काय म्हणताहेत डॉक्टर ?’ … माझा पुढचा प्रश्न गेला…. आता पडद्यावर बानू होती , सुनबाई पुन्हा पडद्याकडे खिळल्या… मला उत्तर मिळालेच नाही. माझ्याकडे नजर टाकली तर खंडोबा बानूशी लग्न उरकून घेइल की काय ही भिती म्हाळसेइतकीच सुनबाईंनाही वाटली असावी. त्यांनी काही माझ्याकडे बघितले नाही …. मी उभी राहिले आणि म्हणाले, ’येते मी… काळजी घ्या ’ …. ’हं…चालायचंच … म्हातारपण म्हटलं की दुखणंखूपणं आलंच ’ म्हणाली सुनबाई आणि खंडोबाकडे डोळे लावून बसली.

मी निघाले … क्षणभर अपराध्यासारखं वाटलं…. आजी सतत बोलावत होत्या तेव्हा एखादी चक्कर टाकता आली असती का? असंही वाटून गेलं….आता आपण नक्की काय करायचं हे न समजून जरावेळ अस्वस्थ वाटणं आलं…. पायाखाली रस्ता आणि रस्त्याच्या टोकाला घर आहे म्हणून चालणंही आलंच….

हाताला कळ लागतेय. हातात किराणा आहे… उद्या मुलांचा डबा काय करायचा? , पाऊस सतत येतोय, युनिफॉर्म्स वाळलेत का बघायला हवं… प्रोजेक्ट्स, होमवर्क… लाईटच बिल भरायचं बाकी आहे. फोनबिल नुसतंच येतंय… आयटमाइज्ड येत नाही म्हणून तक्रार नोंदवायची आहे… एक ना दोन किती कामं …

म्हातारपण सामोरं ठाकेपर्यंत त्याच्याकडे नकळत पाठ फिरवली जाणं घडतंय का ? … असो, सध्या खूप कामं आहेत, विचारांनाही वेळ नाही….

आजींच घर मागे पडतय आणि अलगद तो विचारही …

चालायचंच !!

दुर्बीण …

’थांबा तुमची मस्ती अशी नाही संपणार…. मोबाईलला सगळी मस्ती शुट करून ठेवते तुमची …. उद्या शाळेत येते आणि दाखवते तुमच्या टिचरला …. कसे तुम्ही आल्यावर स्कुलबॅग कुठेही ठेवता , टिफिन काढून ठेवत नाही. चार वेळा म्हटल्याशिवाय होमवर्क करत नाही …. आता गेला अर्धातास ओरडतेय मी झोपा रे, झोपा रे…. झोपताय का तुम्ही …. थांबा केलाच कॅमेरा ऑन !! ’

टिचरला कसे गुणी दिसायला हवेय यांना ….आणि आहेतच की गुणी मग विसरतात अधेमधे…. आता कसे झोपलेच चिडीचूप … ही मात्रा बरोब्बर लागू पडलीये. मी कुठे खरं शुट करतेय म्हणा… पण झोपले बाई मुलं एकदाचे शांत….

उद्या नाही ऐकलं तर सांगेन शाळेने कॅमेरेच बसवायचे ठरवलेत मुलांच्या घरी, म्हणजे अधेमधे कधीही पाहिलं नं शिक्षकांनी की दिसेल त्यांना मुलं कसे वागताहेत घराघरात….

………………..

🙂 🙂 …. सगळं आवरून झोपायला जाताना अचानक आठवतेय ती दुर्बीण…. बाईंची दुर्बीण !! कित्ती वर्षांनी आठवतेय ….दुर्बीणीचं नाव बदललय आता, आजकाल सगळ्यांकडेच असते ती कॅमेऱ्यात वगैरे …. पण बाईंच्या दुर्बीणीचा धाक होता, नक्कीच भारी असावी ती.

इयत्ता तिसरीचा तो वर्ग, बाई सांगत होत्या ,” माझ्याकडे नं एक वेगळीच मस्त अशी दुर्बीण आहे, त्यातून मला तुमच्यापैकी प्रत्येकाच्या घरात डोकावता येते. तुम्ही अभ्यास करता की नाही , नीट जेवता का, आईला त्रास देता का, गृहपाठ करता का , शाळेतून घरी गेल्यानंतर घरात पसारा करता का ? वगैरे सगळं मला दिसत असतं….. रोज काही मी प्रत्येकाच्या घरी पहात नाही हं…. मधेच मग अशी कधीही कोणाच्याही घरी डोकावून बघत असते …. ”

’बाई आम्हाला पहायचीये ती दुर्बीण …”

’हो तर , दाखवणार नं… तुमच्यापैकी जो कोणी चौथीत वर्गात पहिला येणार त्यालाच ती दुर्बीण पहायला मिळणार’

मला पहायचीच हॊती ती दुर्बीण काहीही झाले तरी… बाईंच्या घरात गोदरेजचे कपाट होते एक गडद रंगाचे. त्या कपाटात होती ती दुर्बीण, बाईंनीच सांगितले होते तसे …. त्या कपाटासमोरून जातानाही आतली दुर्बीण आपल्याकडे पहातेय असे वाटायचे . बाईंच्या मुलीला सगळे ताई म्हणायचे , ताईला हळूच सांगून पाहिलं होतं एकदा की दुर्बीण दाखवं नं आम्हाला …. ताईने मग बागेतले २-३ पेरू जास्त दिले काढून आणि म्हणाली ,’पळ इथून, आई मला रागावेल… त्यापेक्षा अभ्यास कर आणि पहिली ये चौथीत. ’

टे्लेस्कोपसारखी ती दुर्बीण घेऊन बाई एकेकाच्या घरात पहाताहेत, हे दृष्य मीच माझ्या कल्पनेत कितीतरी वेळा पाहिलेय.

घरात दंगा करताना दुर्बीण विसरली जायची … मधेच कधी आठवली की वाटायचं भिंतीला, छताला डोळे आहेत , त्यांच्यापलीकडे बाई आहेत ,पहाताहेत आपल्याकडे. चपापून जायला व्हायचं !!

बाईंचा राग मात्र कधी आला नाही… बाई आवडायच्याच खूप . घरात छान वागणाऱ्या मुलांना जास्त पेरू मिळायचे. मला तर नेहेमीच . म्हणजे नक्की दुर्बीण होतीच…. नक्कीच…

……………………….

मधली सगळी वर्ष डोळ्यासमोरून सरकताहेत…. या सगळ्या वर्षांच्या एका बाजूला मी आणि दुसरीकडे बाई .चौथीत पहिला नंबर आल्यानंतर बाईंकडे जायलाच हवं होतं …. पाचवीत शाळा बदलली…. तरीही जायलाच हवं होतं !! आला होता नं पहिला नंबर , मग हक्काने ते कपाट उघडायलाच हवं होतं ….!!

चांगलं वागलं की बाई बक्षीस द्यायच्या , आयुष्याचा विचार करता बऱ्यापैकी सुखी समाधानी आहे की मी. घरीदारी चांगलं वागले असावे…. नक्कीच …. बाई बघतच होत्या म्हणजे माझ्याकडे … मी मात्र वळून पहायला विसरले …. जायला हवं आता लवकरात लवकर बाईंकडे … पेरू घ्यायचे हक्काने भरपूर !! आता विचारायचं बाईंना की बाई किती बेमालूम फसवलत आम्हाला दुर्बीणीच्या नावाने…. त्यांना पुन्हा एकदा हसताना पहायलाच हवं !! सांगायचं यावेळेस बाईंना …उरलेलं आयुष्य पुन्हा एकदा तसंच जगायचय , तुम्ही शिकवल्यासारखं . कोण जाणे बाई पुन्हा एखाद्या दुर्बीणीतून बघतील…. नव्हे बघतच असतील… नक्कीच , त्याशिवाय यश मिळणे सोपे झाले नसते.

बाई होत्या उंचीला लहानश्या. आत्ताच्या माझ्या उंचीपेक्षा बऱ्याच कमी . शाळेत त्यांच्या साडीला हात लावून पहायचे मी. चिमटीत पकडली ती साडी की चूरचूर आवाज यायचा. सतत चाळा लागला तो आवाज ऐकण्याचा की बाई ओरडायच्या आता खेळ थांबव तुझा आणि गणित घे सोडवायला.साड्या तश्याच नेसत असतील का अजूनही की बदलला असावा पॅटर्न …. जातेच आता त्यांच्याकडे….

………………….

………………….

बाई नाहीयेत आता….
परवा चौकशी केल्यावर समजलेय !!

दुर्बीण हरवलीये आता , कपाट बंद झालेय कायमचे …

………………….

वागता बोलताना स्वत:कडे आता त्यांच्याच नजरेतून पहाते मी , दुर्बीणीच्या दुसऱ्या बाजूने असलेल्या बाईंसारखी ….

मोठं केलय आता बाईंनी मला ….त्यांनी दिलेली ’नजर ’ आता टिकवून ठेवायची आहे….

मायलेकं :)

“आई झोपलीयेस का ? ”

“काय गं ? झोपले नाहीये … पडलेय थोडा वेळ ….. ”

“मी पण पडू का इथे माझ्या बाळाला घेऊन ?? ”

” हो… ये.. फक्त बडबड करू नकोस…. झोपू दे त्या बाळालाही…”

” बघता बघता तीन महिन्यांच झालं बघ आई माझं बाळं ”

” हं  … झोपा आता …”

“हो हो !! अगं झोप येतेच आहे बाळाला पण झोपायचं म्हणून नाही त्याला… झोपायचं हं पिल्लू आता ’आजीशेजारी’ 🙂  ”

(तुझ्यावरच गेलय तुझं बाळ हे अगदी ओठांवर आलेलं वाक्य आईने गिळून टाकलं !! )

” आई अगं याचं स्किन बघ कसं गुलाबी गुलाबी दिसतय !! ”

” त्याचं स्किन गुलाबी दिसलं तर दिसू दे आणि आम्हाला तू जरा वेळ झोपू दे !! ”

“अगं दिसू काय दे ??? बघ की जरा उठून … ”

“अगं लहान मुलांच स्किन गुलाबीच असतं … ”

“माझं पण होतं का लहानपणी गुलाबी स्किन ?? ”

” हो होतं ”

“बघ माझं बाळ माझ्यासारखंच आहे 🙂 ”

…………

…………

(शेजारी अगदी शांतता पाहून आईला वाटलं झोपलं की काय बाळ ?? … पहाते तर तिची मुलगी आणि बाळ गायब !!)

“अगं कुठे गेलीयेस त्या बाळाला घेऊन ?? ”

“कुठे नाही बाळाला टॉयलेटमधे आणलं होतं …”

“टॉयलेट ??? तुझा आवाज बेडरूममधून येतोय … ”

“अगं हो बाळं आहे टॉयलेटमधे, मी बेडरूममधेच आहे ”

( तीन महिन्यांच बाळ टॉयलेटमधे ??? एकटं ??? आईला प्रश्नच पडला तसा …. पण आईने ठरवले होते की या मायलेकरांमधे आपण पडायचे नाही… घालू दे काय गोंधळ घालायचा ते !! )

(एकदाचं ते टॉयलेटमधलं बाळ आणि त्याची आई परत आली… आता यांचे कपडे बदलणं , पावडर लावणे, सोबत झालेच तर अखंड बडबड करणे वगैरे सव्यापसव्य चालेल या विचाराने त्या बाळाच्या आईच्या आईने अगदी डोळे मिटले…. मनात विचार केला हे ’प्रकरण काही थोडक्यात आटोपणारं नाही, नको आता यांची लामण पहायला !!’ … तसंही या गदारोळात डोळ्याला डोळा लागणं मुश्किलही नही नामूमकिन आहे !! )

“आई ssssssss  गं  !!!”

“कायेsssss   गं ???? ”

“अगं ओरडतीयेस कशाला ?? तूला नाही हाक मारली ”

“म्हणजे इथे तुझी दुसरी कोण आई आहे मग.. तूच बेंबीच्या देठापासून ओरडलीस नं आईssss गं म्हणून ?? ”

” अगं ते ’हाक’ मारायचं आईssss गं नव्हतं…. ते आपल्याला ’दुख’ झालं की ओरडतो नं आपण ते वालं होतं ”

(बाळाच्या आईच्या भाषेतला बदल पहाता ती तिच्या खऱ्या वयात म्हणजे वर्षे पाचच्या भाषेकडे झुकायला लागली होती 🙂 )

” हे वालं नं ते वालं …. दुख नाही आणि दु:ख असतं ते !! सॅड वाटलय का तूला, तसं सांगत जा गं बाई …. काय झालं आणि सॅड वाटायला ??? ”

“अगं बाळाचं स्किन बघ !!! ”

“सांगितलं नं एकदा असू दे ते स्किन गुलाबी म्हणून ”

“अगं ते नाही …. बाळाचं स्किन बघ पुर्ण फाटलय पाठीकडे 😦 ”

“स्किन फाट्लं ????? फाटलं का एकदाचं …. बघू …. ”

(खरच की गुलाबी टेडी बेअर बाळाच्या पाठीला चांगलीच चीर गेली होती .)

“आई स्किन फाटून आतून कापूस बाहेर आलाय बघ ”

“हं दिसला… ”

“आता काय करायचं गं ’मम्मा’ ??? ”

(चिमुकली आई प्रचंड केविलवाणी झाली होती !! )

“आता काही नाही… सुई दोरा घ्यायचा आणि शिवायचं ते बाळं ”

” हा सगळा कसूर दादाचा आहे, त्याला कितीदा सांगितलेय की टॉयबॉक्समधे माझ्या बाळांच्या अंगावर त्या रिमोटच्या कार टाकत जाऊ नकोस… त्यांचे ऍंटीना माझ्या बाळांना ’फाडतात’ ”

(छोट्या आईच्या तक्रारीत तथ्य होतं … 😉 )

“मी सांगते हं दादाला…”

“तू कशाला मीच बघते बेत त्याचा , बाळ माझं फाटलय ”

(छोट्या आईच्या डोळ्यात टपोरे थेंब आणि त्या थेंबांआड निग्रह होता …. बरोबरच आहे लेकरांवर बेतलं की आई रणरागिणीचा अवतार घेणारच … )

” कुठेय तो दादा ??? ”

” हॉलमधे गेलाय… व्हिडिओ गेम खेळणार म्हटला होता थोडा वेळ ”

“ए दादाsssss ….. गेम खेळतोयेस तू ??? ”

(दादाचं काही खरं नाही आता !! )

“दादा sssss … मला का नाही बोलावलंस रे.. जा कट्टी !! ”

(व्हिडिओ गेमने सध्या बाळाच्या काळजीवर मात केलेली होती ….. 🙂 हातातलं गुलाबी स्किनचं बाळ त्या आईने स्वत:च्या आईकडे हवेतून भिरकावलं आणि ओरडली …)

“मम्मा कॅच ..  तू सांभाळ आता बाळाला थोडा वेळ ”

🙂 🙂

(बाळाला असं उडायला शिकवून चिमणी आई स्वत:ही उडाली होती !!  )

खऱ्या आईला खुदकन हसू आलं…. मगाचा आजीचा ’रोल’ बदलून आता आईला ’टेलरचा’ रोल मिळाला होता !!

तीने झोपेला राम राम ठोकला आणि सुई दोरा हातात घेतला…. त्या बाळाच्या फाटलेल्या स्किनला शिवायला सुई टोचली खरी पण कुठल्याही बाळाला अश्या वेदना झाल्या की आईला होणारा त्रास झाल्याशिवाय राहिला नाही !! ती सुई बाळाबरोबरच आईच्या मनाला टोचून गेली….

आईच्या लेकीने त्या टेडीरूपी बाळात प्राणप्रतिष्ठा केलेली होती !!

आईने ते बाळं हळूवार शिवून टाकलं… उगाचच आणि नकळत त्याला जोजावलं !!

ते ’टेडीरूपी’ बाळ कायम रहाणार नव्हतं… हा प्रसंग आईची मुलगी विसरणार होती तरिही आपण काय धरू पहातोय हे आईला समजत नव्हतं …. एक एक धागा, एक एक शिवण प्रेमाची विश्वासाची असावी का ?? की मुलांबाबत काहिही उसवलं तरी ,बिनसलं तरी ते जोडण्याचं सामर्थ्य आई पडताळून पहात होती … असेल काहितरी किंवा काहीच नसेलही , आईला सवय आहे असं विचार करत बसण्याची  !!

कदाचित आयूष्याच्या गांभीर्यावरचा हा पिल्लूसा ’उतारा’ आपल्याकडे आहे, असे वेगवेगळे रोल आपण करू शकतो की नाही याबाबत जग साशंक असलं तरी ते आपल्याइतके चांगले कोणीही करू शकत नाही असा विश्वास बाळगणारी मुलं आपल्याभोवती आहेत हे सोप्पंसं सत्य लक्षात ठेवावं आणि आनंदी व्हावं इतकंच !! 🙂

अनायसे आज ’World Daughters Day’ आहे आणि माझ्याकडे अशी एक चिमूकली आई आहे म्हणून ’मोठी आई’ खुश आहे !! 🙂

चिमण्या आईच्या चोचीतल्या गोष्टी विसरू नये म्हणुन ही एक पोस्ट !! 🙂

ता.क. समस्त आई-बाबांना आणि त्यांच्या चिमण्यांनाही अनेक अनेक शुभेच्छा!! 🙂

(याविषयी आधि लिहीलेली पोस्ट ’लेकीच्या माहेरासाठी’ इथे आहे .)

डायरीची काही पानं…..

भारतातून सुट्टी संपवून येइन नं मी , मग सामान घेइन हळूहळू आवरायला. इथून नेलेल्या वस्तू जागच्या जागी ठेवायच्या आणि तिथून आणलेल्या वस्तूंसाठी नवी जागा करायची. दरवेळेचा त्रागा एकीकडे मनात , किती सामान आणतो आपण उगाच…. हल्ली सगळं सगळीकडे मिळतं….

सगळं सामान लावताना सोबत आणलेला एक बॉक्स दिसेल बघ मला…. नीट बंद केलेला…. तो दिसेल आणि मला एक मज्जा आठवेल… मी लगेच ठरवेन की तूला फोन करेन तेव्हा न विसरता सांगायची ती मज्जा, अगं झालं काय आम्हाला नं सामान चेक करताना विचारलं की काय आहे या बॉक्समधे…. मी म्हटलं की ’पापड’ आहेत….. पण बॉक्स असा नेता येणार नाही म्हणाली ती विमानतळावरची बाई… मी करवादलेच, कित्ती सांगाव या आईला नको देऊस पापडलापड पण ऐकतच नाही ….. तिथे नं एक कुलकर्णी आडनावाचे मॅनेजर होते, ते म्हणाले चालतो असा बॉक्स, आणि गेलं एकदाचं सामान आत 🙂 …. विमानात चढताना कुलकर्णी होते तिथेच, मला म्हणाले गं सरळ की अहो तुमची काय आमची काय आया सगळ्या सारख्याच…. 🙂

तो बॉक्स उघडेन मी आणि कानात तूझा आवाज येइल ,” ताई इथल्या पावसात सर्दावले असतील गं पापड, उन्हात टाक ते ” …. एक एक पापड मी स्वतंत्र मांडते , मनात विचार येतो एकाच हाताने घडवलेले आणि वेगळं अस्तित्व असलेले पापड …. अलवार हात फिरतो माझा, तूझा हात लागलेला असतो नं त्या पापडांना …..

माहेरपण संपलं याची वारंवार जाणिव होते सारखी आणि मी स्वयंपाकघर गाठते ….. तिखट-मसाल्याचा डबा उघडते आणि पुन्हा कानात शब्द येतात , ” ताई तिखटाचा रंग फक्त लालभडक आहे हं, चवीला फारसे तिखट नाही ते …… मसाला बघ यावेळेस जरा बदल केलाय ….. आवडला की कळव, मग पुढल्या वर्षी तसाच करेन !!! ” ….

हे असं वारंवार घडतं नं, मग मला तू खूप आठवतेस …..

कुलकर्णीं भेटले नं कधी पुन्हा विमानतळावर तर त्यांना विचारायला हवय एकदा, “तुमची पण आई अशीच सतत बोलते का हो तुमच्या कानात 🙂 ”

हळूहळू अशी सातत्याने येणारी आठवण आणि ओलावणारे डोळे यांची वारंवारता कमी होते…. मी ’ माझ्या घरात’ रमायला लागते …. तूला अधेमधे फोन करते, पण त्यात तुझ्यामाझ्यापेक्षा बाकिच्यांबद्दलच बोलत रहाते….. कधीतरी वाटतं तूला किती गृहित धरते गं मी …..

अशीच एकटी असते घरात नं सहज स्वत:कडे बघते , गंमत आहे आई माहितीये का… तू अगं कुठेच दूर नसतेस …. मलाच एक रहस्य समजतं , मी कुठे जाणार तुझ्यापासून दुर…. म्हणजे अगं बघ नं, मी जिथे, तिथे तू असणारचं नं…. मी आहेच काय वेगळं, मुळात माझी सुरूवातच तू नं 🙂

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

तूम्हाला बोलावणं म्हणजे नं दिव्य असतं आजकाल…. मला कळत नाही गं एक,  की तू कधीपासून अशी टिपीकल वगैरे झालीस ? , काय तर म्हणे अगं मुलीच्या घरी खूपदा येऊ नये… काहितरीच…. म्हणजे आम्हाला वाढवलस असं एकदम बिन्धास्त आणि आता स्वत: काकूबाई ….. चालणारच नाही, माझ्याकडॆ आहे नं हुकूमी एक्का, तो पटवतो तूला बरोबर ….. त्याने दिली धमकी , असं वागणार असाल तर मी ही तुम्हाला सासूबाई वगैरे म्हणायला लागेन…. त्याचं बरं ऐकतेस गं …. म्हणे त्याच्यासारखा दुसरा कोणी असूच शकत नाही ….

आले खरे तुम्ही पण टिकायला नको तूम्हाला … पुन्हा तेच पालूपद , खूप राहू नये मुलीकडे …. येडचॅप झालीयेस माय तू आजकाल .. फूल्लऑन विचित्र .. साठी नाही आली अजून तुझी पण ऐक माझं, म्हातारी झालीस तू !!!

सांगायला कशाला लागायला हवय तुम्हाला, की एरवी नं मला आठवण येते तुमची…. जा मग जाणार नं जा… उद्या जाणार ते आज जा!!!

मी कशाला फोन करू पोहोचले का सुखरूप वगैरे …

आणि हो ते आवळ्याच्या सुपारीच ताट आहे नं… उन्हाच्या दिशेला तोंड करून ठेवलेलं , तेच ज्यात मला आवडते म्हणून धावत पळत सुपारी करून ठेवलीस ते, ते नं जाता येताना रस्त्यात येतय हो…. अडचण होतेय मला त्याची …. तूझी घाई घाई आठवते मला ते दिसलं की , हे करून ठेवते, ते करून ठेवते ….. नको ठेवू ते, तू रहा त्यापेक्षा …….

ती लोणच्याची बरणी दिसते मला, तुझ्या लाडक्या जावयाचं लाडकं लोणचं केलस नं तू…. ” सात – आठ दिवसात मुरेल लोणचं, तोवर रोज हलव फक्त बरणीला …. वाटलं तर आणि लिंब पिळून टाक त्यात ” ….. लागलीस बघ माझ्या कानात बोलायला तू …..करते काय मी, हलवून ठेवते बरणी… तसंही मला कुठे खायचय ते लोणचं ….. मी खाणारच नाही जा !!!

कपडे ठेवायला जावं नं कपाटात , तर तो रिकामा कप्पा दिसतो मला… तूम्ही येण्यापुर्वी रिकामा करून ठेवलेला …. त्यात पुन्हा कपडे भरणं सोप्प नसतं गं…. तो कप्पाच काय, संपुर्ण घर रिकाम रिकामं वाटतं मला….

बाबांनी रामरक्षा म्हणताना लावलेल्या उदबत्तीची रक्षा भरून ठेवते मी…. अगं ती फार महत्त्वाची असते गं…. जरा काही खूट वाजलं, मन धास्तावलं नं की ती रक्षा साऱ्या घराला लावते मी !!!

म्हणजे नाही म्हणायला समजावते मी स्वत:ला … कसं आहे नं आई, मला माझ्यात तू आणि बाबा कायम सापडता अगं…. कोणाला सांगत नाही मी…. कशाला सांगायचं, सगळं सांगितलंच पाहिजे असा काही नियम नसतो नं…. आता खी खी हसू नका तू आणि बाबा ….. आठवतय मला ,”सगळं सगळ्यांना सांगू नये ” हे अनेकदा तुम्ही बजावता मला…. जाऊ दे !!!

पण महत्त्वाचं काय की, लेकीकडे खूप दिवस राहू नये वगैरे मुर्खपणाचे नियम मला प-ट-त ना-ही-त !!!

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

मला माहितीये तूला कुठलेही फॉर्म एकटीला भरायला आवडत नाहीत…. आपण काहितरी चूक करू असा तूझा आपला स्वत:बद्दलचा दावा !!! बॅंकेच्या लॉकरला भेट देऊन आल्यानंतर कशी तूला तीन चार दिवस भिती असते मनात की आपण नक्की काहितरी दागदागिना जमिनीवर पाडला असावा तिथे…. नाहितर आपण नक्की कुलूप घातले की नाही त्या लॉकरला 🙂 …. विमानात यापुर्वी कधी स्वत:चा इमिग्रेशनचा फॉर्म तू भरला होतास का गं ?? विचारतेय काय तूला, मला माहितीये ते काम नेहेमी बाबा करत असावेत ….. गेल्या वेळेस कशी फिरायला गेली होतीस कुठेतरी, बाबा बिचारे तूला शोधत होते म्हणे मग ……

आणि यावेळेस सगळं ’जमलं’ नं आई तूला ….  विमानातले फॉर्म भरता आले, तू कुठे फिरायला गेली नाहीस… एकटीच प्रवासाला निघालीस तरी बिचकली नाहीस…..

मला पुर्णवेळ काळजी होती अगं की नक्की जमेल नं तूला एकटीला प्रवास … खरं सांगू तर इतकी मी ओळखतेच तूला की तू एकाच वेळेस अत्यंत कावरीबावरी आणि त्याच क्षणी तितकीच खंबीर असतेस जेव्हा प्रश्न तुझ्या मुलींबद्दल असतो 🙂

“मला बरं नाहीये आई ” हे चार शब्द तूला सांगितले की तू असशील तिथून धावत येशील खात्री वाटते मला !! किती सार्थ ’खात्री’ …. तूझं विमान उशिरा पोहोचणार होतं ना गं , मग मी झोपले … म्हणजे औषधं घेतली की झोप लागतच होती ना गं तेव्हा…. पण तरिही माझ्यातलं काहितरी टक्क जागं होतं, तुझी वाट पहात होतं …..

दमले होते गं….. काहितरी अंतस्थ अस्वस्थता आली होती…. घेरून आल्यासारखे !!!

गाढ झोपेत मन वाट पहात होतं, दार वाजण्याची ….. तू आलीस की धावत माझ्याकडे येणार असा भास होत होता….

आलीसच की तू… मी जागी आहे की झोपलेय आई ?? …..

डोक्यावरून तूझा हात फिरतोय …. हुंदका दाबतेय न तू, माझी झोप मोडू नये म्हणून ….. नवऱ्याला विचारते आहेस, आधि का नाही कळवलं हिला बरं नाहीये ते ?

तुझ्या हातात नं आवडे फार ताकद आहे गं…. मला किती शांत वाटतय…. आणि त्याचवेळेस एक अनामिक बळ संचारतय…. आता मी नाही घाबरत कशालाच….

मनात विचार येतोय अगं की झोपेत होते नं मी मग मला कसं समजलं तू आल्याचं ?? माझ्यात काय अपुर्ण होतं ??

तूझ्या कुशीत शिरले नं मग मला सगळ्या प्रश्नांची उकल झाली …..

हिरकणीचं बाळ झाले होते मी पुन्हा … सगळ्या संकटांना पार करून माझी आई माझ्यापर्यंत पोहोचेल या आशेने तिच्या वाटेकडे डोळे लावून बसलेलं बाळ …. आई आली म्हणून सुखावलेलं बाळं !!

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

आता माझ्या माझ्यासाठी असलेल्या डायरीची पानं इथे का टाकतेय म्हणशील नं ??? सांगते थांब …..

Mothers Day आहे अगं , म्हणजे मला माझ्या पिल्लांनी ग्रिटींग कार्ड्स दिलेत म्हणून समजलं 🙂 …. मी तूला काय देणार ??? …. तूझी आठवण येते वगैरे सांगत नाही नं हल्ली मी तूला, म्हणजे मोठी झालेय नं मी आता ….. लहान मुलांसारखं सतत वागता आलं तर मजा येइल आई …. मग मी ओरडून तूला सांगू शकेन की , “आवडे आय लव्ह यू ” … पण जमत नाही गं ते ….

जाऊ दे काही सांगत नाही…. तूला फोन करते सरळ, आपण हवा पाणी, माझी तब्येत … माझ्या मुलांच्या खोड्या वगैरे तमाम विषयांवर बोलत राहू ….

मी पाल्हाळ संपवून फोन ठेवताना तू म्हणशील नं , ” आता सांग खरा फोन कशासाठी केला होतास ते ? ” … एरवी तूला कसं समजतं असा प्रश्न पडतो नं मला… आता माहितीये ’लबाड’ आहेस तू…. सगळं समजतं तूला, न सांगताही !!!मला नं खरं तर तूझे आभार वगैरे मानायचेत गं एकदम फॉर्मल बिर्मल …. तू हसू नकोस पण आणि हो बये रडूही नकोस!!

थांबावं कुठे नं कसं मला सुचत नाहीये …. तूला आठवतं लहानपणी मला ’माझी आई’ यावर तूच निबंध लिहून दिला होतास , “प्रेमास्वरूप आई … वात्सल्यसिंधू आई  ” आणि ते ’स्वामी तिन्ही जगांचा’  वगैरे भारी एकदम….

खरं सांगू मला त्या सगळ्या शब्दांचा अर्थ तू समजावला आहेस … निव्वळ अर्थच नव्हे ’मर्म’ समजावलंस तू …. लव्ह यू आई!!!! 🙂